Սթերս. դիմակայում և հաղթահարում

Սթերս. դիմակայում և հաղթահարում

Բոլոր մարդիկ էլ զգում են սթրես, որը մեր օրգանիզմի նորմալ պատասխանն է անսովոր կամ վտանգավոր իրավիճակներին։

Կարճատև լարվածությունը մեզ օգնում է, որպեսզի խթանենք մեր ներուժը, լցվենք շարժառիթներով և հաջողությամբ ավարտին հասցնենք ստանձնած գործերը։

Սակայն չափից դուրս մեծ սթրեսը կարող է մարդկանց հասցնել «սահմանային վիճակի»: Այն կարող է բացասաբար ազդել կյանքի որակի վրա և առաջացնել ֆիզիկական և հոգեկան առողջության խնդիրներ։

Կան սթրեսի դիմակայման և հաղթահարման տարբեր մեթոդներ, սակայն, նախ պետք է հասկանալ, թե ինչպես է այն ազդում ձեր առողջության և կյանքի վրա։

Սթրեսի հաղթահարումը սկսվում է այն առաջացնող պատճառը՝ սթրեսորը գտնելուց, որից հետո պետք է արվեն քայլեր՝ ուղղված այդ պատճառից խուսափելուն, վերացնելուն կամ դրա ազդեցությունը թուլացնելուն։

Սթրեսի ախտանիշների դիմակայում

Դուք կարող եք սովորել, թե ինչպես հասկանաք այն նշանները, որոնք վկայում են սթրեսը խնդրի վերածվելու մասին։ Ձեր գերլարված վիճակի նշանները կարող են լինել հետևյալներից մեկը կամ մի քանիսը՝

  • մկանային լարվածություն
  • գլխացավեր
  • անբավարար կամ չափից դուրս շատ քուն
  • դյուրագրգիռ վիճակ
  • շարժառիթների բացակայություն
  • տրամադրության անկում և մռայլված վիճակ
  • ուշադրությունը կենտրոնացնելու անհնարինություն
  • սահմանային կամ տագնապային վիճակ
  • ալկոհոլ կամ թմրամիջոցներ ընդունելու պահանջ
  • նյարդային սովորույթներ
  • հյուծում և այնպիսի զգացողություն, որ այլևս դիմադրելու ուժ չունեք։

Կան սթրեսի մեղմացման տարբեր մոտեցումներ։ Երբ զգում եք, որ դարձել եք գերլարված, փորձեք ռելաքսացիայի մեթոդներից մեկնումեկը, օրինակ՝ խորը շնչառություն, յոգա, մեդիտացիա կամ պարզապես ֆիզիկական վարժանքներ։

Կլինիկական հոգեբանը, հոգեթերապևտը կամ խորհրդատուն կարող են օգնել սթրեսը հաղթահարելուն ուղղված լավագույն տարբերակի ընտրության, խնդիրների լուծման ուղիների նախագծման, ժամանակի կառավարման հմտությունների տիրապետման և տարբեր այլ հարցերում։

Սթրեսի պատճառների վերացում

Յուրաքանչյուր մարդ տարբերվում է մյուսից։ Մեկի համար սթրես առաջացնող իրավիճակը կարող է մյուսի կողմից անտարբերության մատնվել։ Այն, թե ինչ-որ մի բան, երևույթ կամ իրավիճակ կառաջացնի սթրես, իր հերթին կախված է տարբեր գործոններից՝ անձնային առանձնահատկություններ, մշակութային միջավայր, անցյալի հետ կապված հանգամանքներ, կյանքի փուլ, շրջապատի վերաբերմունք և այլն։

Սթրեսի որոշ, ավելի հաճախ հանդիպող պատճառներից են՝

  • փոխհարաբերությունների խնդիրներ
  • հիվանդություն
  • հակասություն
  • մահ
  • աշխատանքի կամ ուսման հետ կապված ճնշումներ
  • տրավմատիկ իրադարձության ազդեցություն, ներառյալ՝ ֆիզիկական կամ հուզական բռնություն
  • ծննդաբերություն
  • ֆինանսական խնդիրներ
  • աշխատանքի կորուստ։

Սթրես առաջացնող բազմաթիվ պատճառներ կարող են փոփոխվել, սակայն մյուսները մեր հսկողությունից դուրս են։ Հասկացեք, թե դրանցից որոնք են գտնվում ձեր վերահսկման սահմաններում և փորձեք փոփոխել դրանք։ Օրինակ, եթե ձեր խնդիրն ընտանեկան ծախսերի անվերահսկելիությունն է, կազմեք ընտանեկան բյուջե՝ բոլոր պարտադիր ու հնարավոր ծախսերով և հետևեք ձեր նախագծին։

Մեկ այլ դեպքում, եթե սթրեսի աղբյուրը աշխատանքն է, փորձեք հասկանալ լարվածություն և անհանգստություն ստեղծող պատճառները և դրանք փոփոխելու ձեր հնարավորությունները։ Գուցե կարիք զգացվի փոխել ձեր աշխատաժամերը, աշխատասենյակը կամ աշխատանքային պարտականությունները։ Եթե խնդիրը գալիս է փոխհարաբերություններից, ժամանակ հատկացրեք և փորձեք լուծել բոլոր հակասությունները։

Երբեմն կարող է անհրաժեշտություն առաջանալ, որ սթրեսի պատճառները և դրանց հաղթահարման ուղիները քննարկվի ձեր ընկերոջ, ընտանիքի անդամների կամ հոգեկան առողջության մասնագետի հետ։ Աջակցություն խնդրելուց կամ ստանալուց երբեք մի խուսափեք։

Խնդիրների լուծում

Ձեր կյանքում սթրեսի բերող խնդիրներն առանձնացնելուց կամ նույնականացնելուց հետո հետևյալ կառուցվածքն ունեցող խնդիրների լուծման վարժանքը կարող է օգնել, որ գտնեք ձեր իսկ բարձրացրած հարցերի պատասխանները։

  1. Թվարկեք ձեզ անհանգստացնող կամ զայրացնող խնդիրները և գրի առեք դրանք։
  2. Առանձնացրեք այն թիվ 1 խնդիրը, որն առավել մեծ սթրես է ձեզ պատճառում և գրի առեք այն։
  3. Մշակեք բոլոր այն հնարավոր տարբերակները, որոնք կարող են օգնել տվյալ խնդրի հաղթահարմանը և գրի առեք դրանք։
  4. Թվարկեք յուրաքանչյուր տարբերակի առավելություններն ու թերությունները։
  5. Առանձնացրեք այդ խնդիրը հաղթահարելու լավագույն տարբերակը։
  6. Թվարկեք բոլոր այն քայլերը, որոնք պետք է անեք այս տարբերակը կյանքի կոչելու համար։
  7. Կյանքի կոչեք այդ տարբերակը, որից հետո հասկացեք, թե արդյոք արդյունավետ էր այն և կշարունակեք դրանից օգտվել։
  8. Անցեք երկրորդ կարևոր խնդրին (տե՛ս կետ 2) և անցեք 3-8 քայլերը։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 25-04-2021