Ուշաթափություն (գիտակցության կարճատև անջատում)

Ուշաթափություն (գիտակցության կարճատև անջատում)
Անգլերեն անվանումը՝ Blackouts

Գիտակցության կարճատև անջատումը կամ ուշաթափությունը գիտակցության ժամանակավոր կորուստն է, որը ընթանում է նաև հիշողության կորստով:

Կան ուշաթափության կամ գիտակցության կարճատև անջատման տարբեր պատճառներ՝ թմրամիջոցների կամ ալկոհոլի ազդեցություն, արյան շրջանառության հետ կապված խնդիրներ կամ գլխուղեղի գործունեության հետ կապված խնդիրներ, օրինակ՝ էպիլեպսիա: Սովորաբար անհանգստանալու որևէ կարիք չի առաջանում, սակայն կարևոր է ճշտել, թե արդյոք գիտակցության անջատման պատճառը որևէ լուրջ հիվանդություն չէ:

Հաճախ գիտակցության կարճատև անջատումը, ուշաթափությունը և ուշագնացությունն օգտագործվում են փոխարինաբար:

Ի՞նչ է ուշաթափությունը

Եթե ձեզ մոտ ի հայտ է եկել ուշաթափություն, ապա դուք կարճատև կորցնում եք ձեր գիտակցությունը: Սովորաբար, մինչև ուշագնացությունն ու ընկնելը, ի հայտ են գալիս տեսողության հանկարծակի մթագնում կամ շշմածության զգացում:

Երբեմն մարդիկ կարող են ունենալ հիշողության կորուստ և դա նկարագրել որպես գիտակցության անջատում կամ կորուստ, օրինակ՝ թմրամիջոցներ չարաշահելիս կամ ալկոհոլի մեծ քանակներ օգտագործելիս:

Ի՞նչ պատճառներով կարող է առաջանալ գիտակցության կարճատև անջատումը

Գիտակցության կարճատև անջատման տարածված պատճառներից մեկը ուշագնացությունն է: Ուշագնացությունը տեղի է ունենում, երբ ձեր սրտազարկը դանդաղում է կամ արյունատար անոթները լայնանում են, որի պատճառով արյան ճնշումն ընկնում է: Նման վիճակի պատճառներից են խիտ տոթ կամ շոգ պայմանները, սուր սթրեսը, սաստիկ ցավերը, խիստ տհաճ հոտը, ուժեղ հազը կամ զուգարանում ի հայտ եկող «ճիգերը» (օրինակ՝ ծանր փորկապության ժամանակ): Երբեմն ուշաթափություն կարող է առաջանալ կտրուկ ոտքի կանգնելիս, որը բերում է արյան ճնշման կտրուկ անկման:

Ուշաթափությունը կարող է նաև պատճառվել որևէ լուրջ առողջական խնդրով, օրինակ՝

Ուշաթափության բուժումը և կանխարգելումը

Բուժումը կախված է ուշաթափության պատճառից: Օրինակ, եթե պատճառը սրտի անկանոն ռիթմն է, ապա հակաառիթմիկ դեղերը կարող են կանխարգելել կամ բուժել այս վիճակը: Այնուամենայնիվ, միշտ չէ, որ հնարավոր է նախականխել ուշաթափությունը:

Եթե զգում եք, որ ձեր գիտակցությունը «անջատվում» է, պառկեք կամ նստած վիճակում մարմինը թեքեք առաջ այնպես, որ ձեր գլուխը գտնվի ծնկների միջև: Փորձեք նաև մարմնի դիրքը փոփոխել կամ ոտքի կանգնել դանդաղորեն, այլ ոչ թե կտրուկ:

Եթե գիտակցության անջատման պատճառն ուշագնացությունն է, փորձեք խուսափել նման վիճակին հասցնող դրդապատճառներից, օրինակ՝ երկար ժամանակ կանգնած վիճակում գտնվելուց կամ ջրազրկումից:

Ալկոհոլով պատճառված գիտակցության անջատում

Մարդիկ կարող են գիտակցության անջատում կամ «մթագնում» նշել նաև մեծ չափով ալկոհոլ օգտագործելիս: Նման դեպքում գիտակցության «մթագնումն» ավելի շուտ վերաբերվում է հիշողության կորստին: Երբ ձեր սթափ վիճակը վերականգնվում է, դուք չեք կարողանում հիշել, թե ինչ է տեղի ունեցել, երբ դուք հարբած էիք: Նման վիճակի պատճառն այն է, որ գլխուղեղն ալկոհոլի ներգործության ներքո չի կարողանում ձևավորել նոր հիշողություններ: Որքան շատ ալկոհոլ օգտագործեք, այդքան հիշողության կորուստն ավելի մեծ է դառնում:

Գիտակցության անջատում կամ «մթագնում» առաջանցող քանակով ալկոհոլ օգտագործելիս զարգանում է նաև քայլելու, կանգնած մնալու, խոսքի, տեսողության կամ դատողություններ անելու հետ կապված խնդիրներ: Նման վիճակն ավելի հաճախ առաջանում է, երբ դուք ալկոհոլ օգտագործում եք դատարկ ստամոքսի պայմաններում կամ կարճ ժամանակի ընթացքում ընդունում եք ալկոհոլի մեծ քանակներ: Նույն կերպ, ալկոհոլի՝ գիտակցության վրա ներգործությունը մեծանում է, եթե դուք միաժամանակ օգտագործում եք տարբեր տեսակի ալկոհոլային խմիչքներ:

Խուսափելով վերոնշյալ իրավիճակներից, դուք էապես նվազեցնում եք ալկոհոլի այսպիսի թունավոր ազդեցությունների ռիսկը:

Ե՞րբ դիմել բժշկական օգնության

Եթե ձեզ մոտ ի հայտ է գալիս ուշաթափություն կամ ուշաթափություն հիշեցնող գիտակցության անջատում, ապա բժշկական օգնության դիմելը պարտադիր է, քանի որ նման վիճակի պատճառը կարող է լինել որևէ լուրջ հիվանդություն:

Եթե ձեր հարևանությամբ որևէ մարդու մոտ ի հայտ է գալիս ուշաթափություն, պառկեցրեք նրան անվտանգ կամ այսպես կոչված «ապահովության» դիրքում, բարձրացրեք նրա ոտքերը, արձակեք կիպ հագուստը և զանգեք 1-03 և կանչեք շտապբուժօգնություն:

Եթե գիտակցության անջատմանը կամ ուշաթափությանը հետևում է գիտակցության կայուն կորուստը, որն ուղեկցվում է շնչառության խիստ ընկճմամբ կամ բացակայությամբ և խոշոր անոթների վրա անոթազարկի (պուլս) բացակայությամբ, ապա մինչև շտապբուժօգնության ժամանումը սկսեք իրականացնել սիրտ-թոքային վերակենդանացման միջոցառումներ:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 19-06-2019