Նեյրոպաթիա

Նեյրոպաթիա
Անգլերեն անվանումը՝ Neuropathy

Նեյրոպաթիան նյարդային ախտահարումների խումբ է, որն ընթանում է մարմնի մեկ կամ մի քանի շրջաններում տեղակայված ցավով, թմրածության, ծակծկոցների և այլ զգացողություններով։

Կան նեյրոպաթիայի տարբեր պատճառներ, որոնցից ամենահաճախ հանդիպողներից մեկը դիաբետն է։ Հաճախ նեյրոպաթիայի ախտանիշները հնարավոր է լինում մեղմացնել՝ խիստ հսկողության տակ վերցնելով հիմնական հիվանդության բուժումը։

Ի՞նչ է նեյրոպաթիան

Նեյրոպաթիան հավաքական տերմին է, որը վերաբերվում է նյարդերի ախտահարմամբ ընթացող հիվանդություններին։ Նյարդերի ախտահարման հիմքում կարող են ընկած լինել որևէ հիվանդություն, վարակ, վնասվածք, դեղեր կամ բուժման մեթոդներ (օրինակ՝ ճառագայթային բուժում), ալկոհոլի երկարատև չարաշահում, սուր թունավորումներ և այլ պատաճներ։

Նեյրոպաթիայի տեսակները

Կախված նյարդի վնասման պատճառից, մարմնի ախտահարված շրջանից կամ ախտահարված նյարդերի քանակից տարբերում են նեյրոպաթիայի հետևյալ տեսակները։

  • Ավտոնոմ նեյրոպաթիայի ժամանակ ախտահարվում են օրգանիզմի ավտոմատ (ինքնաբուխ) գործառույթները հսկող նյարդերը։ Նման դեպքերում կարող են զարգանալ մարսողության, արյան ճնշման կամ միզապարկի գործունեության խանգարումներ։ Օրինակ, թափառող նյարդի ախտահարման ժամանակ հնարավոր է սրտազարկի հաճախացում, դանդաղում կամ առիթմիայի զարգացում։
  • Դիաբետիկ նեյրոպաթիան պատճառվում է դիաբետով (շաքարախտ)։ Ավելի հաճախ ախտահարվում են դաստակների և ոտնաթաթերի նյարդերը, սակայն կարող են ընդգրկվել նաև օրգանիզմի ավտոմատ գործառույթները հսկող նյարդերը։
  • Ծայրամասային (պերիֆերիկ) նեյրոպաթիան ախտահարում է մարմնի ծայրամասային շրջանների նյարդերը, օրինակ՝ ձեռքերը և ձեռքերի դաստակները, ոտքերը և ոտնաթաթերը։
  • Մոտակա (պրոքսիմալ) նեյրոպաթիան ախտահարում է ազդրերի և ուսագոտու մկանների նյարդերը։
  • Տեղային (ֆոկալ) կամ մոնոնեյրոպաթիան ախտահարում է միայն մեկ նյարդ, օրինակ՝ կարպալ (դաստակային) թունելի համախտանիշ։
  • Պոլինեյրոպաթիան ախտահարում է մի քանի նյարդեր։

Նեյրոպաթիայով մարդկանց մեծ մասն ունի պոլինեյրոպաթիա։

Նեյրոպաթիայի պատճառները

Նեյրոպաթիա կարող է զարգանալ բազմաթիվ պատճառներից, այդ թվում՝

Երբեմն նեյրոպաթիայի պատճառը մնում է անհայտ։

Նեյրոպաթիայի ախտանիշները

Ախտանիշները կախված են ախտահարված նյարդից։

Ախտահարված նյարդի «պատասխանատու» շրջանում կարող են առաջանալ զգացողության և ավելի ծանր խանգարումներ, օրինակ՝

  • ցավ, որը հաճախ սաստկանում է գիշերները
  • վերջույթի թուլություն (պարեզ) կամ ծայրամասային թորշոմած կաթված (պարալիչ)
  • թմրածության զգացողություն
  • ծակծկոցներ
  • այրող զգացողություն։

Ավտոնոմ նեյրոպաթիան կարող է առաջացնել ձեր մարսողության, աղիների, միզապարկի կամ սեռական գործունեության փոփոխություններ։ Պրոքսիմալ (մոտակա) նեյրոպաթիան կարող է առաջացնել ազդրերում տեղակայված ցավեր և թուլություն։

Նեյրոպաթիայի ախտորոշումը

Բժիշկը կարող է տալ հարցեր և զննել ձեզ՝ առավել ուշադրություն դարձնելով ձեր մարմնի ախտահարված շրջանում տեղկայված զգացողություններին։ Ձեզ կարող է նաև առաջարկվել որոշ հետազոտություններ, օրինակ՝ նյարդի էլեկտրական ակտիվության չափում։

Նեյրոպաթիայի բուժումը

Նեյրոպաթիայի բուժումը կախված է պատճառից։ Օրինակ, եթե պատճառը դեղերն են, բժիշկը կարող է վերանայել ձեր դեղորայքային բուժումը։

Եթե նեյրոպաթիան առաջանում է որպես որևէ հիվանդության հետևանք, ապա նպատակը դառնում է տվյալ հիվանդության վերահսկողության բարելավումը։ Օրինակ, դիաբետի ժամանակ կարիք է առաջանում արյան գլյուկոզի խիստ հսկողություն՝ դեղերի կամ դրանց դեղաչափերի վերանայում, սննդակարգի առողջացում կամ ֆիզիկական վարժանքներ։

Երբ նեյրոպաթիայի պատճառը չի հայտնաբերվում կամ չի հաջողվում վերացնել, բժիշկը կարող է նշանակել ձեր ախտանիշները թեթևացնող ֆիզիոթերապևտիկ կամ հոգեբանական բուժման մեթոդներ։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 25-05-2019