Ընդհանուր նկարագրություն

​Ասպիրինը կամ ացետելսալիցաթթուն լայնորեն տարածված դեղ է, որը սովորաբար օգտագործվում է թույլ ցավերը հանելու և մարմնի բարձր ջերմաաստիճանը կարգավորելու՝ նվազեցնելու, ինչպես նաև արյան մածուցիկությունը նվազեցնելու (արյունը «ջրիկացնելու») համար:

Արյան մակարդուկների (թրոմբ) հետ կապված խնդիրներ, ինսուլտ և սրտամկանի ինֆարկտ ունեցող մարդիկ կարող են Ասպիրին օգտագործել ցածր դեղաչափերով երկար ժամանակաշրջանում:

Ասպիրինը պարունակում է սալիցիլատ, որն առկա է ուռենու կեղևի մեջ: Հիպոկրատների ժամանակներում՝ Ք.Ծ.Ա. 400-ական թվականներին մարդիկ ծամել են ուռենու կեղևը՝ մեղմացնելու բորբոքումնը և բարձր ջերմությունը:

Ասպիրինը հաճախ տրվում է սրտամկանի ինֆարկտից անմիջապես հետո, որպեսզի կանխվի նոր արյան մակարդուկների առաջացումը և սրտամկանը պաշտպանվի մեռուկացումից (նեկրոզ):

Ասպիրինը ոչ ստերոիդ հակաբորբոքային դեղ է (ՈՍՀԲԴ):

ՈՍՀԲԴ դեղամիջոցներ են, որոնք օժտված են հետևյալ ազդեցություններով՝

  • ցավազրկում. մեղմացնում են ցավն առանց անզգայացման և գիտակցության անջատման
  • ջերմիջեցնող. նվազեցնում են մարմնի ջերմաստիճանը
  • հակաբորբոքային. բարձր դեղաչափերով ունակ են մեղմացնել բորբոքային գործընթացները:

«Ոչ ստերոիդ»-ը նշանակում է, որ այս դեղերը ստերոիդ (հորմոնային) դեղեր չեն: Ստերոիդները հաճախ ունեն նման ազդեցություններ, սակայն դրանք ունեն նաև անցանկանալի կողմնակի ազդեցություններ:

Որպես ցավազրկողներ, ՈՍՀԲԴ-երը թմրամիջոցներ չեն: Սա նշանակում է, որ դրանք չեն կարող առաջացնել թմրամիջոցներին հատուկ էյֆորիա կամ ընկալման և գիտակցության փոփոխություններ: Ասպիրինն առաջին հայտնաբերված ՈՍՀԲԴ է.

Ասպիրինն իր ներկա կառուցվածքով որպես դեղամիջոց հայտնի է ավելի քան 100 տարի, և մինչ օրս ամենահաճախ նշանակվող կամ խմվող դեղն է: Գնահատականները ցույց են տալիս, որ աշխարհում յուրաքանչյուր տարի օգտոգործվում է մոտ 35 հազար տոննա ասպիրին:

«Ասպիրին» անվանումը գերմանական «Բայեր» դեղագործական ընկերության բրենդային անվանումն է, որի մասին տեղյակ են գրեթե բոլոր չափահաս մարդիկ: Դեղի գեներիկ անվանումն է «ացետիլսալիցիլաթթու»:

Բրենդային անվանումներ՝ Arthritis Foundation Safety Coated Aspirin, Bayer Aspirin, Bayer Children's Aspirin, Ecotrin

Օրինակներ

Այս խմբի այլ դեղերից են՝

Ցուցումներ

Ասպիրինն օգտագործվում է հոդաբորբերի բազմաթիվ տեսակներով ու տարբերակներով պայմանավորված բորբոքումը, ջերմության բարձրացումը և ցավը բուժելու համար, օրինակ՝

Ասպիրինը նաև օգտագործվում է այլ բորբոքային վիճակների ժամանակ թույլից մինչև չափավոր ցավի և բարձր ջերմության արագ բուժման համար, օրինակ՝

Ասպիրինը երկար ժամանակվա ընթացքում արգելակում է թրոմբոցիտների միաձուլման և արյան մակարդուկ առաջացնելու ունակությունը, ուստի օգտագործվում է նաև նոր իշեմիկ («ոչ արյունահոսող») ինսուլտի կամ սրտամկանի ինֆարկտի ռիսկն այն անձանց մոտ, ովքեր արդեն ունեցել են ինսուլտ կամ ինֆարկտ:

