Հակաբիոտիկների նկատմամբ կայունություն

Հակաբիոտիկների նկատմամբ կայունություն
Անգլերեն անվանումը՝ Antibiotic Resistance

Բակտերիային վարակների մեծ մասը բուժվում է հակաբիոտիկներով: Այս պայմաններում բակտերիաները հաճախ ձևափոխվում են, որ իրենք պաշտպանվեն հակաբիոտիկներից:

Երբ սա տեղի է ունենում, հակաբիոտիկներն իրենց նկատմամբ կայունացած (ռեզիստենտ) բակտերիաների համար դառնում են անարդյունավետ: Հենց այս երևույթն էլ կոչվում է հակաբիոտիկների նկատմամբ (բակտերիաների) կայունություն, որը համարվում է առողջապահական լուրջ խնդիր:

Ինչո՞ւ է հակաբիոտիկային կայունությունը համարվում խնդիր

Հակաբիոտիկների նկատմամբ կայունությունը առաջ է գալիս այն ժամանակ, երբ հակաբիոտիկներով բուժման առկայության պայմաններում, այնուամենայնիվ, բակտերիաները գոյատևում են, շարունակում զարգացնել հիվանդությունը և մնում արդեն հակաբիոտիկների նկատմամբ կայունացած վարակի աղբյուր:

Սա նշանակում է, որ հակաբիոտիկներն այլևս չեն ազդում իրենց նկատմամբ կայունացած բակտերիաների վրա, ինչը բերում է նրան, որ՝

  • ավելի երկար ժամանակ է պահանջվում, մինչև օրգանիզմը «կմաքրվի» վարակից
  • վարակը կարող է ավելի ծանրանալ և բերել լուրջ բարդությունների
  • չբուժված վարակը կարող է փոխանցվել այլ մարդկանց
  • այլ մարդկանց փոխանցված վարակը պահպանում է հակաբիոտիկների նկատմամբ իր կայունությունը, և այս դեպքում նույնպես հակաբիոտիկները դառնում են անօգուտ:

Ընդ որում, հակաբիոտիկի տեսակը փոխելիս բակտերիաները կարող են կայունանալ նաև նոր դեղի նկատմամբ:

Ինչպե՞ս է բակտերիան հակաբիոտիկի նկատմամբ դառնում կայուն

Հակաբիոտիկների ազդեցությանը ենթարկված բակտերիաները կարող են ձևափոխել իրենց գեները և այդ հակաբիոտիկի նկատմամբ ձեռք բերել կայունություն:

Ի՞նչ են «սուպերբակտերիաները»

«Սուպերբակտերիաներն» այն մանրէներն են, որոք կայունացել են մի քանի տարբեր հակաբիոտիկների նկատմամբ: Սուպերբակտերիաները շատ դժվար են ենթարկվում հակաբիոտիկային բուժմանը (եթե ենթարկվում են):

Սուպերբակտերիաների առավել հաճախ հանդիպող օրինակներից են մետիցիլին-կայուն ոսկեզօծ ստաֆիլոկոկը և աղիքային ցուպիկի (E. coli) բազմադեղակայուն շտամները, որոնք հիվանդանոցներում կարող են լուրջ խնդիրների պատճառ դառնալ:

Հակաբիոտիկների նկատմամբ կայունության պատճառները

Որքան շատ բակտերիաներ ենթարկվեցին հակաբիոտիկների ազդեցությանը, այդքան այդ բակտերիաների մոտ կայունություն զարգանալու հավանականությունը բարձրանում է: Եթե դուք օգտագործում եք հակաբիոտիկ, որն իրականում անհրաժեշտ չէ կամ հակաբիոտիկը չեք ստանում այն դեղաչափերով կամ այն ռեժիմով, ինչպես ձեր բժիշկն է նշանակել (օրինակ՝ բաց եք թողնում հերթական դեղաչափը, բուժումը կիսատ եք թողնում), ապա դուք բակտերիաներին կայունանալու և հակաբիոտիկների նկատմամբ «անընկալունակ» դառնալու հնարավորություն եք տալիս:

Ինչպե՞ս կարող եմ կանխարգելել հակաբիոտիկների նկատմամբ կայունությունը

Իրականում, հակաբիոտիկների նկատմամբ կայունությունը հնարավոր չէ լիովին վերացնել, սակայն կարելի է դանդաղեցնել՝ ճիշտ օգտագործելով ձեզ նշանակած հակաբիոտիկները: Այս առումով, դուք կարող եք՝

  • հակաբիոտիկներ ստանալ միայն ըստ բժշկի նշանակման
  • խուսափել հակաբիոտիկներից վիրուսային վարակների ժամանակ (մրսածություն, գրիպ և այլն)
  • տեղեկանալ, թե արդյոք ձեր ընդունած դեղամիջոցն իրենից հակաբիոտիկ չի ներկայացնում
  • եթե բժիշկը ձեզ հակաբիոտիկ է նշանակել, խստորեն հետևել և պահպանել դեղորայքն ընդունելու ռեժիմը և ինքնազգացողության բարելավման դեպքում ինքնուրույն չդադարեցնել ձեզ նշանակված հակաբիոտիկային բուժումը
  • երբեք չպահել ձեզ նշանակված հակաբիոտիկների «մնացորդը» հաջորդ անգամների համար
  • երբեք չընդունել այլ մարդկանց նշանակած հակաբիոտիկները
  • պահպանել անձնական հիգիենայի նորմերը՝ կանխելու վարակի տարածումը:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 17-05-2019