Արյուն խորխում (արյունային հազ)

Արյուն խորխում (արյունային հազ)
Անգլերեն անվանումը՝ Hemoptysis, Coughing up Blood

Խորխում արյան հայտվնելը՝ արյունախխումը հազալիս թոքերից կամ բրոխային շնչուղիներից եկող արյունային արտադրությունն է։

Արյունային արտադրության չափը կարող է լինել տարբեր՝ սկսած արյան հետքերից (մի քանի կաթիլ) մինչև արյան բավականին մեծ քանակներ։

Եթե ձեր կամ ձեր կողքը գտնվող որևէ մեկի հազն ուղեկցվում է արյան մեծ քանակների արյունախխմամբ, առավել ևս, եթե առկա է նաև շնչառության խանգարում (հևոց, շնչարգելություն), ապա անհապաղ զանգեք 1-03 և կանչեք շտապբուժօգնություն։

Ի՞նչ է արյունախխումը

Արյունախխումը («հեմոպտիս») վերաբերվում է միայն այն դեպքերին, երբ հազալիս արյունը գալիս է թոքերից կամ բրոնխներից։ Եթե արյունը հայտնվում է ձեր թքի մեջ կամ բերանի խոռոչում՝ բերանից, քիթ-ըմպանից կամ կոկորդից սկսված արյունահոսության պատճառով կամ դուք փսխում եք արյունային պարունակություն՝ եկած ձեր ստամոքսից կամ կերակրափողից, ապա դրանք արյունախխում չեն համարվում։

Արյունախխման հիմնական պատճառը թոքերի անոթների ամբողջականության խախտումն է կամ դրանց պատերի թափանցելիության բարձրացումը։

Արյունախխման պատճառները

Արյունախխման ամենահաճախ հանդիպող պատճառը բրոնխների վարակային հիվանդությունն է, որը հայտնի է որպես բրոնխիտ։

Արյունախխման մյուս պատճառներից են՝

  • բրոնխոէկտազ՝ հիվանդություն, երբ ախտահարվում են թոքերի օդուղիները
  • թոքի քաղցկեղ
  • թոքի տուբերկուլյոզ
  • թոքային էմբոլիա կամ թոքի ինֆարկտ (երբ խցանվում է թոքերն արյունամատակարարող զարկերակը)
  • թոքաբորբ (պնևմոնիա) կամ թոքերի այլ վարակային հիվանդություններ (օրինակ՝ թոքի թարախակույտ)
  • ստորին շնչուղինեում օտար մարմնի առկայություն
  • սրտային հիվանդություններից պատճառված թոքային կանգ և այտուց
  • հակամակարդիչ դեղերի օգտագործում։

Որոշ դեպքերում արյունախխման պատճառը մնում է անհայտ՝ նույնիսկ գործիքային հետազոտություններից հետո։

Արյունախխման ախտորոշումը

Արյունախխման հսկողությունը և վարումը կազմակերպվում է՝ կախված արյունահոսության առատությունից և հաճախությունից, ինչպես նաև կախված ձեր ընդհանուր վիճակից։ Եթե ձեր վիճակը ծայրահեղ ծանր է, ապա մինչև ախտորոշիչ որևէ հետազոտություն անցկացնելն անհրաժեշտ կլինի նախ կայունացնել ձեև վիճակը՝ կազմակերպելով անհետաձգելի բուժօգնության միջոցառումները։

Արյունախխման պատճառը գտնելու համար բժիշկը կարող է ձեզ ուղղել հարցեր, որոնք վերաբերվում են ձեր հազի առաջացման պատճառներին, հազի հաճախականությանը, խորխի բնույթին, ուղեկցող ախտանիշներին, նախկինում կրած հիվանդություններին և այլն։

Այնուհետև բժիշկը կզննի ձեզ, կչափի ձեր մարմնի ջերմաստիճանը, կստուգի ձեր արյան ճնշումը, կշոշափի ձեր պուլսը և կնշանակի որոշ արյան լաբորատոր հետազոտություններ և թոքերի ստուգման գործիքային հետազոտություններ, այդ թվում՝ կրծքավանդակի օրգանների ռենտգեն պատկերում, թոքերի համակարգչային տոմոգրաֆիա (CT) և, ըստ անհրաժեշտության և ցուցումների՝ նաև բրոնխոսկոպիա։

Արյունախխման բուժումը

Ձեզ առաջարկվող բուժման տեսակը գլխավորապես կախված է լինելու արյունային հազի առաջացման պատճառից։ Օրինակ, եթե այս վիճակի հիմքում ընկած է բակտերիալ վարակը, ապա ձեզ ամենայն հավանականությամբ կնշանակվի որևէ հակաբիոտիկ։

Եթե ձեր հազին ուղեկցող արյան քանակները մեծ են, բժիշկները կարող են ձեզ առաջարկել արյունահոսությունը դադարեցնող շտապ բրոխոսկոպիկ կամ վիրահատական միջամտություն, նույնիսկ եթե հիմնական հիվանդությունն անհայտ է։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 26-05-2019