Գունային տեսողության խանգարումներ (գունակուրություն)

Գունային տեսողության խանգարումները կամ գունակուրությունը մի վիճակ է, երբ դուք չեք կարողանում տարբերակել գույներն այնպես, ինչպես դրանք կտեսնեին այլ մարդիկ:​

Սա տարածված երևույթ է, որը հեշտ ախտորոշվում է: Բնածին գունակուրությունը բուժում չունի: Գունային տեսողության խանգարումները կարող են այս կամ այն չափով ազդել ձեր առօրյա գործունեության վրա:

Ի՞նչ է գունային կուրությունը

Գունազգացողությունը կամ գունային տեսողությունը շրջակա միջավայրի գունային բազմազանությունն ընկալելու ունակությունն է: Այն իրականանում է աչքի ցանցաթաղանթի «շշիկներ» կոչվող բջիջների՝ շշիկների օգնությամբ, որոնք պարունակում են 3 տեսակի գունաընկալման տարրեր, իսկ դրանցից յուրաքանչյուրն ընկալում է 3 հիմնական գույներից մեկը՝ կարմիր, կանաչ և մանուշակագույն: Մնացած գույներն ու երանգները ստացվում են այդ գույների խառնումից։

Գունային տեսողության խանգարումը կամ կուրությունը մի վիճակ է, որի ժամանակ մարդը դժվարությամբ կամ ընդհանրապես չի տարբերակում գույներն այնպես, ինչպես մյուսները։ Սա ավելի հաճախ բնածին խանգարում է (կոչվում է «դալթոնիզմ»), սակայն կարող է զարգանալ նաև գլխուղեղի կամ աչքերի վնասումից կամ ախտահարումից:

Դալթոնիզմը փոխանցվում է ժառանգաբար՝ հորից, իսկ աղջկա միջոցով՝ թոռանը։ Ընդ որում, աղջիկա մոտ այդ արատը չի դրսևորովում, այլ հանդես է գալիս որպես մուտանտ գենի կրող, որը նրա որդու մոտ գունային տեսողության խանգարման պատճառ է դառնում։

Գունային կուրության տեսակները

Տարբերում են գունակուրության երեք տեսակ: Ընդ որում, յուրաքանչյուր գույնի ընկալման նկատմամբ զգայնության նվազման աստիճանը կարող է նույնը չլինել։

Կարմիր-կանաչ գունակուրություն

Սա գունակուրության ամենահաճախ հանդիպող տեսակն է, որը սովորաբար բնածին է և գլխավորապես հանդիպում է տղամարդկանց մոտ: Նման դեպքերում մարդիկ դժվարանում կամ ընդհանրապես չեն կարողանում կարմիր գույնը տարբերակել կանաչից:

Կապույտ-դեղին գունակուրություն

Սա նախորդից ավելի հազվադեպ հանդիպող վիճակ է, երբ մարդիկ դժվարանում կամ ընդհանրապես չեն կարողանում կապույտ գույնը տարբերակել դեղինից:

Ամբողջական գունակուրություն

Գունային տեսողության լրիվ բացակայությունը կոչվում է գունակուրություն (մոնոխրոմազիա), որի դեպքում շրջապատի առարկաներն ընկալվում են սև-սպիտակ երանգներով։ Սա խիստ հազվադեպ հանդիպող վիճակ է:

Գունային կուրության ախտորոշումը

Գունային տեսողության խանգարումները կամ գունակուրությունն ախտորոշվում է բժշկի կամ ակնաբույժի կողմից՝ գունային տեսողության ստուգման միջոցով: Այս նպատակի համար օգտագործվում են պատկերազարդ հատուկ քարտեր, որոնց վրա կան գունավորված կլոր դաշտեր:

Գունային կուրության բուժումը

Գունային տեսողության ձեռքբերովի խանգարումներ առաջացնող հիվանդությունների ժամանակին բուժումը շատ դեպքերում հնարավորություն է տալիս վերականգնել ճիշտ գունազգացողությունը, սակայն բնածին խանգարումների բուժման եղանակներ դեռևս չկան:

Դալթոնիզմով տառապող մարդկանց օրգանիզմում աստիճանաբար առաջանում է գույներն ըստ պայծառության աստիճանի տարբերելու ունակություն, որի ընթացքում կարևոր նշանակություն է ստանում կյանքի փորձը, առարկայի իսկական գույնն իմանալը։ Ուստի, դալթոնիզմով տառապող մարդիկ իրենց արատի մասին հաճախ առաջին անգամ տեղեկանում են ակնաբույժի հետազոտությունից հետո։

Ինչպե՞ս կարող է գունակուրությունն ազդել ձեր առօրյա կյանքի վրա

Շրջապատող աշխարհի գունապատկերի աղավաղված ընկալումը կարող է ձեր առօրյա կյանքում առաջացնել որոշակի խնդիրներ:

Օրինակ, եթե դուք ունեք կարմիր-կանաչ գունակուրություն, ձեզ համար խոհանոցում դժվար կլինի «բռնացնել» կարմիր մսի պատրաստ լինելու պահը: Նույն կերպ, դուք դժվարությամբ եք տարբերելու փողոցի լուսացույցի գույները, թեև կարող եք հասկանալ, որ կարմիր լույuը վերևի, իսկ կանաչը՝ ներքևի լույսն է:

Տեսողական կուրությամբ երեխաները հավանաբար օգնության կարիք կզգան, քանի որ կրթական նյութերը հաճախ ներկայացվում են գունային պատկերազարդմամբ:

Այս վիճակը դժվարություն կարող է ստեղծել կամ անհնարին դարձնել մասնագիտական որոշ աշխատանքների կատարումը, օրինակ՝ վարորդություն, գրաֆիկական դիզայներություն և այլն:

Եթե ձեզ մոտ առկա է գույները միմյանցից տարբերակելու խնդիր, ապա դիմեք ձեր բժշկին և նրա խորհրդով՝ ակնաբույժին: Նրանք կարող են ձեզ օգտակար խորհուրդներ տալ այն մասին, թե ինչպես հարմարեցնել ձեր առօրյա կյանքը ստեղծված իրավիճակին:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 26-05-2020