Սոնոգրաֆիա (գերձայնային հետազոտություն)

Սոնոգրաֆիա (գերձայնային հետազոտություն)
Անգլերեն անվումը՝ Ultrasound, Sonography, Ultrasound Imaging

Գերձայնը (ուլտրաձայն, էխո) մարդու համար անլսելի, սակայն հյուսվածքների միջով թափանցելու ունակությամբ օժտված գերկարճ ձայնային ալիք է:

Գերձայնի այս հատկությունը թույլ է տվել, որ այն հաջողությամբ ներդրվի ախտորոշման ոլորտում:

Սոնոգրաֆիկ հետազոտությամբ ուղարկվող և ընդունվող գերձայների շնորհիվ ստացվում է մեր ներքին օրգանների «ռեալ ժամանակի մեջ» (հետազոտության պահին առկա) պատկերները: Սոնոգրաֆիան համարվում է ոչ ինվազիվ («արյունային» միջամտություն չպահանջող) և անցավ հետազոտություն: Ի տարբերություն ռենտգեն հետազոտությանը, սոնոգրաֆիան ճառագայթում չի օգտագործում:

Սոնոգրաֆիայի տեսակները

Սոնոգրաֆիկ հետազոտության հիմնական տեսակներն են՝

  • որովայնային սոնոգրաֆիա, որն օգտագործվում է որովայնի խոռոչի օրգանները, այդ թվում՝ հղիությունը և պտուղը հետազոտելու համար
  • տրանսվագինալ (հեշտոցային) սոնոգրաֆիա, որի ժամանակ սոնոգրաֆիական հետազոտության են ենթարկվում կնոջ փոքր կոնքի վերարտադրողական օրգանները՝ արգանդ, պարանոց, ֆալոպյան փողեր և ձվարաններ, ինչպես նաև երիկամներ և միզապարկ
  • դոպլեր սոնոգրաֆիա, որը սոնոգրաֆիական հետազոտության յուրահատուկ մեթոդ է և օգտագործվում է արյունատար խոշոր անոթներով՝ զարկերակներով և երակներով արյան հոսքը գնահատելու և հնարավոր խոչընդոտները հայտնաբերելու համար
  • էխոսրտագրություն, որի ժամանակ կատարվում է սրտի սոնոգրաֆիա և դոպլեր հետազոտություն և գնահատվում սրտի անատոմիական կառուցվածքը, առանձին շրջանների առանձնահատկությունները, սրտի պատի շարժունակությունը, սրտի խոռոչներով արյան հոսքը, սրտի կափույրների գործունեությունը և այլն
  • ոսկրերի սոնոգրաֆիա, որը սովորաբար օգտագործվում է օստեոպորոզն ախտորոշելիս և ոսկրային այլ ախտահարումները կամ շեղումները հայտնաբերելիս
  • 3D սոնոգրաֆիա, որով ստացվում է ներքին օրգանի եռաչափ պատկերը
  • 4D սոնոգրաֆիա, որով ներքին օրգանի եռաչափ պատկերը ստեղծվում է այդ օրգանի շարժման մեջ:

Ե՞րբ է նշանակվում սոնոգրաֆիան

Գերձայնային հետազոտություններն օգտագործվում են սքրինինգային և ախտորոշիչ նպատակներով, այդ թվում՝

  • օրգանների հետազոտություն
  • ջլերի և կապանների հետազոտություն
  • ուռուցքային գոյացությունների հետազոտություն
  • արյան հոսքի հետազոտություն
  • որպես բուժմանն օժանդակող մեթոդ (օրինակ՝ բիոպսիայի կամ ասեղի ճիշտ դիրքը որոշելու համար):

Սոնոգրաֆիան մեծ կիրառություն ունի մանկաբարձության ոլորտում՝ որպես պտղի զարգացման հսկողության և բարդությունների հայտնաբերման ոչ ինվազիվ միջոց: Հաճախ հղի կնոջ մոտ սոնոգրաֆիան կիրառում են նաև ոչ բժշկական նպատակով (օրինակ՝ պտղի սեռի որոշում):

Ուլտրաձայնը համարվում է անվնաս, սակայն այն պետք է նշանակել միայն ըստ անհրաժեշտության:

Ինչպե՞ս է կատարվում սոնոգրաֆիան

Բժիշկը (սոնոգրաֆիստ) հետազոտությունը կատարում է՝ սոնոգրաֆին լարով միացած տվիչը (տրանսդյուսեր, датчик) հպելով հետազոտվող շրջանի մաշկին: Տվիչը մեզ համար աննկատ, առանց որևէ զգացողություն կամ ցավ պատճառելու, ուղարկում և ստանում է ուլտրաձայն, որի հիման վրա էլ ապարատի էկրանին արտացոլվում է հետազոտվող շրջանի սոնոգրաֆիկ պատկերը:

Սոնոգրաֆիկ հետազոտությունների մեծ մասի համար ձեզ կխնդրեն պառկել մի կողմի կամ մեջքի վրա: Հետազոտման ենթակա շրջանի մաշկը կօծեն հատուկ գելային քսուքով:

Տրանսվագինալ սոնոգրաֆիայի դեպքում տվիչը պտտական շարժումներով տեղադրվում է կնոջ հեշտոցի մեջ: Նման դեպքերի համար նախատեսված տվիչը կանացի տամպոնից քիչ ավելի մեծ է: Տվիչը սովորաբար ծածվում է պահպանակով և օծվում գելով:

Ստանդարտ սոնոգրաֆիան սովորաբար տևում է 20-30 րոպե, ավելի մանրակրկիտ հետազոտությունների համար այն կարող է ձգվել մինչև 1 ժամ: Սոնոգրաֆիան իրականացնում է բժիշկ-սոնոգրաֆիստը:

Սոնոգրաֆիան համարվում է արտահիվանդանոցային միջոցառում և չունի որևէ կողմնակի ազդեցություն:

Ինչպե՞ս պատրաստվել սոնոգրաֆիկ հետազոտությանը

Սոնոգրաֆիային նախապատրաստվելը շատ պարզ է՝

  • ձեզ հետ բերեք ձեր ուղեգիրը և վերջին երկու տարվա ընթացքում հետազոտվող օրգանի կամ շրջանի վերաբերյալ սոնոգրաֆիկ և ռենտգեն հետազոտությունների եզրակացությունները
  • ուշադրությամբ հետևեք և կատարեք սոնոգրաֆիստի հրահանգները
  • տանը թողեք ձեր արդուզարդի առարկաները
  • որովայնի օրգանների սոնոգրաֆիկ հետազոտությանը ներկայացեք քաղցած և աղիքները դատարկած վիճակում
  • միզապարկի (տղամարդկանց մոտ՝ նաև շագանակագեղձի) սոնոգրաֆիային ներկայացեք լիքը միզապարկով: