Նյարդային բուլիմիա (շատակերությունւ)

Նյարդային բուլիմիա (շատակերությունւ)
ՀՄԴ-10 ծածկագիր F50.2. Նյարդային բուլիմիա  |  F50.3.  |  F50.4.

Նյարդային բուլիմիան սնման խանգարում է, որը դրսևորվում է շատակերությամբ (կարճ ժամանակահատվածում սննդի մեծ քանակի ընդունում​)​ և դրան հաջորդող «մաքրումով» (օգտագործված սննդից ձերբազատման փորձն է​​​):

Ծանոթացեք նաև այս հոդվածի հետ ուղղակիորեն կապված այլ նյութերի հետ:

Նյարդային բուլիմիան սնման խանգարում է: Նյարդային բուլիման այլ կերպ անվանում են պարզապես բուլիմիա կամ շատակերության խանգարում: Սա հոգեկան, այլ ոչ թե նյարդային հիվանդություն է, որն առաջացնում է շատակeրության:

Բուլիմիայով անձը դժվարությամբ է կարողանում կառավարել ուտելու քանակը: Ինչպես սնման այլ խանգարումները, բուլիմիան ևս կարող է բերել ծանր առողջական խնդիրների:

Բուլիմիայով մարդիկ կարող են միանգամից ընդունել սննդի ահռելի մեծ քանակներ, սակայն մեծ մասամբ նորմալ քաշ են ունենում: Մարմնի քաշի ավելացում սովորաբար չի գրանցվում, քանի որ ուտելուց հետո նրանք օգտագործում են «մաքրման» մեթոդներից մեկնումեկը՝ ինքնակամ փսխում, լուծողականներ, միզամուղներ, խթանիչ դեղեր, ջրային քաղց կամ գերծանրաբեռնող ֆիզիկական վարժանքներ և այլն: Ի տարբերություն նյարդային անորեքսիայի, «մաքրման» միջոցների դիմող բուլիմիայով մարդու նպատակը շատ ընդունած սննդի «փոխհատուցումը չէ»:

Բուլիմիան հաճախ կապված է ժառանգական նախատրամադրվածության հետ, և սնման այս խանգարմամբ հարազատ ունենալը բարձրացնում է հիվանդության զարգացման ռիսկը 30-80%-ով: Այլ նպաստող գործոններից են հոգեհուզական սթրեսի վատ կառավարումը, կատարյալ մարմնակազմության հասնելու մշակութային ճնշումները, վատ ինքնագնահատականը, ծնողների և արտաքին միջավայրի կողմից խիստ սննդակարգին հետևելուն խրախուսող միջավայրում ապրելը և այլն: Բուլիմիայի սկիզբը հաճախ լինում է դեռահաս տարիքում՝ 13-20 տարեկանում, հաճախ՝ նախկինում ճարպակալում ունեցող անձանց շրջանում:

Բուլիմիան բերում է ֆիզիկական (մարմնական) առողջության ծանր հետևանքների, որոնք կապված են ինչպես բուն շատակերության, այնպես էլ դրան հաջորդող փսխումների «մաքրման» այլ միջոցների հետ, այդ թվում՝ քրոնիկ գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքս, ջրազրկում և հիպոկալեմիա, էլեկտրոլիտային հաշվեկշռի խախտուման (կարող է բերել սրտի ռիթմի խանգարումների, սրտի կանգի, անգամ` մահվան), Էզոֆագիտ (կերակրափողի բորբոքում), ատամների էմալի թթվային քայքայում, փորկապություն կամ փորլուծություն, զարկերակային ճնշման իջեցում (հիպոտենզիա), կանանց մոտ դաշտանային ցիկլի խախտումներ կամ ամենորեա և այլն:

Բուլիմիան հաճախ կապված է նաև այլ հոգեկան խանգարումների հետ, օրինակ՝ դեպրեսիա, տագնապ, ալկոհոլի և հոգեներգործուն նյութերի չարաշահում, ինչպես նաև ինքնավնասում կամ ինքնասպանության փորձեր:

Բուլիմիայի հիմնական բուժումը հոգեթերապիան է՝ կոգնիտիվ-վարքաբանական թերապիան: Հոգեկան առողջության ոլորտի մասնագետը կարող է նաև նշանակել որոշ դեղեր, օրինակ՝ հակադեպրեսանտներ:Բուլիմիայի բուժման արդյունքները սովորաբար ավելի լավն են քան անորեքսիայինը: Բուժման արդյունքներն ավելի մեծ հավանականությամբ կայուն և երկարատև կլինեն, եթե այն սկսվի հնարավորինս վաղ, որի առաջին քայլը բժշկին շուտ դիմելն է:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 02-02-2021