Ցածր դեղաչափերով ամենօրյա Ասպիրին կարող է նշանակվել հետևյալ նպատակներով՝

Ասպիրինը և երեխաները

Սովորաբար մինչև 16 տարեկան երեխաների համար Ասպիրինն լավագույն ընտրության դեղ չէ, քանի որ տարիքային այս խմբում կարող է բարձրացնել Ռեյի համախտանիշի ռիսկը: Վերջինս կարող է ի հայտ գալ վիրուսային վարակից հետո (ընդհանուր մրսածություն և գրիպ, ջրծաղիկ և այլն): Այս հիվանդությունը կարող է բերել գլխուղեղի անդառնալի ախտահարման (էնցեֆալոպաթիա) կամ նույնիսկ ավարտվել մահվան ելքոով:

Սակայն մասնագետ-բժիշկները կարող են երեխաներին Ասպիրին նշանակել որոշ հիվանդությունների ժամանակ (օրինակ՝ Կավասակիի հիվանդություն), ինչպես նաև սրտի «մեծ» վիրահատությունից հետո՝ որպես արյան մակարդուկների առաջացումը կանխարգելող դեղամիջոց:

Եթե Ասպիրինի օգտագործումը երեխային հակացուցված է, նշանակվում են ՈՍՀԲԴ խմբի այլ դեղեր, օրինակ՝ Ացետամինոֆեն (Պարացետամոլ) կամ Իբուպրոֆեն:

Ցածր դեղաչափի Ասպրինին

Ասպիրինի ցածր դեղաչափերը՝ օրական 75-81 միլիգրամը (մգ) կարող է օգտագործվել որպես արյան թիթեղիկները՝ թրոմբոցիտները միմյանց միաձուլումը կանխարգելող դեղամիջոց, որն այս մեխանիզմով կանխարգելում է նաև արյան մակարդուկների ձևավորումը:

Այս նպատկով Ասպիրինը կարող է նշանակվել այն մարդկանց, ովքեր՝

Բժիշկը ձեզ կարող է նաև նշանակել ցածր դեղաչափով ամենօրյա Ասպիրին, եթե առկա են հետևյալ ռիսկի գործոնները, որոնք, ամենայն հավանականությամբ, կարող են բարձրացնել սրտամկանի ինֆարկտի կամ ինսուլտի ռիսկը՝

Ասպիրինի ցածր դեղաչափերի ամենօրյա ընդունումը կարող է օգնել, եթե ունեք հետևյալ առողջական խնդիրները՝

  • աչքի ցանցաթաղանթի խնդիրներ (ռետինոպաթիա)
  • ավելի քան 10 տարի է, որ ունեք դիաբետ
  • խմում եք արյան ճնշումը նվազեցնող դեղեր:

Իմացե՛ք ավելին Ասպիրին ցածր դեղաչափերով բուժման մասին:

Կողմնակի ազդեցություններ

Բազմաթիվ մարդիկ օգտվում են Ասպիրինի և մյուս ՈՍՀԲԴ բարերար ազդեցություններից՝ զգալով միայն քիչ կամ թույլ կողմնակի երևույթներ: Այնուամենայնիվ, Ասպիրինը կարող է պատճառել լուրջ կողմնակի ազդեցություններ, որոնք հիմնականում կախված են ընդունվող դեղաչափից: Ուստի, խորհուրդ է տրվում ըստ հնարավորության օգտագործել դեղի ամենացածր արդյունավետ դեղաչափ՝ նվազագույնի հասցնելու հնարավոր անցանկալի ազդեցությունները:

Ասպիրինի ամենահաճախ հանդիող կողմնակի ազդեցությունները ներառում են ստամոքս-աղիքային համակարգի ախտանիշները և ականջներում «զնգոցը»:

Ստոմոքս-աղիքային կողմնակի ազդեցություններ

Երբեմն խոցերի առաջացումը և արյունահոսությունը կարող են զարգանալ առանց որովայնային ցավերի: Սև ձութանան կղանքը, ընդհանուր թուլությունը և կանգնելիս գլխապտույտը (օրթոստատիկ հիպոտենզիա) կարող են լինել ներքին արյունահոսության միակ նշանները:

