Վերջույթի թմրածություն (պարեսթեզիա)

Վերջույթի թմրածություն (պարեսթեզիա)
Անգլերեն անվանումը՝ Limb numbness

Ձեր ոտքերում կամ ձեռքերում, ոտնաթաթերում կամ դաստակներում թմրածության զգացողությունը հաճախ հանդիպող երևույթ է, հատկապես, երբ դուք որոշ ժամանակ անցկացնում եք անհարմար վիճակում նստած կամ քնած վիճակում։

Սակայն, եթե դուք նմանատիպ թմրածության զգացողություն ունենում եք առանց որևէ ակնհայտ պատճառի կամ տևական ժամանակ, հնարավոր է, որ դա կապված է որևէ հիվանդության հետ։ Նման դեպքում դուք պետք է դիմեք ձեր բժշկին։

Ի՞նչ է վերջույթի թմրածությունը

Թմրածությունը, որը երբեմն բժշկական փաստաթղթերում նշվում է որպես «պարեսթեզիա» (տարազգայություն), նշանակում է, որ դուք որոշ չափով կամ ամբողջապես կորցնում եք ձեր մարմնի որևէ շրջանի զգացողությունը։ Դուք չեք զգում թույլ հպումը, ցավը կամ ջերմաստիճանը։ Թմրածության զգացողությունն ի հայտ է գալիս, երբ առկա է ախտահարված շրջանի համար պատասխանատու նյարդերի հետ կապված որևէ խնդիր, որի պատճառով նյարդային ազդանշանները չեն հաղորդվում կամ խեղաթյուրված կերպով են ուղղվում դեպի ձեր գլխուղեղ։

Դուք կարող եք թմրածություն զգալ ձեր մարմնի ցանկացած շրջանում, սակայն ավելի հաճախ այս տհաճ զգացողությունը տեղակայվում է մատների, դաստակների ու ձեռքերի, ոտնաթաթերի կամ ոտքերի շրջանում։ Դուք կարող եք նաև նշել թմրածությանն ուղեկցող մրջյունների սողալու, սառի կամ տաքի, այրոցի կամ ծակոցների զգացողություն։

Վերջույթի թմրածությունը կարող է բերել մեկ այլ խնդրի, օրինակ՝ վայր ընկնելը կամ վնասվածքը, վարակը կամ վերքը չզգալը։

Ի՞նչը կարող է առաջացնել վերջույթի թմրածության զգացում

Վերջույթների թմրածության զգացողությունը կարող է առաջանալ բազմաթիվ պատճառներից։ Սովորաբար նման զգացողություն առաջանում է, երբ դուք նստում եք մի ոտքի վրա կամ քնում եք՝ հենված մի ձեռքի վրա։ Նման դեպքերում թմրածության պատճառը տվյալ վերջույթի նյարդի երկար ժամանակ սեղմված կամ ճնշված մնալն է։

Բազմաթիվ, ավելի լուրջ վիճակներ ու հիվանդություններ նույնպես կարող են առաջացնել վերջույթի թմրածություն։ Դրանցից են՝

  • վնասվածք, օրինակ՝ միջողային սկավառակի ճողվածք, որը ճնշում կամ վնասում է նյարդը (եթե պարանոցի մակարդակում է՝ կթմրի ձեր նույն կողմի ձեռքը, իսկ եթե գոտկային մակարդակում՝ նույն կողմի ոտքը)
  • դիաբետ (շաքարախտ)
  • ինսուլտ կամ «մինի-ինսուլտ»
  • ցրված սկլերոզ
  • դաստակային (կարպալ) թունելի համախտանիշ
  • ֆիբրոմիալգիա
  • միջատի խայթոց
  • միգրեն
  • ճառագայթային բուժում
  • որոշ վիտամինների և միներալների ոչ նորմալ մակարդակներ (վիտամին B12, կալիում, կալցիում կամ նատրիում)
  • ուռուցքով, սպիական հյուսվածքով, լայնացած արյունատար անոթներով կամ վարակային այտուցով նյարդի սեղմում կամ ճնշում
  • Ռեյնոդի ֆենոմեն
  • ցնցումներ
  • զարկերակների կարծրացում
  • վահանաձև գեղձի թերակտիվություն
  • մաշկի վնասում, օրինակ՝ պատճառված ցրտահարությունից կամ գոտևորող հերպեսից։

