Փորլուծությունը և փսխումը երեխաների մոտ

Փորլուծությունը և փսխումը երեխաների մոտ
Անգլերեն անվանումը՝ Diarrhea and Vomiting in Children

Երեխայի կամ նորածնի մոտ փորլուծության և փսխման «նոպաները» միշտ էլ անհանգստություն են հարուցում։

Այս օգտակար տեղեկատվության նպատակն է ներկայացնել ձեր երեխայի մոտ փորլուծության և փսխման հիմնական պատճառները և ներկայացնել նրա գանգատները մեղմացնող և հնարավոր վարակի տարածումը կանխարգելող որոշ մոտեցումներ։

Փսխումը սովորաբար շարունակվում է 1-2 օր, իսկ փորլուծությունը (լուծ)՝ 5-7 օր։

Նորածիններ

Բազմաթիվ նորածիններ երբեմն ունենում են թուլացած կղանք կամ արտաթորանք։ Կրծքով կերակրվող նորածինների արտաթորանքները սովորաբար ավելի թույլ է, քան արհեստական սնուցում ստացողներինը։

Նորածնի մոտ փորլուծությունը նկարագրվում է որպես հաճախացած և կրկնվող չձևավորված ջրային արտաթորանքների առկայություն։

Մանուկներ և ավելի մեծ երեխաներ

1-5 տարեկան որոշ երեխաների մոտ դիտվում է հաճախացած, տհաճ հոտով և թուլացած արտաթորանքներ, որը կարող է պարունակել չմարսված մթերքներ, օրինակ՝ գազար և ոլոռ։ Այս երեխաները սովորաբար իրենց նորմալ են զգում և աճում են առանց տարիքային շեղումների։ Նրանց մոտ լուծը կարող է կապված լինել մեծ քանակներով քաղցրահամ և այլ ըմպելիքներ խմելու հետ։ Սակայն, երեխայի մոտ փորլուծության ցանկացած դրվագի մասին դուք պետք է տեղեկացնեք ձեր բժշկին։ Երբեմն բժիշկը կարող է երեխայի մոտ չգտնել փորլուծության որևէ պատճառ։

Երեխաների մոտ փորլուծության և փսխման պատճառները

Փորլուծությունը և փսխումը կարող են առաջանալ բազմաթիվ պատճառներից, այդ թվում՝

Երեխաների մոտ փորլուծության և փսխման բուժումը

Նորածիններ և մանուկներ

Նորածինների և մանուկների մոտ լուծը և փսխումը դիտարկվում են ավելի լուրջ վիճակներ, քան ավելի մեծ տարիքի երեխաների համար, որովհետև շատ փոքր տարիքում ջրազրումը զարգանում է ավելի արագ։ Ջրազրկման նշաններն են՝

  • աչքերի ներանկում
  • նորածնի գլխի փափուկ մասերի (գաղթուն) ներանկում
  • լացելիս արցունքի քչացում կամ բացակայություն
  • բերանի չորություն
  • խոնավ տակաշորերի քչացում
  • մուգ դեղին մեզ։

Երբ ձեր երեխան ջրազրկված է, նա ունի լրացուցիչ հեղուկների պահանջ։ Եթե դուք կրծքով եք կերակրում, շարունակեք կուրծք տալը, սակայն փորձեք շատացնել կերակրումների թիվը։ Եթե դուք շշով եք կերակրում, կերակրումների միջև երեխային առաջարկեք անգույն հեղուկներ (ջուր)։ Դուք կարող եք տալ նաև մոտակա դեղատնից գնված ռեհիդրատացիոն հեղուկներ։

Առանց ձգձգելու դիմեք անհետաձգելի բուժօգնության (1-03), եթե ձեր նորածին կամ մանկահասակ երեխայի մոտ նկատում եք ինքնազգացողության վատացում և նշվածներից մեկնումեկը՝

  • ավելի քիչ է պատասխան տալիս
  • ունի ջերմություն
  • արտաթորանքներում առկա է արյուն կամ լորձ
  • փսխման հեղուկները կանաչ են
  • առկա են որովայնի սուր ցավի նշաններ
  • քչացել է մեզը
  • փսխումը շարունակվում է մեկ օրից ավելի
  • դուք անհանգստացած եք։