Աղմուկ ականջներում

  • Եթե Ասպիրին ընդունող անձանց մոտ ի հայտ է գալիս ականջներում «զնգոց» (կոչվում է տինիտուս, ապաա դեղաչափը պետք է կրճատել:

Այլ կողմնակի ազդեցություններ

Այլ կողմնակի ռեակցիաներ

  • Պեպտիկ խոցով կամ երիկամների գործունեության խանգարմամբ հիվանդները պետք է խուսափեն Ասպիրին օգտագործելուց, քանի որ այս դեղը կարող է ակտիվացնել կամ սրացնել երկու հիվանդություններն էլ:
  • Ասպիրինը կարող է նպաստել ասթմայի սրացմանը կամ նոպայի զարգացմանը:
  • Ասպիրինը կարող է բարձրացնել արյան միզաթթվի մակարդակը և պետք է չտրվի հիպերուրիկեմիայով և պոդագրայով անձանց:
  • Չի կարելի Ասպիրին տալ երեխաներին և մինչև 16 տարեկան անչափահասներին որպես ընդհանուր մրսածության և գրիպի կամ ջրծաղիկի ախտանիշները մեղմացնող դեղամիջոց, քանի որ Ասպիրինը կարող է բարձրացնել այս հիվանդություններով պատճառվող Ռեյի համախտանիշի ռիսկը՝ լյարդի և նյարդային համակարգի ծանր հիվանդություն, որը կարող է բերել կոմայի և մահվան:
  • Ասպիրինը կարող է բարձրացնել դիաբետի բուժման դեղերի ազդեցությունը՝ առաջացնելով արյան գլյուկոզի կտրուկ անկում (հիպոգլիկեմիա), հատկապես, երբ արյան շաքարի մակարդակը պատշաճ չի վերահսկվում:
  • ՈՍՀԲԴ օգտագործումը պետք է ընդհատել որոշ վիրահատական միջամտություններից 10-14 օր առաջ՝ արյունահոսություններից խուսափելու համար:

Այլ դեղերի, հավելումների և սննդի հետ փոխազդեցություններ

Ասպիրինը կապված է մի շարք կասկածելի կամ հնարավոր փոխազդեցությունների հետ, որոնք կարող են ազդել այլ դեղերի վրա:

  • Ասպիրինը կարող է բարձրացնել արյան մեջ Լիթիումի մակարդակը՝ կրճատելով երիկամներով այս միներալի դուրսբերումը, որի պատճառով կարող է բարձրանալ Լիթիումի թունավոր ազդեցությունը:
  • Ասպիրինը կարող է թուլացնել բարձր արյան ճնշման բուժման դեղերի հակահիպերտենզիվ (ճնշումը նվազեցնող) ազեդեցությունը: Նման փոխազդեցության մեջ կարող է դեր խաղալ արյան ճնշման կարգավորման մեջ մասնակցող պրոստոգլանդինների քչացումը:
  • Երբ Ասպիրինը զուգակցվում է Մեթոտրեքսատի կամ ամինոգլիկոզիդների հետ (օրինակ՝ Գենտամիցին), կարող է արյան մեջ բարձրանալ վերջին երկուսի մակարդակները, հավանաբար, օրգանիզմից դրանց հեռացումը դանդաղելու հաշվին: Նման փոխազդեցությամբ կարող են ավելանալ Մեթոտրեքսատի կամ ամինոգլիկոզների հետ կապված կողմնակի ազդեցությունները:
  • Հակամակարդիչներ, օրինակ՝ Վարֆարին ստացող անձինք պետք է զերծ մնան Ասպիրին ընդունելուց, քանի որ վերջինս նույնպես «ջրիկացնում է» արյունը, և լրացուցիչ հակամակարդիչ ազդեցությունը կարող է բերել արյունահոսությունների:
  • Ասպիրինը սերոտոնինի հետադարձ զավթումն ընկճող հակադեպրեսանտների հետ զուգակցելիս, օրինակ՝ Ցիտալոպրամ, Ֆլուքետին, Պարոքսետին, Վենլաֆաքսին և Սերտրալին, կարող է բարձրանալ արյունահոսության ռիսկը:
  • Ասպիրինը այլ հակաբորբոքային ցավազրկող դեղերի (ՈՍՀԲԴ) հետ զուգակցելիս, օրինակ՝ Դիկլոֆենակ, Իբուպրոֆեն, Ինդոմեթացին կամ Նապրոքսեն, նույնպես կարող է բարձրանալ ստամոքսային արյունահոսության ռիսկը:

