Ցածր դեղաչափով ամենօրյա ասպիրին

Ցածր դեղաչափով ամենօրյա ասպիրին
Անգլերեն անվանումը՝ Daily Low-Dose Aspirin

​Ամենօրյա ասպիրինային բուժումը կարող է նվազեցնել ձեզ մոտ սրտամկանի ինֆարկտի հավանականությունը:

Բայց սա չի նշանակում, որ յուրաքանչյուր մարդ կարող է պաշտպանվել ինֆարկտից՝ ամեն օր ընդունելով ասպիրին:

Ինչպես ցանկացած դեղի, այնպես էլ երկարատև բուժման համար ասպիրինն ունի իր հստակ ցուցումները, հակացուցումները և պետք է նշանակվի ձեր բուժող բժշկի կողմից: Օրինակ, եթե դուք նշում եք անցյալում տեղ գտած լուրջ ալերգիա կամ արյունահոսություն, բժիշկը կարող է և ասպիրինային բուժումից ձեռնպահ մնալ:

Այսպիսով, եթե ունեք սրտանոթային որևէ հիվանդության բարձր ռիսկ, բժիշկը ձեզ երկարատև ընդունման համար ասպիրին նշանակում է՝ նախապես գնահատելով ձեզ մոտ այս դեղի օգուտները և հնարավոր վնասները: Ուստի, երբեք ինքնուրույն որոշում մի կայացրեք, այլ քննարկեք ձեր առողջության հետ կապված բոլոր խնդիրները, այդ թվում՝ որևէ դեղի ընդունման նպատակահարմարությունը ձեր բժշկի հետ:

Ինչպե՞ս կարող է ասպիրինը կանխարգելել սրտամկանի ինֆարկտը

Ասպիրինն ազդում է ձեր արյան մակարդման վրա: Արյան թիթեղիկները (թրոմբոցիտներ) կուտակվում են արնահոսող վերքի շրջանում և օգնում են, որպեսզի վնասված անոթի լուսանցքում առաջանա մակարդուկային «խցան», որն էլ փակում է արնահոսող անոթը և կանգնեցնում արյունահոսությունը:

Սակայն, արյան մակարդման վերոնշյալ խիստ պարզունակ ներկայացրած, բայց իրականում չափազանց բարդ ու տարատեսակ գործոններ ներառող գործընթացը կարող է կատարվել նաև ձեր սրտամկանն արյունամատակարարող պսակաձև զարկերակներում: Եթե այս անոթներն աթերոսկլերոզի պատճառով արդեն իսկ նեղացած են, ապա բարձրանում է տվյալ անոթի լուսանցքում արյան մակարդուկի (թրոմբ) առաջացման, արյունամատակարարման դադարեցման և սրտամկանի մեռուկացման (նեկրոզ) կամ որ նույնն է՝ ինֆարկտի զարգացման ռիսկը, որի նախնական փուլում իրենց դերն ունեն նաև թրոմբոցիտները:

Ասպիրինով բուժումը նվազեցնում է թրոմբոցիտների՝ միմյանց միաձուլվելու ունակությունը (կոչվում է «ագրեգացիա») և, ըստ այդմ, թրոմբառաջացման և սրտամկանի ինֆարկտի զարգացման հավանականությունը:

Պե՞տք է արդյոք ամեն օր խմել ասպիրին

Զրուցեք ձեր բժշկի հետ այն մասին, թե արդյոք դուք ունե՞ք ամենօրյա ասպիրին ընդունելու կարիք՝ ուղղված սրտամկանի ինֆարկտի կանխարգելմանը: Բժիշկը կարող է առաջարկել ասպիրինային բուժում, եթե՝

  • դուք արդեն ունեցել եք սրտամկանի ինֆարկտ կամ իշեմիկ ինսուլտ
  • դուք չեք ունեցել ինֆարկտ, սակայն ունեք պսակային զարկերակում տեղադրված ստենտ կամ ենթարկվել եք աորտո-կորոնար շունտավորման վիրահատության
  • ձեզ մոտ ախտորոշել են ստենոկարդիա (կրծքային հեղձուկ) կամ դուք ունեք սրտային ծագման կրծքավանդակի շրջանի ցավեր
  • դուք երբեք չեք ունեցել սրտամկանի ինֆարկտ, բայց ունեք այս հիվանդության նկատմամբ բարձր ռիսկ
  • դուք ունեք շաքարային դիաբետ (շաքարախտ) և սրտանոթային ռիսկի գործոններից ևս մեկը, օրինակ՝ ծխել կամ բարձր արյան ճնշում, և դուք 50-ն անց տղամարդ կամ 60-ն անց կին եք (ասպրինի նշանակման այս ցուցումն ունի որոշակի հակասություններ):

