Ի՞նչ է մետաստազը

Ի՞նչ է մետաստազը

Մետաստազը նշանակում է, որ քաղցկեղն իր առաջացման տեղից տարածվել է այլ շրջաններ։

Երբ սա տեղի է ունենում, բժիշկներն ասում են, որ քաղցկեղը մետաստազավորվել է։ Բժիշկն այսպիսի վիճակը կարող է անվանել նաև մետաստատիկ քաղցկեղ, տարածուն քաղցկեղ կամ 4-րդ աստիճանի քաղցկեղ։ Սակայն այս հասկացությունները կարող են ունենալ տարբեր նշանակություն։ Օրինակ, չափերով խիստ մեծացած, սակայն մարմնի այլ շրջան չտարածված քաղցկեղը նույնպես կարող է կոչվել տարածուն կամ տեղային զարգացած քաղցկեղ։ Խնդրեք բժշկին, որ բացատրի, թե դեպի ուր է քաղցկեղը տարածվել։

Ինչպե՞ս է զարգանում մետաստազը

Մետաստազներն ավելի հաճախ զարգանում են, երբ քաղցկեղային բջիջները պոկվում են գլխավոր ուռուցքից և մուտք գործում արյան հուն կամ ավշային համակարգ։ Այս համակարգերը շրջանառում են օրգանիզմի հեղուկները։ Սա նշանակում է, որ քաղցկեղային բջիջները կարող են տեղափոխվել սկզբնական ուռուցքից հեռու և առաջացնել նոր ուռուցքներ, երբ հասնեն և աճեն մարմնի այլ շրջաններում։

Երբեմն մետաստազներ նաև կարող են առաջանալ, երբ որովայնի խոռոչում տեղակայված գլխավոր ուռուցքից առանձնացած քաղցկեղային բջիջներն ուղղակիորեն ցրվում են հարակից շրջաններ, օրինակ՝ լյարդ, թոքեր կամ ոսկրեր։


մետաստազ


Քաղցկեղի ցանկացած տեսակ կարող է տարածվել։ Տեղի կունենա դա, թե ոչ, կախված է մի քանի գործոններից, որոնցից են՝

  • քաղցկեղի տեսակ (որոշ քաղցկեղներ ավելի հավանական է, որ տարածվեն, քան մյուսները)
  • քաղցկեղն մեծացման արագություն
  • քաղցկեղի «վարքը» նկարագրող այլ գործոններ, որը կարող է գտնել բժիշկը։

Ո՞ր շրջաններ կարող է տարածվել քաղցկեղը

Քաղցկեղը կարող է տարածվել դեպի օրգանիզմի գրեթե ցանկացած շրջան։ Քաղցկեղի որոշ տեսակներ հակված են տարածվել մարմնի որոշակի հատվածներ։ Օրինակ՝

  • կրծքագեղձի քաղցկեղը ավելի հաճախ տարածվում է դեպի ոսկրեր, լյարդ, թոքեր, կրծքավանդակի պատ և գլխուղեղ
  • թոքի քաղցկեղը հաճախ տարածվում է դեպի գլխուղեղ, ոսկրեր, լյարդ և մակերիկամներ
  • շագանակագեղձի քաղցկեղը հակված է տարածվելու դեպի ոսկրեր
  • հաստ և ուղիղ աղիքների քաղցկեղները ավելի հաճախ տարածվում են դեպի լյարդ և թոքեր։

Ավելի հազվադեպ, քաղցկեղը կարող է տարածվել դեպի մաշկ, մկաններ կամ մարմնի այլ օրգաններ։ Քաղցկեղի բջիջները նաև կարող են թաղանթներով տարածվել թոքերի շուրջբոլորը՝ պլևրալ խոռոչ։ Նույն կերպ, քաղցկեղը կարող է տարածվել որովայնամզով պարփակված խոռոչով։ Երբ քաղցկեղային բջիջներն այս շրջաններում առաջացնում են հեղուկի կուտակում, առաջացնում են չարորակ պլևրալ արտաքիրտ և չարորակ ասցիտ։

Արդյոք մետաստազը նույն առաջնային քաղցկեղի տեսա՞կն է

Տրաբեր շրջաներ տարածված քաղցկեղը ստանում է նույն անվանումը, ինչ ուներ սկզբնական (առաջնային) քաղցկեղը։ Օրինակ, դեպի լյարդ տարածված կրծքագեղձի քաղցկեղը լյարդում կոչվում է ոչ թե լյարդի քաղցկեղ, այլ մետաստատիկ կրծքագեղձի քաղցկեղ։ Պատճառն այն է, որ քաղցկեղը սկսվել է կրծքագեղձում և պետք է օգտագործվի կրծքագեղձի քաղցկեղի բուժումը։

Ինչպե՞ս են բժիշկներն ախտորոշում մեստաստազը

Եթե ստանում եք ոչ մետաստազավորված քաղցկեղի դեմ բուժում, հավանաբար ունեք հսկողության պլան։ Սա ներառում է կանոնավոր այց բուժկենտրոն և ստուգումներ։ Նման դեպքերում բժիշկը կարող է նշանակվել տարբեր հետազոտություններ, որ ստուգի հնարավոր մետաստազների առկայությունը։

Քաղցկեղը կարող է առաջացնել ախտանիշներ, օրինակ՝ ցավ կամ հևոց։ Երբեմն այս ախտանիշները կարող են բժշկին ուղղորդել, որնշանակի մետաստազների հայտնաբերմանն ուղղված անհրաժեշտ հետազոտություններ։

