Ընդհանուր նկարագրություն

Հակահիստամինային դեղերը նշանակվում են ալերգիաների կամ ալերգիկ ռեակցիաների բուժման մեջ, որոնք հաճախ հանդիպող վիճակներ են և մարդկանց շուրջ մեկ երրորդն իր կյանքի որևէ շրջանում առնչվում է այս խնդրին:​

Այնուամենայնիվ, ալերգիկ ռեակցիաների մեծ մասի ախտանիշները սովորաբար մեղմ ընթացք են դրսևորվում և գերակշռող դեպքերում հեշտությամբ բուժվում են «հակահիստամիններ» անվանումը կրող դեղերից մեկնումեկով:

Ձեր օրգանիզմը կարող է գերզգայուն դառնալ արտաքին միջավայրի սովորաբար անվնաս կամ ձեր շրջապատի կամ առօրյա օգտագործման նյութերի նկատմամբ՝ սննդամթերքներ, բույսեր, կենդանիներ, դեղեր և այլն: Երբ որևէ նյութ ձեզ մոտ առաջացնում է ալերգիա, ուրեմն դուք այդ նյութի նկատմամբ ալերգիկ եք, իսկ նյութն էլ կկոչվի «ալերգեն»:

Երբ դուք շփվում եք ալերգենի հետ, ձեր օրգանիզմում առաջանում է հիստամին նյութը: Հենց հիստամինն է, որն առաջացնում է փռշտոց, քթահոսություն, աչքերի ու մաշկային քոր և այտուցվածություն: Նման ճանապարհով ձեր օրգանիզմը փորձում է «ազատվել» ալերգենից:

Հակահիստամինները դեղեր են, որոնք արգելակում են հիստամինի նկատմամբ օրգանիզմի պատասխան ռեակցիան` թուլացնելով այն և մեղմացնելով ալերգիայի նշանները:

Հակահիստամինային դեղերը բաժանվում են երկու դասի: Առաջին սերնդի կամ ավելի հին դեղերը ունեն բազմաթիվ «բացեր», այդ թվում՝ քնկոտություն և զգալի հակախոլիներգիկ կողմնակի ազդեցություններ, օրինակ՝ կարող են առաջացնել դժվարամիզություն կամ փորկապություն: Այս պատճառներից ելնելով առաջին սերնդի դեղերը շատ հաճախ չեն օգտագործվում: Երկրորդ սերնդի կամ նոր հակահիստամինային դեղերի վերոնշյալ կողմնակի ազդեցություններն ավելի թույլ են արտահայտված:

Հակահիստամինային դեղերը տարբերվում են նաև իրենց ազդեցության տևողությամբ: Երկարատև ազդող հակահիստամինայինները կարող են ախտանիշների մեղմացումը պահել մինչև 8-12 ժամ, մինչդեռ կարճատև ազդողները՝ մինչև 4 ժամ, սակայն՝ ազդեն ավելի արագ:

Օրինակներ

Առաջին սերնդի հակահիսամիններ

Երկրորդ սերնդի հակահիսամիններ

  • Ֆեքսոֆենադին
  • Լարատադին
  • Դեսլորատադին
  • Ցերտիրիզին

Ցուցումներ

Հակահիստամինները սովորաբար նշանակվում են ալերգիաների և գերզգայունության հետ փոխկապակցված տարբեր վիճակների և հիվանդությունների բուժման մեջ, օրինակ՝

Որոշ հակահիստամիններ կարող են նշանակվել նաև ոչ ալերգիկ վիճակների բուժման ժամանակ, օրինակներից են՝ ծովային հիվանդություն, անքնություն և այրոցք (изжога) կամ ստամոքսի խանգարում (դիսպեպսիա):

Խմելու միջոցով (բերանով) ընդունվող հակահիստամինային դեղերը կարող են նշանակվել ալերգիկ ռեակցիայի ընդհանուր կամ համակարգային նշանները մեղմացնելու համար: Այլ հակահիստամինայիններ կարող են նշանակվել աչքի կամ քթի կաթիլների տեսքով՝ միայն տեղային երևույթները բուժելիս:

Հակահիստամինային դեղերի մի մասը կարող է դրսևորել հանգստացնող կամ քնաբեր ազդեցություն, մյուսները՝ ոչ:

Հակահիստամինային դեղերն անօգուտ են և ալերգիկ գերսուր ռեակցիաների՝ անաֆիլաքսիայի բուժման մեջ չեն նշանակվում:

Կողմնակի ազդեցություններ

Հակահիստամինային դեղերը որոշ մարդկանց մոտ կամ որոշ դեպքերում կարող են առաջացնել մի շարք անցանկալի երևույթներ:

Առաջին սերնդի հակահիստամինային դեղերը ավելի հազվադեպ են օգտագործվում ալերգիաների բուժման մեջ, քանի որ առաջացնում են զգալի սեդացիա: Այս դեղերը նաև պետք է զգուշությամբ նշանակվեն մեծ տարիքի մարդկանց, քանի որ վրեջիններս ավելի զգայուն են դրանց հակախոլիներգիկ ազդեցությունների նկատմամբ, այդ թվում՝