ԱՄՆ Կանխարգելիչ ծառայությունների հանձնախումբն ասպիրինային բուժումը խորհուրդ է տալիս, եթե դուք 50-59 տարեկանների խմբում եք, չունեք արյունահոսության բարձրացած ռիսկ և ունեք հաջորդ 10 տարվա համար սրտամկանի ինֆարկտի կամ ինսուլտի 10% և ավելի բարձր ռիսկ: Նույն պայմաններում, եթե դուք 60-69 տարեկան եք, ապա զրուցեք ասպիրինային բուժման նպատակահարմարության մասին ձեր բժշկի հետ:

Մինչև 50 տարեկան կամ 70-ն անց մարդկանց մոտ ասպիրինի ամենօրյա ընդունման օգուտների և վնասների հավասարակշռության հարցը ներկայումս խորությամբ ուսումնասիրվում է: Հետազոտվում է նաև ասպիրինի՝ կոլոռեկտալ քաղցկեղի կանխարգելման մեջ հավանական դերն ու նշանակությունը:

ԱՄՆ Սննդի և դեղերի տեսչությունն ասպիրինային բուժումը խորհուրդ չի տալիս, եթե դուք չեք ունեցել սրտամկանի ինֆարկտ, ինսուլտ կամ սրտանոթային մեկ այլ հիվանդություն:

Որոշակի անհամապատասխանություն կա նաև հանրահայտ տարբեր սրտաբանական ասոցիացիաների ուղեցույցների միջև:

Ամփոփելով, կարելի է եզրակացնել, որ դուք կարող եք ասպիրինային բուժման նպատակարամարության հարցը վերջնականորեն պարզել՝ զրուցելով ձեր բժշկի հետ:

Արդյոք ես պե՞տք է խուսափեմ ամենօրյա ասպիրինի ընդունումից, եթե ունեմ մեկ այլ առողջական խնդիր

Եթե բժիշկը ձեզ մոտ ասպիրինային երկարատև բուժում սկսելու որոշում կայացնելու փուլում է, ապա տեղեկացրեք նրան ձեր բոլոր, նույնիսկ առաջին հայացքից ոչ կարևոր թվացող առողջական խնդիրների մասին: Բժիշկը պետք է տեղեկացված ունի, թե արդյոք ձեզ մոտ կա՞ արնահոսության կամ մեկ այլ բարդության բարձր ռիսկ: Առողջական նման վիճակներից են՝

  • արյունահոսության (հեշտությամբ արնահոսելու) կամ արյան մակարդելիության հետ կապված որևէ հիվանդություն կամ շեղում
  • ասպիրինի նկատմամբ ալերգիա, որը կարող է ներառել ասպիրինով պայմանավորված ասթման
  • արնահոսող ստամոքսի խոցեր:

Ո՞րն է ասպիրինի լավագույն դեղաչափը

Բժիշկը ձեզ հետ կզրուցի այս թեմայով: Արդյունավետ կարող են լինել ասպիրինի խիստ ցածր դեղաչափերը՝ օրական 75-150 միլիգրամ (մգ), սակայն ավելի հաճախ՝ 81 մգ/օր: Հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, ձեր բժիշկը հավանաբար կնշանակի սկսած 75 մգ-ից մինչև 325 մգ ասպիրին:

Եթե դուք ունեցել եք սրտամկանի ինֆարկտ կամ սրտի անոթային ստենտ, ապա շատ կարևոր է, որպեսզի ասպիրինը կամ արյան մակարդելիության վրա ազդող այլ դեղերն ընդունեք ճշգրտորեն այնպես, ինչպես ձեզ նշանակված է:

Ի՞նչ կարող է տեղի ունենալ, եթե դուք կտրուկ դադարեցնեք ասպիրինի ամենօրյա ընդունումը

Գուցե ձեզ համար զարմանալի հնչի, սակայն ամենօրյա ասպիրինի ընդունման կտրուկ դադարեցնումը կարող է թողնել հակադարձ ազդեցություն՝ բարձրացնել ձեր արյան մակարդելիությունը և, դրա հետ կապված, նաև՝ սրտամկանի ինֆարկտի ռիսկը:

Եթե դուք որոշակի ժամանակ ստացել եք ասպիրին, ապա վերջինիս ընդունման հետ կապված ցանկացած որոշման մասին նախ տեղեկացրեք ձեր բժշկին: Թույլ տվեք մեկ անգամ ևս հիշեցնել, որ ասպիրինի ընդունման կտրուկ դադարեցումը նպաստում է արյան մակարդուկների՝ թրոմբի առաջացման, հետևաբար՝ սրտամկանի ինֆարկտի զարգացման ռիսկի բարձրացմանը:

Կարո՞ղ եք դուք ընդունել ասպիրին, եթե մեկ այլ առողջական խնդրի կապակցությամբ կանոնավոր կերպով խմում եք իբուպրոֆեն կամ մեկ այլ ՈՍՀԲԴ

Ինչպես ասպիրինը, այնպես էլ այլ ոչ ստերոիդ հակաբորբոքային դեղերը (ՈՍՀԲԴ), օրինակ՝ իբուպրոֆենը կամ նապրոքսենը, կրճատում են արյան թրոմբոցիտների միաձուլման ունակությունը, հետևաբար՝ արյան մակարդելիությունը: ՈՍՀԲԴ կանոնավոր օգտագործումը կարող է բարձրացնել արնահոսելու վտանգը:

