Մանկական տարիքի արթրիտ

Մանկական տարիքի արթրիտ
Անգլերեն անվանումը՝ Juvenile Arthritis

Հոդաբորբ (արթրիտ) զարգանում է ոչ միայն մեծահասակ անձանց, այլև երեխաների մոտ: Մանկական տարիքի արթրիտը կամ հոդաբորբը հայտնի է նաև որպես «պատանեկան», «դեռահասների» կամ «յուվենիլ» արթրիտ:

Կարևոր է, որպեսզի երեխաների մոտ հոդաբորբի ախտանիշները հայտնաբերվեն և բուժվեն հնարավորինս վաղ:

Ի՞նչ է մանկական տարիքի արթրիտը

Արթրիտը կամ հոդաբորբը մի խումբ հիվանդություններ են, որոնք ախտահարում են ձեր հոդերը՝ առաջացնելով ցավ, այտուց և տվյալ հոդում շարժունակության սահմանափակում: Երբ հոդաբորբը զարգանում է մինչև 16 տարեկան հասակում, այն անվանում են «պատանեկան», «դեռահասների» կամ «յուվենիլ» արթրիտ:

Մանկական տարիքում հոդաբորբը կարող է ստանալ մեղմ կամ ծանր ընթացք և կարող է տևել ամիսներ կամ տարիներ: Երեխաների մոտ հոդաբորբը կարող է իր ախտանիշներով և ընթացքով նմանվել չափահաս մարդկանց արթրիտներին:

Մանկական տարիքի արթրիտի տեսակները

Տարբերում են պատանեկան կամ դեռահասների արթրիտի մի քանի տարբեր տեսակներ: Հիմնական տեսակներն են՝

  • սակավահոդային (օլիգոարտիկուլյար կամ պաուցիարտիկուլյար), որն ամենահաճախ հանդիպող տեսակն է, սովորաբար զարգանում է 2-4 տարեկանում և ախտահարում մինչև 4 հոդ
  • բազմահոդային (պոլիարտիկուլյար), որը զարգանում է 1-12 տարեկան երեխաների մոտ և ընթանում 5 և ավելի մեծ թվով հոդերի ախտահարմամբ:

Ավելի հազվադեպ հանդիպող պատանեկան արթրիտի տեսակներից են՝

  • համակարգային (սիստեմիկ), որն ընթանում է այլ՝ արտահոդային ախտանիշների զարգացմամբ, օրինակ՝ մարմնի ջերմության բարձրացում և ցանավորում
  • էնթեզիտ-կապված, երբ ախտահարվում են կապանների և ջլերի՝ ոսկրերին կպչելու կետերը
  • պսորիատիկ, որի ժամանակ հոդերից բացի ախտահարվում է նաև երեխայի մաշկը:

Սովորաբար պատանեկան արթրիտի ախտորոշմամբ և բուժմամբ զբաղվում են մանկական ռևմատոլոգները:

Մանկական տարիքի արթրիտի ախտանիշները

Պատանեկան կամ դեռահասների արթրիտի ախտանիշները բազմազան են և ժամանակի տարբեր շրջաններում կամ տարբեր երեխաների մոտ կարող են ստանալ կլինիկական տարբեր դրսևորումներ: Ամենահաճախ հանդիպող նշաններն են՝

  • մեկ կամ ավելի շատ հոդերի այտուցվածություն, ցավ և կարկամվածություն, հատկապես՝ հանգստից հետո սաստկացող, որը տևում է առնվազն 6 շաբաթ և ավելի երկար
  • ախտահարված հոդերը ծածկող մաշկի տեղային տաքություն (որը զգացվում է հպվելիս) կամ կարմրություն:

Ավելի հազվադեպ հանդիպող ախտանիշերից են՝

  • մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացում
  • ընդհանուր թուլություն, հոգնածության զգացում և մանկական աշխուժության կորուստ
  • մաշկի ցանավորում
  • ախորժակի վատացում և մարմնի կշռի կորուստ
  • աչքերի, երբեմն նաև՝ այլ օրգանների բորբոքում:

Եթե կարծում եք, որ ձեր երեխայի մոտ կարող է լինել արթրիտ, կարևոր է, որպեսզի առանց հետաձգելու դիմեք բժշկի: Արթրիտի վաղ բուժումը թույլ է տալիս հնարավորինս խուսափել հոդերի երկարաժամկետ անդառնալի վնասումից և հաշմանդամությունից:

Մանկական տարիքի արթրիտի բուժումը

Պատանեկան կամ դեռահասների արթրիտի բուժումը սովորաբար կազմակերպվում է որպես տարբեր ոլորտի բժիշկ-մասնագետների թիմային աշխատանք, այդ թվում՝ ընտանեկան բժիշկ կամ մանկաբույժ, ռևմատոլոգ, ֆիզիոթերապևտ, պոդիատրիստ, սոցիալական աշխատող, հոգեբան և այլն:

Բուժումը կարող է ներառել՝

  • ցավազրկող (օրինակ՝ պարացետամոլ) և հակաբորբոքային դեղեր (օրինակ՝ իբուպրոֆեն), որոնք օգնում են հոդացավի և այտուցվածության մեղմացմանը
  • այլ դեղեր, օրինակ՝ ստերոիդներ կամ հիվանդությունը ձևափոխող հակառևմատիկ դեղեր
  • հոդերի շարժունակությանը, մկանների ամրությանը և ցավերի մեղմացմանն ուղղված վարժություններ
  • հոդերի շարժունակությանն օժանդակող միջոցներ (օրինակ՝ սպլինտ):

Հոդվածը վերանայվել է՝ 18-02-2020