Կողմնակի ազդեցությունների արտահայտվածության պատճառով առաջին սերնդի հակահիստամինային դեղեր նշանակելիս պետք է հատուկ ուշադրության արժանան այն պացիենտներն, ովքեր ունեն՝

Երկրորդ սերնդի հակահիստամինային դեղերը ավելի քիչ սեդատիվ են, քան առաջին սերնդինը: Սետիրիզինը կարող է նորմալ դեղաչափերով որոշ պացիենտների մոտ առաջացնել սեդացիա, մինչդեռ քնկոտությունը անհանգստացնող է դառնում միայն Լորատադինի նորմայից բարձր դեղաչափեր ընդունելիս: Ամենաթույլ սեդատիվ ազդեցությամբ օժտված է Ֆեքսոֆենադինը:

Բոլոր հակահիստամինային դեղերին հատուկ կողմնակի ազդեցություններից են՝

Այլ դեղերի, հավելումների և սննդի հետ փոխազդեցություններ

Հակահիստամինային դեղերը կարող են առաջացնել քնկոտություն (սեդացիա): Երբ հակահիստամինային դեղերը զուգակցվում են քնկոտություն առաջացնող այլ դեղերի հետ, ապա արդյունքում առաջ է գալիս ավելի խոր քնկոտություն:

Այսպիսի օրինակներից են՝

  • քնաբեր հաբեր
  • ալկոհոլ
  • հակացնցումային դեղեր
  • որոշ հակադեպրեսանտներ (մասնավորապես՝ եռացիկլիկ խմբի)
  • հակափսիխոտիկներ
  • մկանային ռելաքսանտներ
  • թմրաբեր ցավազրկողներ
  • ՄԱՕ արգելակիչներ, որոնք նշանակվում են տրամադրության խանգարումների ժամանակ:
  • այլ հակահիստամինային դեղեր:

Հղիություն և կրծքով կերակրում

  • Եթե հղի կնոջ մոտ առկա է ալերգիկ ռինիտ, ապա առաջին հերթին պետք է քննարկել ոչ դեղորայքային բուժման մեթոդները՝ աղաջրային քթային սփրեյներ, վարժանքներ և այլն: Եթե, այնուամենայնիվ, հղիության ընթացքում հակահիստամինային դեղերի անհրաժեշտությունը զգացվում է, ապա նախընտրելի են երկրորդ սերնդի դեղերը, քանի որ ունեն ավելի թույլ արտահայտված հակախոլիներգիկ կողմնակի ազդեցություններ (օրինակ՝ Լորատադին և Ցետիրիզին):
  • Եթե դուք ընդունում եք հակահիստամինային որևէ դեղամիջոց կամ այն պարունակող որևէ պատրաստուկ, ապա մեքենա վարելիս կամ ուշադրություն պահանջող այլ գործեր կատարելիս պետք է առավել զգույշ լինել: Նույնիսկ քնաբեր ազդեցությունից զերծ հակահիստամինային դեղերը կարող են առաջացնել որոշակի քնկոտություն և ուշադրության թուլացում:

Մինչև որևէ հակահիստամինային դեղամիջոց ընդունելը անհրաժեշտ է զրուցել ձեր բժշկի հետ, եթե՝

Դեղաձևեր և պահպանում

Դեղաձևեր

  • հաբեր
  • ծամելու հաբեր
  • բերանում մանրացվող հաբեր
  • պատիճներ
  • լուծույթ
  • օշարակ
  • այլ դեղերի (օրինակ՝ ցավազրկողների) հետ համակցված պատրաստուկներ
  • ներարկման լուծույթներ

Ամփոփում

Հակահիստամինային դեղերն օգտագործվում են քթային ուժեղացած արտադրության և փակվածության, քթահոսության, ընդհանուր մրսածության, ըմպանում քորի զգացողության, մաշկային ցաների, եղնջացանի և մաշկի քորի, ինչպես նաև աչքերի արցունքակալման և քորի ժամանակ: Որոշ հակահիստամինային դեղեր նաև նշանակվում են տագնապը, անքնությունը և ծովային հիվանդությունը բուժելիս:

Մինչև դեղն ընդունելը հարկավոր է մանրամասն տեղեկանալ և ձեր բժշկի հետ քննարկել ցուցումների և հակացուցումների, կողմնակի ազդեցությունների, այլ դեղերի հետ փոխազդեցության, նախազգուշացումների, հղիության և կրծքով կերակրելու ընթացքում օգտագործման հարցերի մասին:

Ձեզ ներկայացված է մասնագիտական բնույթի նյութ: Հոդվածն ունի նաև ընդհանուր տեղեկատվական նշանակություն, սակայն, եթե դուք բժիշկ չեք, խիստ ցանկալի է դեղ ընդունելու վերաբերյալ որոշումներ կայացնել միայն ձեր բժշկի հետ միասին