Ինչպե՞ս են բժիշկները բուժում մեստաստազը

Մետաստազների բուժումը կախված է՝

  • սկզբնական (առաջնային) քաղցկեղից և վերջինիս առաջացման տեղից
  • այն հանգամանքից, թե ի՞նչ չափով և ո՞ր շրջաններն է քաղցկեղը տարածվել
  • հիվանդի տարիքից և ընդհանուր առողջական վիճակից
  • բուժման մեթոդի նախընտրությունից։

Հետազոտողներն ավելի ու ավելի շատ տեղեկատվություն են ստանում այն մասին, թե մոլեկուլյար և գենետիկ մակարդակներում ինչպես կարող են մետաստազները տարբերվել սկզբնական քաղցկեղից։ Ահա թե ինչու մետաստազների բուժումը հաճախ տարբերվում է սկզբնական քաղցկեղի նշանակումներից։

Բուժումը կարող է ներառել քիմիոթերապիան կամ հորմոնային բուժումը։ Քաղցկեղի որոշ տեսակների դեպքում կարող են քննարկվել նաև վիրահատության և ճառագայթային բուժման հնարավորությունները։ Բժիշկները կարող են փորձել բուժման մի մեթոդ և հետո անցնել մեկ այլ մեթոդի, երբ առաջին բուժումն այլևս արդյունավետ չէ։ Կամ կարող է նշանակվել բուժման տարբեր մեթոդների զուգակցում։

Բուժման տեսակները

Մետաստազների բուժման հիմնական տեսակներից են՝

  • բուժում, որն ազդում է ամբողջ օրգանիզմի վրա. բժիշկները սա անվանում են «համակարգային բուժում», որը կարող է ներառել քիմիոթերապիան և այլ դեղերի նշանակումը, օրինակ՝ թիրախային բուժումը, հորմոնային բուժումը և իմունոթերապիան
  • բուն քաղցկեղի բուժում․ բժիշկները սա անվանում են տեղային բուժում, որը ներառում է վիրահատությունը, ճառագայթային բուժումը և բուժման այլ մեթոդներ։

Երբ ընտրում եք բուժումը, զրուցեք այն բժիշկների հետ, ովքեր ունեն մետաստատիկ քաղցկեղի բուժման փորձ։ Լավագույն բուժման պլանի վերաբերյալ բժիշկները կարող են ունենալ տարբեր կարծիքներ։ Հիշեք, որ բուժման մեթոդի վերաբերյալ կարող եք որոնել երկրորդ կարծիք։

Արդյոք բուժումը կարո՞ղ է առողջացնել մետաստատիկ քաղցկեղը

Որոշ իրավիճակներում մետաստատիկ քաղցկեղը կարող է լիարժեքորեն բուժվել, բայց շատ ավելի հաճախ բուժումը վերջնականորեն չի վերացնում քաղցկեղը։ Սակայն բժիշկները կարող են բուժել այն՝ դանդաղեցնելով քաղցկեղի աճը և մեղմացնելով ախտանիշները։ Քաղցկեղի որոշ տեսակների ժամանակ հնարավոր է ապրել բազմաթիվ ամիսներ կամ տարիներ նույնիսկ մետաստատիկ հիվանդությունների զարգացումից հետո։

Բուժման արդյունավետությունը կախված է՝

  • քաղցկեղի տեսակից
  • քաղցկեղի տարածման չափից և տեղակայումից
  • քաղցկեղի չափերից
  • քաղցկեղի աճի արագությունից
  • սպեիցիֆիկ բուժումից
  • բուժման արդյունավետությունից։

Կարևոր է բժիշկին հարցնել բուժման նպատակների մասին։ Այս նպատակները կարող են բուժման ընթացքում փոփոխվել՝ կախված այն հանգամանքից, թե ինչպես է քաղցկեղը պատասխանում բուժմանը։ Կարևոր է նաև իմանալ, թե ինչպես կարող են խնամող անձնակազմի կողմից կառավարվել ցավը, սրտխառնոցը և այլ կողմնակի ազդեցությունները։ Սա կոչվում է պալիատիվ խնամք և պետք է դառնա ցանկացած բուժման պլանի բաղկացուցիչ մասը։

Հետազոտությունները վկայում են, որ պալիատիվ խնամքը կարող է բարելավել կյանքի որակը և օգնել, որ ստացած բուժմամբ ավելի բավարարված զգաք։

Բուժում կլինիկական փորձարկմամբ

Կլինիկական փորձարկումներն առաջարկում են բուժումներ, որոնք դեռևս հանրությանը հասանելի չեն։ Կլինիկական փորձարկումը կարող է դառնալ մետաստազի հիմնական բուժումը կամ տարբերակներից մեկը։ Չափահաս մարդկանց միայն 3-5%-ն է մասնակցում կլինիկական փորձարկումներին։ Կլինիակական փորձարկմամբ առաջարկված բուժումը կարող է օգնել կամ չօգնել։ Սակայն, նույնիսկ եթե այն չի օգնում, հետազոտողներին տալիս է տեղեկատվություն, որը կարող է օգնել ապագա հիվանդներին։ Եթե հետաքրքրում է կլինիկական փորձարկումներին մասնակցելու միտքը, զրուցեք այդ մասին բժշկի և խնամող անձնակազմի հետ։

Երբ ապրում եք մետաստատիկ քաղցկեղով

Երբ քաղցկեղով ապրում եք երկար ամիսներ կամ տարիներ, բուժումը կազմակերպվում է որպես քրոնիկ կամ երկարատև ընթացքով հիվանդության վարում։ Ինչպես որևէ այլ քրոնիկ հիվանդություն, օրինակ՝ դիաբետ կամ սրտային անբավարարություն ունեցող մարդու, այնպես էլ այս դեպքում համար բուժումը կարևոր է։

Կարևոր է հետևել բուժման պլանին, որ այն լինի հնարավորինս արդյունավետ։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 13-06-2021