Մարմնի զանգվածի գործակից (ՄԶԳ) և իրանի շրջանագիծ

Մարմնի զանգվածի գործակից (ՄԶԳ) և իրանի շրջանագիծ

Գրեթե բոլոր երկրներում, այդ թվում Հայաստանում չափահաս մարդկանց կեսից ավելին ունի մարմնի ավելցուկային զանգված կամ գեր է։

Ծանոթացեք նաև այս հոդվածի հետ ուղղակիորեն կապված այլ նյութերի հետ:

Այս երկու իրավիճակները, հատկապես գիրությունը (ճարպակալում) կարող են հանգեցնել լուրջ առողջական հետևանքների։

Մարմնի զանգվածի նորմալ կամ շեղված վիճակը գնահատող ամենահանրահայտ երկու մեթոդներն են մարմնի զանգվածի գործակիցը (ՄԶԳ, անգլերեն՝ BMI) և իրանի շրջանագիծը։

Իրանի շրջանագիծը համարվում է մարմնի ճարպի, մասնավորապես, ճարպի ներքին պաշարների, հետևաբար, մարմնի քաշի հետ կապված հիվանդությունների հավանականության գնահատման օգտակար ցուցանիշ։

Բժիշկները հաճախ ՄԶԳ-ն և իրանի շրջանագիծը օգտագործում են միասին, որ գնահատեն, թե արդյոք անձն ունի ավելցուկային քաշ կամ գիրություն և միաժամանակ պատկերացում կազմեն նրա մոտ սրտանոթային հիվանդությունների և 2-րդ տիպի դիաբետի զարգացման ռիսկերի մասին։

Ի՞նչ է մարմնի զանգվածի գործակիցը

ՄԶԳ-ն հաշվարկվում է` որպես ելակետ վերցնելով չափահաս մարդու մարմնի զանգվածը և հասակը։ Ըստ ՄԶԳ-ի դուք պատկանում եք հետևյալ չորս խմբերից մեկնումեկին՝

  • մարմնի պակասորդային քաշ
  • մարմնի նորմալ (առողջ) քաշ
  • մարմնի ավելցուկային քաշ
  • գիրություն։

ՄԶԳ-ն թույլ է տալիս ընդհանուր պատկերացում կազմել մարմնի ճարպերի տեսակարար մասնաբաժնի մասին, ինչն իր հերթին հանդիսանում է քաշով պայմանավորված հիվանդությունների ռիսկի գործոն։

ՄԶԳ-ն հաշվարկվում է հետևյալ բանաձևով՝ մարմնի զանգվածը բաժանելով հասակի քառակուսու վրա.

ՄԶԳ = Մարմնի զանգված (կգ) /Հասակ (մ)2

Օգտվե՛ք Մեդեքսի ՄԶԳ հաշվիչից և վայրկյանների ընթացքում իմացեք ձեր այս կարևոր ցուցանիշը։ Մեր գործիքը ավտոմատ կերպով տեղեկացնում է նաև ՄԶԳ-ի հետ կապված առողջական ռիսկի մասին և տրամադրում տեղեկատվություն՝ հիմնված է ձեր արդյունքների վրա։

Եթե ինքներդ եք հաշվարկում ձեր ՄԶԳ-ն, համոզվեք, որ մարմնի զանգվածը ներկայացված է կիլոգրամներով, իսկ հասակը՝ մետրերով։

Ձեր մարմնի քաշի դասը իմանալու համար տեսեք, թե ՄԶԳ-ի ստորև խմբերից որին է համապատասխանում ձեր հաշվարկած ցուցանիշը՝

  • Մինչև 18,5՝ պակասորդային կշիռ
  • 18,5–24,9՝ առողջ կշիռ
  • 25,0–29,9՝ ավելցուկային կշիռ
  • 30,0–34,9՝ I աստիճանի գիրություն
  • 35,0–39,9՝ II աստիճանի գիրություն
  • 40,0 (և բարձր)՝ III աստիճանի գիրություն։

ՄԶԳ սահմանափակումները

Որոշ խմբերի համար ՄԶԳ դառնում է նվազ ճշգրիտ և քիչ օգտակար, քանի որ այս ցուցանիշը մարմնի ընդհանուր զանգվածի մեջ ճարպերի և մկանների մասնաբաժինների միջև տարբերակում չի դնում։ ՄԶԳ-ը նվազ օգտակար է հետևյալ խմբերի համար՝

  • էթնիկ որոշ խմբեր, այդ թվում՝ խաղաղօվկիանոսյան բնիկներ, հարավասիական բնիկներ, չինացիներ և ճապոնացիեներ
  • բոդիբիլդերներ և մարմնի քաշ «կուտակողներ» (օրինակ՝ սումո ըմբշամարտիկներ)
  • որոշ մարզիկներ
  • հղի կանայք
  • մեծ տարիքով անձինք
  • ֆիզիկական հաշմանդամությամբ անձինք
  • սնուցման հիվանդություններով անձինք
  • մինչև 18 տարեկաններ
  • չափազանց գեր մարդիկ։

Ինչո՞ւ չափել իրանի շրջանագիծը

Ապացուցված է, որ մարմնի միջին շրջաններում կուտակվող հավելյալ ճարպերը առողջական ավելի մեծ վտանգ են ներկայացնում, քան երբ առավել ներկայացված են կոնքերում և ազդրերում։ Այլ կերպ ասած, գիրության «տեսակներից» առավել վտանգավոր է «որովայնային» գիրությունը։ Լինելով որովայնի օրգանները ճնշող ներքին ճարպի կուտակման ավելի հաջող գնահատիչ, իրանի շրջանագիծը համարվում է սրտանոթային հիվանդությունների, իսկ կանանց մոտ՝ 2-րդ տիպի դիաբետի և մետաբոլիկ համախտանիշի ռիսկերի ավելի ճշգրիտ գնահատիչ։