Ասպիրինի ոչ ցանկալի փոխազեցությունները չի սահմանափակվում միայն վերոնշյալ դեղերով, ուստի բոլոր դեպքերում զրուցեք բժշկի հետ, եթե ստիպված եք ընդունել մեկից ավելի դեղեր:

Հղիություն և կրծքով կերակրում

  • Ընդհանուր առմամաբ հղի կանայք պետք է խուսափեն Ասպիրին ընդունելուց, քանի որ պտղի մոտ կարող են ի հայտ գալ կողմնակի ազդեցություններ: Սակայն Ասպիրինի ցածր դեղաչափերն անվտանգ օգտագործվել են հղիության որոշ բարդությունների կանխարգելման մեջ:
  • Ասպիրինը արտազատվում է կրծքի կաթի մեջ և այդ կաթով սնվող նորածնի մոտ կարող է առաջացնել կողմնակի ազդեցություններ:

Դեղաչափեր

Ասպիրինը պետք ընդունվի սննդի հետ միասին: Կախված օգտագործման նպատակից, Ասպիրինի դեղաչափը կարող է տատանվել սկսած 50 մգ-ից մինչև 6000 մգ:

  • Թույլից մինչև չափավոր ցավեի դեպքում Ասպիրինի սովորական դեղաչափերն են 350 կամ 650 մգ յուրաքանչյուր 4 ժամը մեկ կամ 500 մգ յուրաքանչյուր 6 ժամը մեկ:
  • Ռևմատոիդ արթրիտի դեպքում Ասպիրինի դեղաչափն է 500 մգ-ից յուրաքանչյուր 4-6 ժամը մեկ կամ 650 մգ յուրաքանչյուր 4 ժամը մեկ կամ 1000 մգ յուրաքանչյուր 4-6 ժամը մեկ կամ 1950 մգ օրական երկու անգամ:
  • Սրտամկանի ինֆարկտի կանխարգելիչ դեղաչափն է օրական 75 կամ 81 կամ 162 կամ 325 մգ:
  • Սրտամկանի ինֆարկտի ախտանիշներ զգալուց անմիջապես հետո պետք է ծամել 160-325 մգ ոչ էնտերիկ թաղանթապատ Ասպիրին:
  • Տարած ինսուլտից հետո նոր ինսուլտի կանխարգելման համար Ասպիրինի դեղաչափն օրական 75-100 մգ է:

Դեղաձևեր և պահպանում

Դեղաձևեր

  • Ծամելի հաբեր` 81 մգ:
  • Փոքր հաբեր (կապլետ) և հաբեր՝ 325 մգ և 500 մգ:
  • Էնտերիկ թաղանթապատ պատիճներ և հաբեր՝ 325 մգ և 500 մգ:

Պահպանում

  • Հաբերը պետք է պահպանել սենյակային ջերմաստիճանում (20-25°C), փակ տուփում: Խուսափել խոնավությունից:

Ամփոփում

Ասպիրինը կարող է օգնել բազմաթիվ հիվանդությունների բուժմանը կամ կանխարգելմանը, սակայն այս դեղը խմող յուրաքանչյուր անձ պետք է նախապես խորհրդակցի իր բժշկի հետ: Մինչև 16 տարեկանները պետք է խուսափեն Ասպիրին ընդունելուց, իսկ եթե այլընտրանք չկա, ապա պետք է ասպիրինային բուժում պետք է ստանան բժշկական հսկողության ներքո:

Մինչև դեղն ընդունելը հարկավոր է մանրամասն տեղեկանալ և ձեր բժշկի հետ քննարկել ցուցումների և հակացուցումների, կողմնակի ազդեցությունների, այլ դեղերի հետ փոխազդեցության, նախազգուշացումների, հղիության և կրծքով կերակրելու ընթացքում օգտագործման հարցերի մասին:

Ձեզ ներկայացված է մասնագիտական բնույթի նյութ: Հոդվածն ունի նաև ընդհանուր տեղեկատվական նշանակություն, սակայն, եթե դուք բժիշկ չեք, խիստ ցանկալի է դեղ ընդունելու վերաբերյալ որոշումներ կայացնել միայն ձեր բժշկի հետ միասին