Նյարդը կարող է ախտահարվել նաև որոշ դեղերից, օրինակ՝ քիմիոթերապիայի դեղամիջոցներ, ալկոհոլի մեծ քանակներ և ծխախոտ։

Վերջույթի թմրածության ախտորոշումը և բուժումը

Ձեր բժիշկը կարող է նշանակել որոշ հետազոտություններ, որպեսզի պարզի թմրածության պատճառը։ Համոզվեք, որ նրան տեղեկացրել եք ձեզ հետ վերջերս տեղի ունեցած վնասվածքների, հիվանդությունների կամ վարակային հիվանդությունների մասին։

Բուժումը կախված է թմրածության պատճառից։ Նյարդերի հետ կապված երկարատև խնդիրների ժամանակ ձեզ կարող են առաջարկվել հակադեպրեսանտներ, կորտիկոստերոիդներ կամ գաբապենտին և պրեգաբալին (եթե ունեք ֆիբրոմիալգիա, ցրված սկլերոզ կամ դիաբետիկ նեյրոպաթիա

Վերջույթի թմրածության ինքնօգնություն և կանխարգելում

Դուք կարող եք թույլ մերսել ախտահարված վերջույթը, որը կարող է բարելավել արյան հոսքը։ Որոշ դեպքերում մինչև 15 րոպե տևողությամբ սառեցնող կամ տաքացնող միջոցները կարող են օգնել, սակայն ծայրաստիճան ուշադիր եղեք, որ չվնասեք ձեր մաշկը (թմրած մաշկը կարող է չզգալ խիստ տաք կամ սառը ջերմաստիճանները)։

Ախտահարված վերջույթի զգույշ վարժությունները նույնպես կարող են օգնել վերջույթի արյունամատակարարման բարելավմանը։ Համոզվեք, որ ձեր հանգիստն ու քունը բավարար են։ Ընդունեք առողջ սնունդ և սահմանափակեք ալկոհոլի օգտագործումը։

Այլընտրանքային որոշ բուժումներ՝ մերսումն ու ասեղնաբուժությունը նույնպես կարող են օգնել։ Եթե թմրածության պատճառը վիտամինային պակասն է, բժիշկը կարող է խորհուրդ տալ որոշ հավելումներ։

Ե՞րբ դիմել օգնության

Անհապաղ զանգեք 1-03 և կանչեք շտապբուժօգնություն, եթե ձեր վերջույթը թմրած է և ձեզ մոտ հանկարծակի ի հայտ է եկել՝

Դիմեք ձեր բժշկին, եթե ձեր վերջույթը երկար ժամանակ թմրած է, պատճառված չէ ձեր մարմնի դիրքով և դուք ունեք որևէ այլ ախտանիշ, օրինակ՝

  • գլխապտույտ
  • մկանային կծկում (սպազմ)
  • ցանավորում
  • ձեր ոտքի թմրածությունն ուժեղանում է, երբ քայլում եք
  • դուք սովորականից ավելի հաճախ եք զուգարանից օգտվում (հաճախամիզություն)
  • դուք վերջերս վնասել եք ձեր մեջքը, պարանոցը կամ գլուխը
  • դուք շփոթված եք
  • ձեր խոսքն աղավաղված է
  • ձեր տեսողությունը մշուշված է
  • դուք թուլություն եք զգում
  • դուք ցավեր ունեք
  • դուք չեք կարողանում վերահսկել ձեր աղիների կամ միզապարկի գործունեությունը։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 12-06-2019