Քուն

Քուն

Երբ հասնեք ձեր 80 տարեկանին, ձեր կյանքի ընթացքում քնած ժամերի ընդհանուր տևողությունը կկազմի... մոտ 28 տարի:

Ծանոթացեք նաև այս հոդվածի հետ ուղղակիորեն կապված այլ նյութերի հետ:

Այսինքն, ձեր կյանքի շուրջ մեկ երրորդ մասը դուք անցկացնում ենք քնած վիճակում:

Բավարար քունը ձեր առողջության գրավականն է: Սակայն մերօրյա սթրեսով լի կյանքում շատ դժվար է լինում «բավարար» քանակի և որակի քունն ապահովելը: Եվ այժմ մարդկանց մեծ մասի մոտ քնի խանգարումները դարձել են խիստ տարածված:

Ի ուրախություն բոլորիս, կան մի շարք պարզ քայլեր, որոնք կարող են օգնել՝ հաղթահարելու անքնությունը և օրը սկսել առույգ և լավ տրամադրությամբ:

Ի՞նչ է քունը

Երբ քնած եք, ձեր աչքերը փակ են, ձեր մկանների մեծ մասը՝ թուլացած և ձեր գիտակցությունը՝ մասամբ «անջատված»: Քանի դեռ մարմինը հանգստանում է, ուղեղը շարունակում է ակտիվ աշխատել:

Քնելիս դուք նախ քուն եք մտնում, այնուհետ այդ քունը պահպանվում է։ Այս երկու փուլն էլ կարող են խանգարվել, երբ դժվար եք քուն մտնում կամ չեք կարողանում մնալ քնած վիճակում։

Բուն քնած վիճակում գլխուղեղն անցնում է որոշակի ցիկլեր (գիշերվա ընթացքում՝ 4-6 անգամ), որոնք կազմված են միմյանց փոխարինող արագ և դանդաղ փուլերից։

Գլխուղեղը և մարմինը մեծամասամբ հանգստանում են դանդաղ քնի փուլում, որի ընթացքում գրանցվում է նաև անոթազարկի դանդաղում, արյան ճնշման նվազում և նյութափոխանակության դանդաղում։ Իսկ երազներ տեսնում ենք քնի արագ փուլի շրջանում։

Մեր օրգանիզմի «ներքին մեխանիզմները» հսկում և կարգավորում են, թե երբ քնենք և երբ արթուն մնանք: Երբ այս մեխանիզմները խափանվում են, օրինակ՝ գիշերային հերթապահության կամ այլ պատճառներով, առաջ են գալիս քնի խանգարումներ:

Ինչո՞ւ է քունը կարևոր

Մինչ օրս գիտնականները մինչև վերջ չեն պարզաբանել, թե ինչո՞ւ մենք այսքան շատ քնի կարիք ունենք, թեև ընդհանուր համոզմունք կա, որ քունն օգնում է, որ մեր մարմինը ֆիզիկապես վերականգնվի, իսկ մեր ուղեղը՝ «վերակազմակերպի» իր գործունեությունը: Այլ կերպ ասած, քունն անհրաժեշտ է, որ մեր մարմինն և ուղեղը կարողանան նորմալ գործել:

Բավարար քունը թույլ է տալիս, որ օրգանիզմի պաշտպանական համակարգերը (իմունիտետ) գործեն բավարար ակտիվ և սիրտն ու անոթները մնան առողջ: Քունը թույլ է տալիս, որ կարողանանք դիմակայել հիվանդություններին և վերականգնենք մեր առողջությունը: Այն օգնում է մեր ախորժակի և մարմնի զանգվածի կարգավորմանը: Քունն անհրաժեշտ է մեր ուշադրությունը պատշաճ մակարդակի վրա պահպանելու, մտքերն ու հիշողությունները կազմակերպելու և նոր տեղակատվությունը հեշտությամբ ընկալելու համար:

Քունը և ձեր առողջությունը

Բավարար քնի բացակայությունը կարող է լրջորեն ազդել ձեր առողջության վրա: Մտավոր նորմալ գործունեությունը խաթարելուց բացի, քնի պակասը նաև կարող է առաջացնել տարբեր «մարմնական» խնդիրներ, այդ թվում՝ բարձրացնել այնպիսի լուրջ հիվանդությունների զարգացման հավանականությունը, ինչպիսիք են սրտի իշեմիկ հիվանդությունը, բարձր արյան ճնշումը (հիպերտենզիա) կամ շաքարախտը (շաքարային դիաբետ): Քնի մշտական պակասը նաև կարող է դառնալ վաղաժամ մահվան բերող անբարենպաստ գործոններից մեկը:

Մարդիկ, ովքեր քնի մշտական պակաս ունեն, ավելի մեծ հավանականությամբ են դառնում ճանապարհատրանսպորտային և այլ պատահարների տուժող կամ մեղավոր: Նման մարդիկ հաստատ չեն փայլում իրենց աշխատանքային արդյունավետությամբ:

Քնի խանգարումներից ավելի հաճախ հանդիպում են անքնությունը, խռմփոցը և քնի ապնոէն (քնած ժամանակ շնչառության կարճատև ընդհատում):

Եթե կարծում եք, որ ձեր քունը խանգարված է, զրուցեք այդ մասին ձեր բժշկի հետ:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 14-01-2022