Զրկանքի ախտանիշներ

Զրկանքի ախտանիշներ
Անգլերեն անվանումը՝ Addiction Withdrawal Symptoms

Հոգեներգործուն նյութերի (ՀՆՆ) նկատմամբ հակումից բուժվող մարդկանց մոտ այդ նյութերի օգտագործումը դադարեցնելիս կարող են զարգանալ զրկանքի ախտանիշներ:​

Այս ախտանիշների, ինչպես նաև դրանց մեղմացմանն ուղղված աջակցության մեթոդների իմացությունը կօգնի ձեզ, որպեսզի օգնեք կախվածության դեմ բուժում ստացող ձեր ընկերոջը կամ հարազատին:

Ի՞նչ է հակումը

Հակումը, որը հայտնի է նաև որպես «կախվածություն», այն վիճակն է, երբ մարդուն խիստ դժվար է դառնում իրեն հաճույք պատճառող կամ ինքնազգացողությունը բարելավող ինչ-որ բան անելուց հրաժարվելը։

Մարդկանց մոտ կարող են զարգանալ ֆիզիկական կամ հոգեբանական հակումներ կամ երկուսը միասին։

Ֆիզիկական կախվածությունը նշանակում է, որ զրկանքի ախտանիշներն ի հայտ են գալիս, երբ մարդը դադարեցնում է հակում առաջացրած ՀՆՆ օգտագործումը կամ վարքագծի դրսևորումը։

Հոգեբանական կախվածությունն ի հայտ է գալիս, երբ մարդը հավատում է, որ ունի հակում առաջացրած ՀՆՆ կամ վարքագծի պահանջ, որպեսզի շարունակել իր կենսագործունեությունը։

Բժշկագիտության մեջ «հակում առաջացնող» արտահայտության փոխարեն ավելի հաճախ օգտագործում են «ադիկտիվ» (addictive) տերմինը։

Ի՞նչ է հակումից զրկանքը

Զրկանքն հակում առաջացրած կամ ադիկտիվ նյութերի օգտագործման (օրինակ՝ թմրամիջոցներ կամ ալկոհոլ) կամ վարքագծերի կատարման (օրինակ՝ խաղամոլություն) կտրուկ դադարեցման կամ կրճատման գործընթացն է:

Զրկանքին այլ կերպ անվանում են «ժուժկալում»: Ապօրինի թմրամիջոցներ օգտագործողների շրջանում այս վիճակը հայտնի է որպես «լոմկա»:

Ի՞նչ կարող է լինել զրկանքի ժամանակ

Զրկանքի ախտանիշները տարբեր մարդկանց մոտ կարող են դրսևորվել տարբեր կերպ և ընթանալ տարբեր ծանրության աստիճանով՝ սկսած թեթևից մինչև ծանր։ Ախտանիշները կախված են՝

  • ՀՆՆ կամ վարքագծի տեսակից և դրանց օգտագործման տևողությունից
  • անձի տարիքից, ֆիզիկական և հոգեբանական առանձնահատկություններից
  • կիրառված զրկանքի գործընթացից։

Ախտանիշները կարող են ներառել անքնությունը, դյուրագիգիռ վիճակը, տրամադրության փոփոխությունները, դեպրեսիան, անհանգստությունն ու տագնապը, ցավերը, ՀՆՆ կամ վարքագծի անհագուրդ ցանկությունը, նողկանքի զգացումը և ցնորքները (հալյուցինացիաներ): Զրկանքի մեջ գտնվող մարդը կարող է զգալ մարմնով տաք կամ սառը ներհոս, մաշկային տհաճ զգացողություններ (օրինակ՝ կարծես մրջուններ են շարժվում՝ պարեսթեզիա), քթահոսություն (կարծես մրսածություն ունեն) և այլն։

Ծանր, հատկապես թմրամիջոցներից և ալկոհոլից զրկանքի ախտանիշները կարող են նարառելպարանոյան, շփոթվածությունը, դողը (տրեմոր) և ապակողմնորոշումը և այլն։

Ախտանիշները կարող են շարունակվել մի քանի օրից մինչև մի քանի շաբաթ, սակայն, բոլոր դեպքերում դրանք ի վերջո անհետանում են։

Ինչպե՞ս կարող եմ օգնել զրկանքի մեջ գտնվող որևէ մեկին

Զրկանքը հաղթահարելը կարող է լինել դժվար: Կարևոր է որ զրկանքի գործնթացը սկսել անվտանգ միջավայրում՝ տուն, դետոքս կլինիկա կամ հիվանդանոց։ Մինչև զրկանքը սկսելը ճիշտ կլինի այդ մասին զրուցել բժշկի, հոգեթերապևտի և այլ մասնագետների հետ։

Եթե դուք օգնում եք կախվածությամբ մարդուն, խրախուսեք նրան, որ մնա ֆիզիկապես ակտիվ և ընդունի առողջ սնունդ։ Շեղեք նրան իր ախտանիշներից, համոզեք և հիշեցրեք նրան, թե ինչու է նա ցանկանում դուրս գալ այս վիճակից։

Որոշ մարդկանց մոտ զրկանքի փորձը կարող է չհաջողվել (կոչվում է «ռելափս»), սակայն անհաջող զրկանքը բուժման փուլերից մեկն է միայն և ոչ թե մտադրությունը փոխելու պատճառ։