Ի՞նչ է մետաստազը

Ի՞նչ է մետաստազը

Մետաստազը նշանակում է, որ քաղցկեղն իր առաջացման վայրից տարածվել է մարմնի այլ շրջաններ։

Երբ սա տեղի է ունենում, բժիշկներն ասում են, որ «քաղցկեղը մետաստազավորվել է»։ Ձեր բժիշկն այսպիսի վիճակը կարող է անվանել նաև «մետաստատիկ քաղցկեղ», «զարգացած քաղցկեղ» կամ «4-րդ աստիճանի քաղցկեղ»։ Սակայն այս հասկացությունները կարող են ունենալ տարբեր նշանակություններ։ Օրինակ, չափերով խիստ մեծացած, սակայն մարմնի այլ շրջան չտարածված քաղցկեղը նույնպես կարող է կոչվել զարգացած կամ տեղային զարգացած քաղցկեղ։ Խնդրեք ձեր բժշկին, որ բացատրի, թե դեպի ուր է քաղցկեղը տարածվել։

Ինչպե՞ս է զարգանում մետաստազը

Մետաստազներն ավելի հաճախ զարգանում են, երբ քաղցկեղային բջիջները պոկվում են գլխավոր ուռուցքից և մուտք գործում արյան հուն կամ ավշային համակարգ։ Այս համակարգերը շրջանառում են օրգանիզմի հեղուկները։ Սա նշանակում է, որ քաղցկեղային բջիջները կարող են տեղափոխվել սկզբնական ուռուցքից հեռու և առաջացնել նոր ուռուցքներ, երբ տեղավորվեն մարմնի այլ շրջաններում և սկսեն այնտեղ աճել։

Երբեմն մետաստազներ կարող են նաև առաջանալ, երբ տիպիկ դեպքերում որովայնի խոռոչում տեղակայված գլխավոր ուռուցքից առանձնացած քաղցկեղային բջիջներն ուղղակիորեն ցրվում են հարակից շրջաններում, օրինակ՝ լյարդում, թոքերում կամ ոսկրերում։


մետաստազ


Քաղցկեղի ցանկացած տեսակ կարող է տարածվել։ Տեղի կունենա դա, թե ոչ, կախված է մի քանի գործոններից, որոնցից են՝

  • քաղցկեղի տեսակը (որոշ քաղցկեղներ ավելի հավանական է, որ կտարածվեն, քան մյուսները)
  • ինչ արագությամբ է քաղցկեղն աճում
  • քաղցկեղի «վարքը» նկարագրող այլ գործոններ, որը կարող է գտնել ձեր բժիշկը։

Մարմնի ո՞ր շրջաններ կարող է տարածվել քաղցկեղը

Քաղցկեղը կարող է տարածվել մարմնի գրեթե ցանկացած շրջանում։ Քաղցկեղի որոշ տեսակներ հակված են տարածվել մարմնի որոշակի հատվածներ։ Օրինակ՝

  • կրծքագեղձի քաղցկեղը հակված է տարածվելու դեպի ոսկրեր, լյարդ, թոքեր, կրծքավանդակի պատ և գլխուղեղ
  • թոքի քաղցկեղը հակված է տարածվելու դեպի գլխուղեղ, ոսկրեր, լյարդ և մակերիկամներ
  • շագանակագեղձի քաղցկեղը հակված է տարածվելու դեպի ոսկրեր
  • հաստ և ուղիղ աղիների քաղցկեղները հակված են տարածվելու դեպի լյարդ և թոքեր։

Ավելի հազվադեպ, քաղցկեղը կարող է տարածվել դեպի մաշկ, մկան կամ մարմնի այլ օրգաններ։ Քաղցկեղի բջիջները կարող են նաև թաղանթներով տարածվել թոքերի շուրջբոլորը՝ պլևրալ խոռոչ։ Նույն կերպ, քաղցկեղը կարող է տարածվել նաև որովայնամզով պարփակված խոռոչով։ Երբ քաղցկեղային բջիջներն այս շրջաններում առաջացնում են հեղուկի կուտակում, ապա առաջացնում են չարորակ պլևրալ արտաքիրտ և չարորակ ասցիտ։