Ինչպե՞ս չափել իրանի շրջանագիծը

Ռիսկի աստիճանի ճիշտ գնահատման նախապայմանն այն է, որ իրանի շրջանագիծը չափվի առավելագույնս ճիշտ։

  • Չափիչ ժապավենը անմիջապես հպեք ձեր մաշկին կամ, ծայրահեղ դեպքում, բարակ ներքնաշորի մակերեսին։
  • Իրանը չափելու ճիշտ մակարդակը ամենաստորին կողի և կոնքոսկրի գագաթի միջնակետն է։ Սա մոտավորապես համապատասխանում է պորտի մակարդակից քիչ ներքև մակարդակին։
  • Չափումը կատարեք նորմալ (ոչ խոր) արտաշնչելուց հետո։
  • Համոզվեք, որ ժապավենը ողջ երկարությամբ կիպ հպված է մաշկին, սակայն չի սեղմել և ներհրվել ենթամաշկի մեջ։

Իրանի շրջանագիծը և հիվանդությունների ռիսկը

Ստորև ներկայացված են հիվանդությունների բարձրացած ռիսկը մատնանշող իրանի շրջանագծի թույլատրելի վերին սահմանները.

Եթե կին եք՝

  • ձեր ռիսկը բարձրանում է սկսած 80 սմ-ից
  • ձեր ռիսկը բարձր է սկսած 88 սմ-ից։

Եթե տղամարդ եք՝

  • ձեր ռիսկը բարձրանում է սկսած 94 սմ-ից
  • ձեր ռիսկը բարձր է սկսած 102 սմ-ից։

Իրանի շրջանագծի սահմանափակումները

Իրանի շրջանագիծը նվազ ճշգրիտ է որոշ իրավիճակներում՝ հղիներ, որովայնի մեծացմամբ ընթացող հիվանդություններ (օրինակ՝ ասցիտ), էթնիկ որոշ խմբեր, մանուկներ և երեխաներ։

Ի՞նչ են նշանակում ավելցուկային (հավելյալ) քաշը և գիրությունը

Մարմնի ավելցուկային քաշը և գիրությունը մարմնի նորման գերազանցող զանգվածը նկարագրող վիճակներ են, որոնք, այլ պատճառների հետ միասին, կարող են զարգանալ օրգանիզմի (սննդի միջոցով) ընդունած էներգիայի ավելցուկի և օրգանիզմի ծախսած էներգիայի անբավարարության (ֆիզիկական թերակտիվության) պայմաններում։

Որոշ դեղեր և հիվանդություններ նույնպես կարող են բարձրացնել մարմնի զանգվածը։

Մարմնի ավելցուկային քաշի կամ գիրության առողջական ռիսկերը

Մարմնի ավելցուկային քաշը կամ գիրությունը կարող են ուղղակիորեն նպաստել լուրջ առողջական խնդիրների զարգացմանը, այդ թվում՝

Այս հիվանդությունների մեծ մասը կարելի է կանխարգելել՝ պարզապես պահպանելով նորմալ մարմնի քաշը և ապրելակերպը դարձնելով առողջ։ Վերջինս ներառում է ճիշտ հավասարակշռված սննդակարգը և կանոնավոր ֆիզիկական ակտիվությունը։

Կարևոր է այն, որ մարմնի զանգվածի նույնիսկ փոքր չափով կրճատումը բերում է առողջական օգտակար արդյունքների, որոնցից են սրտային հիվանդություններով և 2-րդ տիպի շաքարային դիաբետով հիվանդանալու ռիսկերի կրճատումը։

Ինչպե՞ս նվազեցնել մարմնի քաշը

Մարմնի քաշը նվազեցնելու լավագույն տարբերակն առողջ ապրելակերպն է, որն առողջ սննդակարգը զուգորդում է ֆիզիկական ակտիվության բարձրացման հետ։

Ոչ հազվադեպ մարմնի քաշի կարգավորումը պահանջում է հոգեբանական աջակցություն, քանի որ շատերի համար «առողջ» կշռին հասնելը իրատեսական չէ։ Նույնիսկ անհաջող փորձերի դեպքում պետք է նկատի ունենալ, որ ավելորդ կիլոգրամներից յուրաքանչյուրի կորուստը արդեն իսկ բերում է առողջական դրական տեղաշարժերի։

Նման դեպքերում ձեր նպատակը պետք է լինի վարքային փոփոխության և առողջության բարելավման, այլ ոչ թե կորցրած կիլոգրամների վրա կենտրոնանալը։

Որոշ դեպքերում, երբ նիհարելու փորձերը մշտապես մատնվում են անհաջողության և առկա են այլ ռիսկի գործոններ, առաջին պլան կարող է գալ ավելի ինտենսիվ մոտեցումների կիրառումը, ինչպիսիք են խիստ ցածր էներգիայով սննդակարգը, որոշ դեղերի ընդունումը կամ բարիատրիկ վիրաբուժությունը։

Ինչպե՞ս կարող եմ նվազեցնել մարմնի քաշի հետ կապված հիվանդությունների ռիսկը

Իրանի շրջանագիծը և ՄԶԳ-ը ռիսկերի կարևոր ցուցանիշներ են, սակայն կան այլ գործոններ նույնպես, որոնք նպաստում են քրոնիկ հիվանդությունների զարգացմանը։

Դրանց կողքին, կան առողջությունը բարելավելու մի շարք ճանապարհներ, օրինակ՝

Հոդվածը վերանայվել է՝ 27-04-2021