Մի փորձեք ձեր նորածնին կամ մանկիկին տալ որևէ հակալուծողական դեղ (քանի դեռ այն չի նշանակվել բժշկի կողմից), քանի որ այն կարող է օգուտի փոխարեն վտանգավոր հետևանքներ առաջացնել։

Երեխաներ

Ձեր երեխան կարող է ունենալ մեծ քանակության, ջրիկ, հաճախացած կամ ջրոտ արտաթորանքներ, որոնց գույնը կարող է տատանվել սկսած շագանակագույնից մինչև կանաչ և ունենալ խիստ տհաճ սուր հոտ։

Փորլուծությունը կարող է զուգակցվել ստամոքսի կծկանքների կամ ցավի հետ։

Առանց ձգձգելու դիմեք անհետաձգելի բուժօգնության (1-03), եթե ձեր երեխայի մոտ նկատում եք ինքնազգացողության վատացում և նշվածներից մեկնումեկը՝

  • ուժեղ փորլուծություն (օրական 8-10 ջրիկ արտաթորանք կամ 2-3 անգամ ուժեղ լուծ)
  • ջրազրկման նշաններ
  • միաժամանակ լուծ և փսխում
  • հաճախացած փսխումներ, որը թույլ չի տալիս, որ երեխան որևէ հեղուկ խմի
  • արտաթորանքը գործնականում վերածվել է հեղուկ զանգվածի
  • արտաթորանքում հայտնվել է արյուն կամ լորձ
  • լուծը շարունակվում է 10 օր և ավելի
  • դուք անհանգստացած եք
  • կան ստամոքսի ուժեղ ցավեր
  • փսխման հեղուկները կանաչ են։

Փորլուծությամբ և փսխումներ ունեցող երեխաների խնամքը

Եթե ձեր երեխան ունի լուծ և փսխում, կան տարբեր միջոցներ, որոնք դուք կարող եք կիրառել տանը, որ մեղմացնեք նրա վիճակը։ Ահա տնային պայմաններում երեխային օգնելու միջոցներից առավել օգտակարները։

Կրծքով կերակրում և սննդի ընդունման ժամեր

  • Կրծքով կամ արհեստական սնուցվող մանուկները պետք է շարունակեն ստանալ իրենց սովորական սնունդը (նորմալ խտությամբ)։
  • Եթե ձեր երեխան կարողանում է ընդունել պինդ սննդամթերքներ, ուղղորդվեք նրա ախորժակով։ Չկա որևէ ապացույց այն մասին, որ փորլուծության և փսխման դեպքում քաղցած վիճակը կարող է օգտակար լինել։
  • Եթե ձեր երեխան մինչև 1 տարեկան է, դուք պետք է փորձեք նրան տալ ավելի շատ հեղուկներ, որ կանխեք ջրազրկումը։
  • Ավելի մեծ երեխաները պետք է սնունդ ստանան սովորական ռեժիմով։ Դուք կարող եք տալ կարբոհիդրատներով հարուստ սնունդ, օրինակ՝ հաց, կարտոֆիլ, մակարոնեղեն և բրինձ, իսկ ապուրները կարող են օգնել հեղուկներ ստանալուն։
  • Պահպանեք երեխայի ճիշտ անձնական հիգիենան։
  • Արհեստական սնուցվող երեխաների դեպքում համոզվեք, որ նրանց շշերը ստերիլիզացվում են։

Ջրազրկման կանխարգելում

  • Խրախուսեք և հիշեցրեք ձեր երեխային, որ նա խմի հեղուկների իր սովորական քանակը։ Փսխման դեպքում ձեր երեխան սովորականից ավելի շատ հեղուկների կարիք ունի։
  • Երեխաների համար հատուկ պատրաստված ռեհիդրատացիոն հեղուկներ կարող եք գնել ձեզ մոտակա դեղատնից։ Միշտ հետևեք դեղատուփում առկա տեղեկատվական թերթիկի հրահանգներին։
  • Եթե ձեր երեխան մերժում է ռեհիդրատացիոն հեղուկներ ընդունելը, առաջարկեք նրան ջրով նոսրացված մրգահյութեր։
  • Խուսափեք ձեր երեխային ռեհիդրատացիոն հեղուկի փոխարեն էներգետիկ ընպելիքներ տալուց (լիմոնադ, կոլա և այլն)։

