Շարժիչ (մոտոր) նեյրոնի հիվանդություն

Շարժիչ կամ մոտոր նեյրոնի հիվանդությունը (ՇՆՀ) մի խումբ հիվանդությունների հավաքական անվանումն է, որոնք ախտահարում են շարժիչ նյարդերը կա շարժիչ նեյրոնները:

Ծանոթացեք նաև այս հոդվածի հետ ուղղակիորեն կապված այլ նյութերի հետ:

Ի՞նչ է շարժիչ նեյրոնի հիվանդությունը

ՇՆՀ ժամանակ շարժիչ նեյրոնները գեներացվում և մահանում են: Քանի որ դրանք կամային շարժումները կառավարող նեյրոններն են, ապա հիվանդությունն ընթանում է մկանների աստիճանական հարաճուն թուլությամբ, որն ի վերջո հանգեցնում է պարալիզի:

ՇՆՀ-ներին են դասվում համանման պատճառագիտությամբ և կլինիկական ընթացքով հետևյալ հիվանդությունները՝

  • ընտանեկան շարժիչ նեյրոնի հիվանդություն
  • Քենեդու հիվանդություն
  • ամիոտրոֆիկ կողմնային սկլերոզ (հայտնի է նաև որպես «Լուի Գերինգի հիվանդություն»)
  • առաջնային կողմնային սկլերոզ
  • հարաճուն բուլբար պարալիչ
  • հարաճուն ողնուղեղային մկանային ատրոֆիա:

Շարժիչ նեյրոնի հիվանդության ախտանիշները

ՇՆՀ հարաճուն զարգացող հիվանդություն է, որը սովորաբար սկսվում է դանդաղորեն և ժամանակի ընթացքում վատթարանում: Հիվանդության ավելի հաճախ հանդիպող սկզբնական նշաններն են՝

  • թուլություն ձեռքերում և դաստակներում
  • աղավաղված խոսք (քթային երանգ)
  • թուլություն ոտքերում, թուլության տեղափոխում
  • թուլություն ուսագոտու շրջանում, որի պատճառով դժվարանում է ձեռքը բարձրացնելը
  • մկանային ջղաձգումներ (ցնցումներ) կամ թրթռումներ, ինչպես նաև ռիգիդություն (սպաստիկություն) և հիպերռեֆլեքսիա:

Ավելի ուշ ՇՆՀ-ով մարդկանց մոտ զարգանում է՝

  • շարժունակության նվազում կամ վերացում (դժվար են քայլում, կաղում են)
  • խոսքի, շնչելու կամ կլման հետ կապված դժվարություններ (աճում է խեղդվելու, սննդային մնացորդներով թոքերի ասպիրացիայի ռիսկը):

ՇՆՀ-ով քիչ թվով մարդկանց մոտ զարգանում է դեմենցիա (թուլամտություն):

ՇՆՀ-ի ժամանակ զգայարանների գործունեությունը չի տուժում (տեսողություն, լսողություն, համի զգացողություն և հոտառություն):

Շարժիչ նեյրոնի հիվանդության պատճառները

ՇՄՀ ճշգրիտ պատճառը հայտնի չէ: Այն չի կարող մեկ այլ մարդուց փոխանցվել ձեզ:

Ընդհանուր առմամբ համոզմունք կա, որ ՇՄՀ պատճառվում է արտաքին միջավայրի, կենսակերպի և գենետիկական գործոնների համադրությամբ:

ՇՄՀ-ի մեծ մասը զարգանում է ինքնաբուխ, առանց որևէ տեսանելի պատճառի: Մոտ 10 դեպքից 1-ն «ընտանեկան» է (կարող է նաև ժառանգվել ծնողներից), որի պատճառը գենետիկական մուտացիան է (գենային «սխալը»):

Եթե ինչ-որ մեկն ունի ՇՄՀ-ի հետ կապված գենետիկ մուտացիա, ապա նրա երեխաների մոտ նույն հիվանդության ժառանգման շանսը 50/50 է:

Եթե ձեր ընտանիքի անդամներից մեկնումեկի մոտ առկա է ՇՄՀ, ապա մյուս անդամները կարող են թեստավորվել՝ ստուգելու գենետիկ մուտացիայի առկայությունը:

Գենետիկ մուտացիա ժառանգած անձաց մոտ բարձրացնում է ՇՆՀ զարգացման ռիսկը, սակայն այսպիսի մուտացիայով ոչ բոլոր մարդկանց մոտ կարող է առաջանալ ՇՆՀ

ԿՄՍ-ն ընթանում է ուղեղի կեղևում, ուղեղի ցողունում (ուղեղաբուն) և ողնուղեղում կամային շարժումները կառավարող նեյրոնների դեգեներատիվ ախտահարմամբ և մահով:

Շարժիչ նեյրոնի հիվանդության ախտորոշումը

ՇՆՄ սկզբնական փուլերում ախտորոշումը կարող է բավականին դժվարանալ, քանի որ գանգատները կարող են նմանվել այլ հիվանդությունների համանման ախտանիշներին: Նման դեպքերում ախտորոշիչ մոտեցումն այլ հիվանդությունները ժխտելն է:

Բժիշկը կարող է ձեզ ուղեգրել նյարդաբանի խորհրդատվության, ով կզզնի ձեզ և կառաջարկի տարբեր հետազոտություններ, այդ թվում՝

Շարժիչ նեյրոնի հիվանդության բուժումը

Այնուամենայնիվ, ՇՆՀ-ով մարդկանց մեծ մասը հիվանդությունը զարգանալուց հետո 2-3 տարվա ընթացքում զարգացող բարդություններից մահանում է, սակայն որոշ մարդիկ կարող են ապրել երկար ժամանակ:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 28-02-2021