Հակաօքսիդանտներ

Հակաօքսիդանտներ

Հակաօքսիդանտները նյութեր են, որոնք հայտնաբերվում են սննդամթերքներում և առկա են վիտամինային ու միներալային հավելումներում:

Հակաօքսիդանտները պայքարում են «ազատ ռադիկալներ» կոչվող քիմիական այլ նյութերի դեմ և երբեմն, ինչպես նկարագրվում է գովազդային տեքստերում, ունեն գրեթե մոգական ունակություններ: Սակայն, թեև ընդհանուր առմամբ հակաօքսիդանտները կարող են օգտակար լինել ձեր առողջության համար, պետք է նկատի ունենալ, որ կարող են ստեղծել նաև խնդիրներ:

Ի՞նչ են ազատ ռադիկալները

Ձեր օրգանիզմի բջիջներում ընթանում են բազմաթիվ քիմիական ռեակցիաներ: Որոշ դեպքերում այս ռեակցիաների ընթացքում առաջանում են միջանկյալ նյութեր կամ ենթանյութեր, որոնք հայտնի են որպես «ազատ ռադիկաններ»:

Ազատ ռադիկալներին վերագրվում է վատ դեր, սակայն դրանցից ոչ բոլորն են, որ կարող են վնաս պատճառել ձեր առողջությանը: Օրինակ, ազատ ռադիկալների մի մասը կարող է օգտագործել ձեր իմունային համակարգը, որպեսզի վնասազերծի վիրուսներին և բակտերիաներին:

Սակայն կան նաև այլ ազատ ռադիկալներ, որոնք կարող են վնասել բջիջները: Մյուս ազատ ռադիկալները կարող են նպաստել այնպիսի առողջական խնդիրների զարգացմանը, ինչպիսիք են սրտանոթային հիվանդությունները և աչքերի մակուլյար դեգեներացիան:

Ի՞նչ են հակաօքսիդանտները և ի՞նչ են անում

Հակաօքսիդանտները նյութեր են, որոնք չեզոքացնում են ձեր օրգանիզմի ազատ ռադիկալները և դադարեցնում են դրանց կողմից ձեր առողջությանը վնաս հասցնելը:

Ամենահանրաճանաչ հակաօքսիդանտներից են վիտամին А-ն (ռետինոլ), C-ն (ասկորբինաթթու) և Е-ն (տոկոֆերոլ), ինչպես նաև այնպիսի օնօրգանական նյութեր, ինչպիսիք են պղինձը, ցինկը և սելենը: Ձեր օրգանիզմը նույնպես արտադրում է իր սեփական հակաօքսիդանտները:

Հակաօքսիդանտների հնարավոր դերի մասին բարձրաձայնվել է ավելի քան 20 տարի առաջ, երբ հետազոտողները առաջարկեցին, որ դրանք կարող են կանխարգելել սրտային և բազմաթիվ քրոնիկ հիվանդություններ: Այդ հետազոտություններից հետո բազմաթիվ մարդիկ սկսեցին ընդունել հակաօքսիդանտային հավելումներ:

Ինչպե՞ս պետք է ստանալ հակաօքսիդանտները՝ սննդամթերքներո՞վ, թե՞ հավելումներով

Ճիշտ պատասխանն է՝ սննդամթերքներով: Ավելի լավ է, որ դուք ձեզ անհրաժեշտ բոլոր սննդանյութերը, այդ թվում՝ հակաօքսիդանտները ստանաք առողջ սննդամթերքներով, քան սննդային հավելումներով:

Նախ, արհեստական հավելումներն ավելի պակաս արդյունավետ են, քան առողջ սննդամթերքները, օրինակ՝ սրտային հիվանդությունների և որոշ քաղցկեղների դեմ պայքարում: Այն մարդիկ, ում սննդակարգն առողջ է, ընդհանուր առմամբ ավելի առողջ են: Հակառակ այս փաստին, հավելումները մարդկանց երբեք ավելի առողջ չեն դարձնում:

Որոշ հակաօքսիդանտային հավելումների բարձր դեղաչափերը կարող են ոչ թե օգտակար, այլ՝ վնասակար լինել: Օրինակ, դրանք կարող են ազդել քաղցկեղի բուժման որոշ դեղերին հակառակ: Ուստի, զրուցեք ձեր բժշկի հետ մինչև որևէ հակաօքսիդանտային հավելում ընդունելը: Ի տարբերություն հավելումների, երբ ձեր սննդակարգում ներառում եք բուսական սննդամթերքների բազմաթիվ տեսակներ, այս միջոցով ստանում եք հակաօքսիդանտների «ամբողջական փաթեթ»: Բանջարեղեններում, մրգերում, ընկույզներում և ընդեղենում, բուսական ձեթերում, ամբողջական հացամթերքներում և թեյում կամ հարյուրավոր հակաօքսիդանտներ:

Որո՞նք են լավագույն հակաօքսիդանտները

Չկա որևէ եզակի հակաօքսիդանտ, որը կարող է անել «ամեն ինչ»: Դուք կարիք ունեք տարբեր հակաօքսիդանտների:

Դրանք, ինչպես նաև բազմաթիվ այլ սննդանյութեր ստանալու լավագույն տարբերակը բուսական սննդամթերքների լայն տեսականուց օգտվելն է: Մասնավորապես, հակաօքսիդանտներով հարուստ են բանջարեղենները, մրգերը, ընդեղենը, թարմ ձիթապտղի ձեթը, չթեփազերծված հացահատիկները և թեյը:

Կան երկու հակաօքսիդանտներ՝ լուտեին և զեաքսանթին, որոնք կարող են օգնել մեծ տարիքով որոշ մարդկանց մոտ աչքերի մակուլյար դեգեներացիայի կանխարգելմանը: Այս հակաօքսիդանտները հայտնաբերվում են ձվի դեղնուցում, տերևավոր կաղամբում (կալե) և կանաչատերև բանջարեղեններում, ինչպես նաև որոշ հակաօքսիդանտային հավելումներում:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 17-05-2020