Դեղեր

  • Առանց մանկաբույժի խորհրդի մի տվեք ձեր երեխային լուծը դադարեցնող որևէ դեղամիջոց։

Հակաբիոտիկները սովորաբար չեն տրվում փորլուծությունը և փսխումը բուժելու համար, քանի որ այս վիճակների պատճառը հաճախ ոչ թե բակտերիան է, այլ վիրուսը։ Հակաբիոտիկներն արդյունավետ են միայն բակտերիաների, այլ ոչ թե վիրուսների դեմ պայքարում։ Հակաբիոտիկները տրվում են միայն բժշկի նշանակմամբ։

Հիգիենա և մաքրություն

  • Տակաշոր (տակդիր, «փամփերս») կրող լուծող երեխաների համար պաշտպանիչ քսուքները կարող են օգնել, որ մաշկի գրգռում, ցավոտություն կամ ցանավորում չառաջանա։
  • Համոզվեք, որ ձեր երեխայի հետույքի շրջանը նուրբ, բայց լիարժեք մաքրվում է փորլուծության յուրաքանչյուր դրվագից հետո, որ խուսափեք մաշկի գրգռումից և բորբոքումից։
  • Ձեր ձեռքերն ամբողջապես և լիարժեք լվացեք օճառով և հոսող տաք ջրով, որ կանխեք վարակի տարածումը։ Լավ չորացրեք ձեր ձեռքերը, սակայն այդ սրբիչը օգտագործեք միայն դուք, որովհետև այն նույնպես կարող է հանդիսանալ վարակի աղբյուր։ Լվացեք ձեր ձեռքերը՝
    • մթերքին և երեխայի սննդի շշերին ձեռք տալուց առաջ
    • սնունդ ընդունելուց առաջ
    • զուգարան գնալուց հետո
    • ձեր երեխայի տակաշորերը փոխելուց հետո
    • արյան, կղանքի կամ փսխման զանգվածները մաքրելուց հետո
    • ձեր կամ ձեր երեխայի քիթը սրբելուց հետո
    • աղբի հետ գործ ունենալուց հետո։
  • Բոլոր այն մակերեսները, որոնց դուք հպվել եք, մաքրեք ջրով և որևէ մաքրող հեղուկով։
  • Խուսափեք անձնական իրերի համատեղ օգտագործումից. ձեր երեխան պետք է օգտագործի միայն իր անձնական իրերը՝ սրբիչ, ատամի խոզանակ, թաշկինակ և այլն։
  • Եթե ձեր երեխան լուծ ունի, հնարավորության դեպքում նրա համար կազմակերպեք առանձին զուգարան։ Հակառակ դեպքում երեխայի զուգարանից օգտվելուց հետո մաքերք զուգարանակոնքը ախտահանիչ նյութով։
  • Եթե ձեր երեխան լողի է գնում, ժամանակավորապես դադարեցրեք դա մինչև լուծի կամ փսխման վերջին դրվագից կանցնի առնվազն երկու շաբաթ։
  • Եթե ձեր երեխան լուծ կամ փսխում ունի, նա պետք է դպրոց չգնա՝ դրանցից մեկնումեկի վերջին դրվագից առնվազն 24 ժամվա ընթացքում։
  • Եթե ձեր երեխայի մոտ ախտորոշել են նորովիրուս կամ լուծը և փսխումը առաջացել են նորովիրուսով հիվանդի հետ շփումից հետո, ախտահարեք բոլոր այն մակերեսները, որոնք կարող են վարակված լինել։
  • Անմիջապես հանեք և լվացեք լուծի կամ փսխման զանգվածներով կեղտոտված երեխայի հագուստը կամ անկողնային սպիտակեղենը։
  • Ձեր երեխային հեռու պահեք այլ երեխաներից, քանի դեռ նա իրեն լավ չի զգում։

Քուն

  • Եթե ձեր նորածին երեխան ունի լուծ կամ փսխում, նա կարող է զգալ թույլ և գրգռված։ Երեխային իր մահճակալում միշտ պառկեցրեք մեջքի վրա, քանի որ այս դիրքում նվազում է նորածինների հանկարծակի մահվան ռիսկը։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 16-05-2019