Ընդհանուր նկարագրություն

Մետֆորմինը խմելու դեղ է, որը հաճախ նշանակվում է 2-րդ տիպի դիաբետի բուժման մեջ:

Մետֆորմինը խմելու (օրալ) դեղ է, որը նվազեցնում է արյան շաքարի (գլյուկոզի) մակարդակը` ազդելով հյուսվածքների զգայունությունը ինսուլինի նկատմամբ: Մասնավորապես, Մետֆորմինը բարձրացնում է լյարդի, մկանների, ճարպերի և այլ հյուսվածքների զգայունությունը ինսուլին վերցնելու և ինսուլինի ազդեցությունների նկատմամբ:

Մետֆորմինը չի առաջացնում կշռի բարձրացում, այլ հակառակը, կարող է օգնել կշռի նվազեցմանը, ուստի այն սովորաբար նշանակվում է 2-րդ տիպի դիաբետ և մարմնի ավելցուկային կշիռ ունեցող մարդկանց:

Չափահասների մոտ մետֆորմինը կարող է օգտագործվել առանձին կամ դիաբետի այլ դեղերի, այդ թվում՝ ինսուլինի հետ զուգակցված:

Մետֆորմինը նվազեցնում է արյան գլյուկոզի մակարդակը երկու ճանապարհով՝

  • կրճատում է լյարդից գլյուկոզի ազատումը (որտեղ վերջինս պահեստավորվում է)
  • օգնում է օրգանիզմի բջիջներին, որպեսզի արյան հունից «վերցնեն» գլյուկոզի ավելի մեծ քանակներ:

Մետֆորմինը նաև՝

  • չի առաջացնում մարմնի կշռի ավելացում
  • նվազեցնում է «վատ» խոլեսթերինի մակարդակը
  • միայն շատ փոքր հավանականությամբ կարող է պատճառել արյան շաքարի մակարդակի կտրուկ անկում (հիպոգլիկեմիա):

Ի տարբերություն սուլֆոնիլուրեային դասի գլյուկոզը նվազեցնող դեղերի (օրինակ՝ Գլիբուրիդ կամ Գլիպիզիդ), Մետֆորմինը չի բարձրացնում արյան մեջ ինսուլինի մակարդակը, ուստի, միայնակ օգտագործելիս չի առաջացնում արյան գլյուկոզի մակարդակի չափից դուրս անկում: Գիտական հետազոտությունները վկայում են, որ Մետֆորմինը նվազեցնում է դիաբետի այնպիսի բարդությունների ռիսկը, ինչպիսիք են սրտային հիվանդությունը, կուրությունը և երիկամային հիվանդությունը:

Ամերիկյան FDA կազմակերպությունը հաստատել է Մետֆորմինը 1994թ. դեկտեմներին:

Բրենդային անվանումներ՝ Glucophage, Glucophage XR, Glumetza, Fortamet, Riomet

Ցուցումներ

  • Մետֆորմինը նշանակվում է 2-րդ տիպի դիաբետով մարդկանց արյան գլյուկոզի մակարդակը հսկելու համար: Այն կարող է նշանակվել չափահաս մարդկանց և 10 տարեկանից բարձր երեխաներին: Այս նպատակի համար Մետֆորմինը կարող է նշանակվել միայնակ կամ մեկ այլ դիաբետի դեղի հետ համակցված:
  • Մետֆորմինը կարող է նաև օգտագործվել բարձր ռիսկի մարդկանց որպես դիաբետի զարգացումը կանխարգելող դեղամիջոց (նախադիաբետ):
  • Մետֆորմինը կարող է օգտագործվել պոլիկիստոզային ձվարանների համախտանիշի բուժման մեջ:
  • Փսիխոզների բուժման մեջ օգտագործվող դեղերից քաշի ավելացան բուժում:

Կողմնակի ազդեցություններ

Մետֆորմինի տարածված կողմնակի ազդեցություններից են՝

Յուրաքանչյուր անձ դեղին տալիս է առանձնահատուկ պատասխան: Ուստի պարտադիր չէ, որ ձեզ մոտ ի հայտ գան թվարկված անցանկալի երևույթները:

Այս ախտանիշներն ի հայտ են գալիս յուրաքանչյուր 3 պացիենտից մեկի մոտ: Այս կողմնակի ազդեցությունները կարող են լինել այնչափ արտահայտված, որ բժիշկը ստիպված լինի դադարեցնել բուժումը (յուրաքանչյուր 20 պացիենտից մեկի մոտ): Դրանք կախված են դեղի դոզավորումից և կարող են մեղմանալ, եթե դեղաչափը նվազեցվում է:

Մետֆորմին ընդունելիս դուք նաև կարիք ունեք ուշադիր հսկելու ձեր դիաբետի ընթացքը: Դուք հատկապես ուշադիր պետք է լինեք, որպեսզի հնարավորինս վաղ հայտնաբերեք արյան բարձր (հիպերգլիկեմիա) կամ ցածր (հիպոգլիկեմիա) գլյուկոզի նշանների առաջացումը:

Եթե մետֆորմինի նշանակումը խնդրահարույց է, բժիշկը կարող է ձեզ առաջարկել դիաբետի բուժման որևէ այլ դեղ:

Մետֆորմինը կարող է նաև առաջացնել՝

Մետֆորմինի ծանր, սակայն հազվադեպ հանդիպող ազդեցությունից է լակտատային (կաթնաթթվային) ացիդոզը, որը հանդիպում է 30 հազար պացիենտից մեկի մոտ և 50% դեպքերում ավարտվում է մահով: Լակտատ-ացիդոզի նշաններից են՝

Այս վիճակն ավելի հավանական է, որ կզարգանա հետևյալ դեպքերում՝

  • երիկամային կամ լյարդային անբավարարություն
  • կանգային ստրային անբավարարություն
  • ծանր սուր հիվանդություն
  • ջրազրկում:

Եթե դուք կարծում եք, որ ձեզ մոտ ի հայտ են եկել կյանքին սպառնացող կողմնակի ազդեցություններ, անհապաղ զանգեք 1-03 և կանչեք շտապբուժօգնություն:

Այլ դեղերի, հավելումների և սննդի հետ փոխազդեցություններ

  • Ցիմետիդինը կրճատում է Մետֆորմինի հեռաման արագությունը և կարող է արյան մեջ դեղի խտությունը բարձրացնել շուրջ 40%-ով: Սա կարող է բարձրացնել Մետֆորմինի կողմնակի ազդեցությունների հաճախականությունը:
  • Լովերսոլը և մյուս յոդացված կոնտրաստային նյութերը կարող են նվազեցնել երիկամների գործունեությունը, որի պատճառով դանդաղում է Մետֆորմինի հեռացումն օրգանիզմից և աճում է արյան մեջ դեղի խտությունը: Այս պատճառով Մետֆորմինի ընդունումը պետք է դադարեցվի յոդացված կոնտրաստանյութ օգտագործելուց առաջ և հետո առնվազն 48 ժամվա ընթացքում:
  • Թիազիդային միզամուղները, ստերոիդները, էստորգենները և խմելու (օրալ) հակաբեղմնավորիչները կարող են բարձրացնել արյան գլյուկոզը և իջեցնել Մետֆորմինի արդյունավետությունը: Երբ նշված դեղերի ընդունումը դադարեցվում է, պացիենտները պետք է ուշադիր զննվեն և հետազոտվեն՝ հայտնաբերելու ցածր արյան գլյուկոզի (հիպոգլիկեմիա) նշանները:
  • Ալկոհոլի օգտագործումը բարձրացնում է Մետֆորմինի լակտատ առաջացնելու ազդեցությունը՝ բարձրացնելով կաթնաթթվային ացիդոզի ռիսկը:

Հղիություն և կրծքով կերակրում

  • Հղի կանանց կողմից Մետֆորմինի օգտագործման վերաբերյալ համարժեք տվյալներ չկան: Բազմաթիվ փորձագետներ համաձայն են, որ դիաբետով հղի կանանց համար լավագույն բուժման տարբերակն Ինսուլինն է:
  • Մետֆորմինն արտազատվում է կրծքի կաթի մեջ և կարող է կաթով անցնել նորածնին: Ոսւտի կրծքով կերակրող մայրերը պետք է զերծ մնան Մետֆորմին օգտագործելուց:
  • Սովորաբար Մետֆորմին չի նշանակվում լյարդի կամ երիկամների ծանր ախտահարումների ժամանակ:

Դեղաչափեր

  • Չափահասների մոտ 2-րդ տիպի դիաբետի բուժման համար Մետֆորմինով (անհապաղ ազդող) բուժումը սովորաբար սկսվում է 500 մգ օրը երկու անգամ կամ 850 մգ օրը մեկ անգամ դեղաչափով: Դեղաչափն աստիճանաբար բարձրացվում է շաբաթական 500 մգ-ով կամ յուրաքանչյուր 2 շաբաթը մեկ 850 մգ-ով՝ կախված անձի կողմից դեղի տանելիությունից և արյան գլյուկոզի պատասխան մակարդակներից: Ատավելագույն օրական դեղաչափը 2550 մգ է, որը պետք է տրվի երեք մասի բաժանելով:
  • Եթե օգտագործվում են երկար ազդող հաբերը, ապա մեկնարկային օրական դեղաչափը 500 մգ կամ 1000 մգ է, որը տրվում է երեկոյան ընթրիքի հետ: Դեղաչափը կարող է բարձրացվել շաբաթական 500 մգ-ով մինչև առավելագույն օրական 2000 մգ: Մետֆորմինը պետք է խմվի սննդի հետ:
  • 10-16 տարեկան երեխաների համար մեկնարկային դեղաչափը 500 մգ-ից օրական 2 անգամ է: Այս դեղաչափը կարող է բարձրացվել շաբաթական 500 մգ-ով՝ մինչև առավելագույն օրական 2000 մգ՝ որը պետք է տրվի երկու մասի բաժանելով:
  • 17 տարեկանից մեծ երեխաները կարող են ստանալ 500 մգ երկար ազդող հաբեր՝ մինչև առավելագույն օրական 2000 մգ: Մինչև 17 տարեկան երեխաների համար երկար ազդող հաբեր օգտագործել խորհուրդ չի տրվում:
  • Մետֆորմին պարունակող պատրաստուկները պետք է զգուշորեն օգտագործել թույլից մինչև չափավոր երիկամային ախտահարման ժամանակ: Երիկամային գործունեությունը պետք է գնահատվի մինչև բուժումը սկսելը և դրանից հետո՝ տարեկան առնվազն մեկ անգամ:
  • Մետգորմին չի կարելի նշանակել այն մարդկանց, ում կծիկային զտման արագությունը (eGFR) 30 մլ/րոպե/1.73 մ2 է և խորհուրդ չի տրվում սկսել Մետֆորմինի ընդունումը, եթե նույն ցուցանիշը կազմում է 30-45 մլ/րոպե/1.73 մ2:
  • Մետֆորմինի օգտագործումը պետք է դադարեցվի յոդային կոնտրաստային նյութ ներմուծելուց առաջ կամ այդ ընթացքում, եթե պացիենտի eGFR կազմում է 30-60 մլ/րոպե/1.73 մ2 և նա նշում է լյարդային հիվանդություն, քրոնիկ ալկոհոլիզմ կամ սրտային անբավարարություն կամ այն դեպքում, երբ նրան ներմուծվելու է ներզարկերակային յոդային կոնտրաստ: Երիկամների գործունեությունը պետք է գնահատվի կոնտրաստը ստանալուց 48 ժամ անց և Մետֆորմինով բուժումը կարող է շարունակվել, եթե երիկամների գործունեությունը կայուն է:

Դեղաձևեր և պահպանում

Դեղաձևեր

  • Հաբեր՝ 500 մգ, 850 մգ և 1000 մգ:
  • Երկար ազդող հաբեր՝ 500 մգ, 750 մգ և 1000 մգ:
  • Լուծույթ՝ 100 մգ/մլ:

Պահպանում

  • Մետֆորմինը պետք է պահպանել 20°C-ից 25°C սենյակային ջերմաստիճանի պայմաններում:

Պետք է նկատի ունենալ, որ Մետֆորմինը մատչելի է տարբեր՝

  • բրենդային անվանումներով
  • տուփերով
  • դեղաձևերով՝ հաբեր, երկարատև ազատվող հաբեր կամ դիաբետի այլ դեղերի հետ նույն հաբում առկա զուգակցումներ (պատրաստուկներ)
  • ուժգնությամբ (դեղաչափ, դոզա):

Ամփոփում

Մետֆորմինը դեղ է, որը նշանակվում է 2-րդ տիպի դիաբետը բուժելու և 2-րդ տիպի դիաբետի նկատմամբ ռիսկային մարդկանց մոտ 2-րդ տիպի դիաբետը կանխարգելելու համար: Կողմնակի ազդեցություններից են ախորժակի անկումը, փքվածությունը, այրոցքը, աղիքային գազերը, սրտխառնոցը և փսխումը:

Մինչև դեղն ընդունելը հարկավոր է մանրամասն տեղեկանալ և ձեր բժշկի հետ քննարկել ցուցումների և հակացուցումների, կողմնակի ազդեցությունների, այլ դեղերի հետ փոխազդեցության, նախազգուշացումների, հղիության և կրծքով կերակրելու ընթացքում օգտագործման հարցերի մասին:

Ձեզ ներկայացված է մասնագիտական բնույթի նյութ: Հոդվածն ունի նաև ընդհանուր տեղեկատվական նշանակություն, սակայն, եթե դուք բժիշկ չեք, խիստ ցանկալի է դեղ ընդունելու վերաբերյալ որոշումներ կայացնել միայն ձեր բժշկի հետ միասին