Կան նաև որոշ ՈՍՀԲԴ, որոնք կարող են ինքնուրույն բարձրացնել սրտամկանի ինֆարկտի ռիսկը: Ավելին, կան ՈՍՀԲԴ, որոնք հակադարձ կերպով են փոխազդում ասպիրինի հետ՝ էլ ավելի բարձրացնելով արնահոսելու ռիսկը:

Որո՞նք են ամենօրյա ասպիրինի ընդունման կողմնակի ազդեցությունները

Ասպիրինային երկարատև բուժման կողմնակի ազդեցություններից ու բարդություններից են՝

  • արյան անոթի պատռումից զարգացած հեմոռագիկ («արնահոսող») ինսուլտ
  • ստամոքս-աղիքային արյունահոսություններ, որի պատճառը ասպիրինի երկարատև ընդունման պատճառով ստամոքսի խոցի առաջացումն է
  • ալերգիկ ռեակցիաներ, երբ ասպիրինը նպաստում է լուրջ ալերգիների զարգացմանը:

Եթե դուք ընդունում եք ասպիրին և առաջացել է ատամնաբուժական կամ վիրաբուժական որևէ միջամտության կարիք, ապա անպայման տեղեկացրեք բժշկին այն մասին, թե ինչքան ժամանակ և ինչ դեղաչափով եք ասպիրին ընդունում: Առանց ձեր բժշկին տեղեկացնելու երբեք մի՛ ընդհատեք ասպիրինի ամենօրյա ընդունումը:

Ստամոքսային արյունահոսության ռիսկը որոշ չափով բարձրանում է, եթե դուք միաժամանակ խմում եք ասպիրին և օգտագործում եք ալկոհոլային խմիչքներ: Հարցրեք ձեր բժշկից, թե ալկոհոլի որ քանակներն են ձեզ համար անվտանգ:

Որո՞նք են ասպիրինի և այլ դեղերի միջև հնարավոր փոխազդեցությունները

Եթե դուք մեկ այլ առողջական խնդրի կապակցությամբ ընդունում եք որևէ հակամակարդիչ դեղ (օրինակ՝ վարֆարին, ապիքսաբան, դաբիգատրան կամ ռիվարօքսաբան), ապա այս դեղերի և ցածր դեղաչափերով ասպիրինի զուգակցումը կարող է բարձրացնել առատ արյունահոսությունների ռիսկը: Տեղեկացրեք ձեր կողմից ընդունվող բոլոր դեղերի մասին ձեզ ասպիրին նշանակած բժշկին:

Ասպիրինի հետ փոխազդող այլ դեղերից են՝

Որոշ սննդային հավելումներ նույնպես կարող են բարձրացնել արնահոսելու ռիսկը (օրինակ՝ օմեգա-3 ճարպաթթուներ կամ ձկան յուղ): Այս մասին ևս զրուցեք ձեր բժշկի հետ:

Եթե դուք ամեն օր ընդունում եք ասպիրին, անվտա՞նգ է արդյոք սրտամկանի ինֆարկտի ժամանակ ասպիրին ընդունելը

Եթե կարծում եք, որ ձեզ մոտ զարգանում է սրտամկանի ինֆարկտ, ապա ամենակարևոր բանը, որ պետք է անեք, 1-03 զանգելն ու շտապբուժօգնություն կանչելն է: Մի՛ հետաձգեք այս զանգը: Զարգացող սրտամկանի ինֆարկտի պայմաններում ասպիրինն առանձին վերցրած չի կարող փրկել ձեր կյանքը:

1-03-ի օպերատորը կարող է ձեզ խորհուրդ տալ, որպեսզի ծամեք ասպիրին, սակայն դուք տեղեկացրեք, թե արդյոք ունե՞ք ալերգիա կամ այլ առողջական խնդիրներ, որոնք կարող են ասպիրինի ընդունումը դարձնել վտանգավոր:

Արժի՞ արդյոք ընդունել ասպիրինի թաղանթապատ հաբեր

Ներկայումս դուք կարող եք դեղատներում տեսնել ասպիրինի թաղանթապատ հաբեր: Ասպիրինի նման դեղաձևի նպատակն այն է, որ դեղը սկսի ներծծվել ոչ թե ձեր ստամոքսում, այլ՝ բարակ աղիներում և արդյունքում նվազի ստամոքսի խոցի առաջացման վտանգը:

Սակայն այս հարցին վերաբերվող հետազոտությունների արդյունքները հակասական են: Ինչպես լիարժեք չի հաստատված ստամոքսի խանգարումների առաջացման ռիսկի նվազեցումը, այնպես էլ որոշ հետազոտությունների արդյունքներ վկայում են, որ թաղանթապատ ասպիրինի արդյունավետությունը կարող է նվազել:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 26-06-2019