Ներզատական կամ հորմոնային համակարգը կազմված է բազմաթիվ հորմոններ արտադրող տարբեր գեղձերից:

Հորմոնների շնորհիվ գործում են «հետադարձ կապի» տարաբնույթ մեխանիզմներ, երբ օրգանիզմի մի մասը (գեղձ) «հրահանգում է» մեկ այլ մասին («թիրախ» օրգան կամ բջիջներ), թե ինչպես գործի: Ներզատական գեղձերն ազդում են վերարտադրողականության, նյութափոխանակության, աճի և բազմաթիվ այլ գործառույթների վրա:

Ստորև ձեզ ենք ներկայացնում հիմնական ներզատական գեղձերը՝ դրանց հիմնական հորմոններով և գլխավոր ազդեցություններով:

Ներզատական գեղձեր

Հիպոթալամուս

  • հիմնական հորմոններ՝ հակադիուրետիկ հորմոն (ADH), օքսիտոցին և հիպոֆիզը խթանող տարբեր հորմոններ
  • ազդում են՝ նյարդային և հորմոնային համակարգեր

Հիպոֆիզ (ստորին մակուղեղ)

  • հիմնական հորմոններ՝ լյուտեինացնող հորմոն (LH), ֆոլիկուլախթանիչ հորմոն (FSH), պրոլակտին, աճի կամ սոմատոտրոպ հորմոն (hGH, STH), թիրեոտրոպ հրոմոն (TSH), օքսիտոցին, հակադիուրետիկ հորմոն (ADH), ադրենոկորտիկոտրոպ հորմոն (ACTH)
  • ազդում են՝ վերարտադրողականություն, աճ, մանկական զարգացում, կրծքով կերակրում, հորմոնային կարգավորում

Կոնաձև գեղձ (էպիֆիզ կամ վերին մակուղեղ)

  • հիմնական հորմոն՝ մելատոնին
  • ազդում է՝ քնի փուլեր

Վահանաձև գեղձ

  • հիմնական հորմոններ՝ եռյոդթիրոնին (T3), թիրօքսին(T4), կալցիտոնին
  • ազդում են՝ նյութափոխանակություն, ոսկրերի առողջություն

Հարվահանաձև գեղձ

Մակերիկամներ (ադրենալ գեղձեր)

  • հիմնական հորմոններ՝ ադրենալին, նորադրենալին, կորտիզոլ
  • ազդում են՝ սթրեսի պատասխան և արյան ճնշման / աղի կարգավորւմ

Ենթաստամոքսային գեղձ

  • հիմնական հորմոններ՝ ինսուլին, գլյուկագոն, սոմատոստատին
  • ազդում են՝ արյան գլյուկոզի մակարդակի կարգավորում

Ձվարաններ (միայն կանայք)

  • հիմնական հորմոններ՝ էստրոգեն, պրոգեստերոն
  • ազդում է՝ իգական առանձնահատկություններ և նշաններ

Ամորձիներ (միայն տղամարդիկ)

  • հիմնական հորմոն՝ տեստոստերոն
  • ազդում է՝ արական առանձնահատկություններ և նշաններ