Արդյոք մետաստազը նույն քաղցկեղի տեսա՞կն է, ինչ որ առաջ էր

Այս, այլ շրջան տարածված քաղցկեղը ստանում է նույն անվանումը, ինչ ուներ սկզբնական (առաջնային) քաղցկեղը։ Օրինակ, դեպի լյարդ տարածված կրծքագեղձի քաղցկեղը լյարդում կոչվում է ոչ թե «լյարդի քաղցկեղ», այլ «մետաստատիկ կրծքագեղձի քաղցկեղ»։ Պատճառն այն է, որ քաղցկեղը սկսվել է կրծքագեղձում և պետք է օգտագործվի կրծքագեղձի քաղցկեղի բուժումը։

Ինչպե՞ս են բժիշկներն ախտորոշում մեստաստազը

Եթե դուք արդեն ստանում եք ոչ մետաստազավորված քաղցկեղի դեմ բուժում, ապա հավանաբար ունեք հսկողության պլան։ Դուք այցելում եք ձեր բժշկին կանոնավոր ստուգման համար։ Ձեզ կարող են նշանակվել որոշ հետազոտություններ, որոնց նպատակը մետաստազներ որոնելն է։

Քաղցկեղը կարող է առաջացնել ախտանիշներ, օրինակ՝ ցավ կամ հևոց։ Երբեմն այս ախտանիշները կարող են բժշկին ուղղորդել, որպեսզի նա նշանակի մետաստազների հայտնաբերմանն ուղղված անհրաժեշտ հետազոտություններ։

Ինչպե՞ս են բժիշկները բուժում մեստաստազը

Բուժումը կախված է՝

  • սկզբնական (առաջնային) քաղցկեղից և վերջինիս առաջացման վայրից
  • այն հանգամանքից, թե ի՞նչ չափով և ո՞ր շրջաններն է քաղցկեղը տարածվել
  • ձեր տարիքից և ընդհանուր առողջական վիճակից
  • բուժման մեթոդի ձեր նախընտրությունից։

Հետազոտողներն ավելի ու ավելի շատ տեղեկատվություն են ստանում այն մասին, թե մոլեկուլյար և գենետիկ մակարդակներում ինչպես կարող են մետաստազները տարբերվել սկզբնական քաղցկեղից։ Ահա թե ինչու մետաստազների բուժումը հաճախ տարբերվում է սկզբնական քաղցկեղի ժամանակ կիրառված բուժումից։

Բուժումը կարող է ներառել քիմիոթերապիան կամ հորմոնային բուժումը։ Քաղցկեղի որոշ տեսակների տեսակների դեպքում կարող են քննարկվել նաև վիրահատության և ճառագայթային բուժման հնարավորությունները։ Բժիշկները կարող են փորձել բուժման մի մեթոդ և հետո անցնել մեկ այլ մեթոդի, երբ առաջին բուժումն այլևս արդյունավետ չէ։ Կամ ձեզ կարող են նշանակել բուժման տարբեր մեթոդների զուգակցում։

Բուժման տեսակները

Մետաստազների բուժման հիմնական տեսակներից են՝

  • բուժում, որն ազդում է ձեր ամբողջ օրգանիզմի վրա. բժիշկները սա անվանում են «համակարգային բուժում», որը կարող է ներառել քիմիոթերապիան և այլ դեղերի նշանակումը, օրինակ՝ թիրախային («թարգետային») բուժումը, հորմոնային բուժումը և իմունոթերապիան
  • բուժում քաղցկեղի շրջանի համար․ բժիշկները սա անվանում են «տեղային բուժում», որը ներառում է վիրահատությունը, ճառագայթային բուժումը և բուժման այլ մեթոդներ։

Երբ դուք ընտրում եք բուժումը, զրուցեք այն բժիշկների հետ, ովքեր ունեն մետաստատիկ քաղցկեղի բուժման փորձ։ Լավագույն բուժման պլանի վերաբերյալ բժիշկները կարող են ունենալ տարբեր կարծիքներ։ Հիշեք, որ ձեր բուժման մեթոդի վերաբերյալ դուք կարող եք որոնել երկրորդ կարծիք։

