Աղիների փքվածություն (մետեորիզմ)

Աղիների փքվածություն (մետեորիզմ)
Անգլերեն անվանումը՝ Bloating

Աղիների փքվածությունը կամ փորափքանքն այն տհաճ վիճակն է, երբ ձեր որովայնը թվում է փքված և լցված։

Աղիների փքվածության բժշկական անվանումն է «մետեորիզմ», իսկ հայերենում համեմատաբար վերջերս հայտնվել է «փորափքանք» անվանումը։

Աղիների փքվածությունը շատ հաճախ հանդիպող վիճակ է։ Այն սովորաբար ի հայտ է գալիս որպես ինչ-որ տեսակի սնունդ ընդունելու հետևանք։ Նման դեպքերում որովայնի փքվածությունն ինքնուրույն վերանում է։ Սակայն, եթե ձեր աղիների փքվածությունը առաջանում է հաճախակի, ապա ավելի հավանական է, որ այդ վիճակի հիմքում ընկած է մեկ այլ հիվանդություն։

Ի՞նչ է աղիների փքվածությունը

Աղիների փքվածությունն այն խիստ տհաճ և անհարմարավետություն (դիսկոմֆորտ) առաջացնող զգացողությունն է, երբ կարծես ձեր որովայնը «շուտով կպայթի» Աղիների փքված վիճակը կարող է ուղեկցվել որովայնային կծկանքային (սպաստիկ) ցավերով, աղիքային գրգռոցով, գղտոցով, փորլուծությամբ, փորկապությամբ և չափից դուրս շատացած աղիքային գազերով։

Այս վիճակը զարգանում է, երբ ձեր ստամոքս-աղիքային խողովակն արտափքվում է, օրինակ, երբ ձեր աղիները գերլցվում են հեղուկով, պինդ զանգվածով կամ գազերով։ Աղիները կարող են նաև փքվել, երբ սնունդը շատ դանդաղ է անցնում ձեր աղիներով` մեծացնելով սննդի խմորման և գազերի առաջացման ծավալները։

Աղիների փքվածության պատճառները

Սովորաբար աղիների փքվածությունը պատճառվում է ձեր սննդակարգի փոփոխությամբ, օրինակ, երբ դուք ստանում եք մեծ քանակի «հարուստ» սննդամթերք։ Կա տեսություն նաև այն մասին, որ ձեզ համար «անսովոր» սննդամթերքը փոփոխում է ձեր աղիների բակտերաների կազմը՝ բերելով դրանց կողմից գազերի ուժեղացած արտադրության և աղիների փքվածության։

Մեծ քանակով աղի սննդամթերքներ և դժվարամարս ածխաջրերի ստանալն իր հերթին կարող է բերել փքվածության զգացման։ Այլ օրինակներ են արագ սնվելիս «օդ կուլ տալը» կամ մեծ ծավալներով գազալցված ըմպելիքներ խմելը։

Կանոնավոր կերպով ի հայտ եկող աղիների փքվածությունը կարող է պատճառվել առողջական այլ խնդիրներից, այդ թվում՝

Աղիների փքվածության բուժումը

Աղիների փքվածությունն ինքնուրույն վերանում է սննդակարգը համապատասխանելուց հետո։ Օրինակ, կարելի է կրճատել աղի մթերքների, դժվարամարս ածխաջրատների (շաքարների) և գազալցված ըմպելիքների օգտագործումը։ Որոշ մարդկանց կարող է օգնել որոշ սննդամթերքներից հրաժարվելը՝ սոխ կամ սխտոր, ցորեն, տարեկան, լոբազգիներ, կաթնամթերքներ կամ պինդ մրգեր (օրինակ՝ խնձոր)։

Եթե աղիների փքվածության պատճառը փորկապությունն է, ապա դուք կարող եք ձեր սննդակարգում ավելացնել բջջանքով հարուստ սննդամթերքները, խմվող հեղուկների ծավալը, ինչպես նաև բարձրացնել ձեր ֆիզիկական ակտիվությունը։ Որոշ մարդկանց փորկապությունը բուժելու համար կարող են օգտակար դառնալ լուծողականները։

Եթե ձեր աղիների փքվածության պատճառը ցելիական է կամ գրգռված աղու համախտանիշը, ձեզ հավանաբար կօգնի խիստ սննդակարգը։ Օրինակ, վերջին դեպքում դուք կարող եք կրճատել կաթնամթերքները, ցորենը կամ մյուս հատիկավորները, որոշ մրգեր և բանջարեղեններ։ Զրուցեք ձեր բժշկի կամ դիետոլոգի հետ, որ ընտրեք ձեր վիճակին համապատասխանող լավագույն սննդակարգը։

Եթե դուք որոշ սննդամթերքների նկատմամբ ունեք անտանելիություն, ապա ճիշտ կլինի բացառման եղանակով գտնել և ձեր հետագա սննդակարգից դուրս թողնել այն սննդատեսակները, որոնց մարսելը ձեզ համար խնդրահարույց է։

Որոշ մարդկանց մոտ աղիքային փքվածությունը կարող է մեղմանալ լակտոբացիլ և բիֆիդոբակտեր պարունակող պրոբիոտիկների օգնությամբ, որոնք կրճատում են աղիքային գազերի առաջացումը։

Աղիների փքվածության կանխարգելումը

Ձեր մարսողական համակարգը լավ գործելու համար դուք պետք է առողջացնեք ձեր սննդակարգը։ Օրինակ, դուք կարող եք օրական առնվազն 30 գրամ բջջանք ընդունել, սահմանափակել վերամշակված կամ ճարպոտ մթերքները, առատ ջուր խմել և խստորեն հետևել բժշկի կողմից ձեզ նշանակած բուժմանը։

Չափից դուրս շատ սնունդ մի օգագործեք և փորձեք սնունդն ընդունել առանց շտապելու և առանց ծամելու ընթացքում խոսելու։ Սնվեք կանոնավոր կերպով և բաց մի թողեք հերթական սնվելը։

Կանոնավոր վարժանքները նույնպես կարևոր են ձեր աղիների նորմալ գործունեության համար, քանի որ ամրապնդում են ձեր որովայնի մկանները և խթանում ձեր աղիներով սննդի անցումը։ Ֆիզիկական վարժանքներն օգնում են նաև մարսողական համակարգի նյարդերի վրա ազդող և աղիներով սննդի անցումը թուլացնող սթրեսի մեղմացմանը և հաղթահարմանը։

Ծխելը խիստ բացասական ազդեցություն է թողնում մարսողության վրա, ուստի շուտափույթ ազատվեք ծխախոտից, եթե ծխող եք, և մի թույլ տվեք, որ ձեզ մոտ ծխեն։

Ե՞րբ դիմել բժշկին

Շատ հազվադեպ, աղիների փքվածությունը կարող է վկայել որևէ լուրջ հիվանդության առկայության մասին։ Եթե ձեզ մոտ այս վիճակը վերոնշյալ մեթոդներով չի մեղմանում կամ վերանում, ապա դիմեք ձեր բժշկին։ Բժշկին դիմեք նաև այն դեպքերում, երբ ձեզ մոտ կա՝

  • փորլուծություն
  • մշտական կամ ուժեղ որովայնային ցավ
  • արյուն կղանքում
  • կղանքի գույնի կամ աղիների գործունեության հաճախականության շեղումներ
  • մարմնի կշռի անբացատրելի կորուստ
  • ախորժակի կորուստ կամ արագ հագենալու («լցվելու») զգացողություն։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 02-06-2019