Արդյոք բուժումը կարո՞ղ է առողջացնել մետաստատիկ քաղցկեղը

Որոշ իրավիճակներում մետաստատիկ քաղցկեղը կարող է լիարժեքորեն բուժվել, բայց շատ ավելի հաճախ բուժումը չի առողջացնում քաղցկեղը։ Սակայն բժիշկները կարող են բուժել այն՝ դանդաղեցնելով քաղցկեղի աճը և մեղմացնելով ախտանիշները։ Քաղցկեղի որոշ տեսակների ժամանակ հնարավոր է ապրել բազմաթիվ ամիսներ կամ տարիներ նույնիսկ մետաստատիկ հիվանդությունների զարգացումից հետո։

Բուժման արդյունավետությունը կախված է՝

  • քաղցկեղի տեսակից
  • այն հանգամանքից, թե ի՞նչ չափով և ո՞ր շրջաններն է քաղցկեղը տարածվել
  • քաղցկեղի չափերից
  • այն հանգամանքից, թե արագ, թե՞ դանդաղ է աճում քաղցկեղը
  • սպեիցիֆիկ բուժումից
  • այն հանգամանքից, թե ինչպե՞ս է քաղցկեղը պատասխանում բուժմանը։

Կարևոր է բժիշկին հարցնել բուժման նպատակների մասին։ Այս նպատակները կարող են բուժման ընթացքում փոփոխվել՝ կախված այն հանգամանքից, թե ինչպես է քաղցկեղը պատասխանում ձեր ստացած բուժմանը։ Կարևոր է նաև իմանալ այն մասին, թե ինչպես կարող են ձեզ խնամող անձնակազմի կողմից կառավարվել ցավը, սրտխառնոցը և այլ կողմնակի ազդեցությունները։ Սա կոչվում է պալիատիվ (ամոքիչ) խնամք և պետք է դառնա ցանկացած բուժման պլանի բաղկացուցիչ մասը։

Հետազոտությունները վկայում են, որ պալիատիվ խնամքը կարող է բարելավել ձեր կյանքի որակը և օգնել ձեզ, որպեսզի ձեր ստացած բուժմամբ ավելի բավարարված զգաք։

Բուժում կլինիկական փորձարկմամբ

Կլինիկական փորձարկումներն առաջարկում են բուժումներ, որոնք դեռևս հանրությանը հասանելի չեն։ Կլինիակական փորձարկումը կարող է դառնալ մետաստազի հիմնական բուժումը կամ տարբերակներից մեկը։ Չափահաս մարդկանց միայն 3-5%-ն է մասնակցում կլինիկական փորձարկումներին։ Կլինիակական փորձարկմամբ առաջարկված բուժումը կարող է օգնել կամ չօգնել։ Սակայն, նույնիսկ եթե այն չի օգնում, հետազոտողներին տալիս է տեղեկատվություն, որը կարող է օգնել ապագա պացիենտներին։ Եթե ձեզ հետաքրքրում է կլինիկական փորձարկումներին մասնակցելու միտքը, զրուցեք այդ մասին ձեր բժշկի և ձեզ խնամող անձնակազմի հետ։

Երբ Դուք ապրում եք մետաստատիկ քաղցկեղով

Երբ դուք քաղցկեղով ապրում եք երկար ամիսներ կամ տարիներ, բժիշկները հաճախ բուժում են այն որպես քրոնիկ կամ երկարատև ընթացքով հիվանդություն։ Ինչպես որևէ այլ քրոնիկ հիվանդություն, օրինակ՝ դիաբետ կամ սրտային անբավարարություն ունեցող մարդու, այնպես էլ ձեզ համար բուժումը կարևոր է։

Կարևոր է հետևել բուժման պլանին, որպեսզի այն լինի հնարավորինս արդյունավետ։ Դուք նաև քաղցկեղով ապրելու հետ կապված ֆիզիկական, հուզական և սոցիալական դժվարությունները հաղթահարելու կարիք կունենաք։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 21-04-2020