Հոգեթերապիա (փսիխոթերապիա)

Հոգեթերապիա (փսիխոթերապիա)

Հոգեթերապիան կամ փսիխոթերապիան ոչ դեղորայքային բուժումների առանձնահատուկ մի խումբ է, որը տրամադրվում է հոգեթերապևտի (փսիխոթերապևտ), խորհրդատուի կամ հոգեբույժի կողմից:

Ծանոթացեք նաև այս հոդվածի հետ ուղղակիորեն կապված այլ նյութերի հետ:

Ի՞նչ է հոգեթերապիան

Հոգեթերապիայի նպատակն է հատուկ և տարատեսակ մեթոդների և տեխնիկաների (հնարքների) միջոցով մարդուն ազատել տարաբնույթ անձնային, հուզական, վարքաբանական, սոցիալական և այլ տեսակի խնդիրներից և խաթարումներից։ Այն չի ենթադրում դեղամիջոցների ընդունում, թեև կարող է արդյունավետ կերպով զուգակցվել դեղորայքային բուժման հետ:

Հոգեթերապիան, որը հայտնի է նաև որպես «հոգեբանական թերապիա» կամ «խոսքի թերապիա», հետազոտում է ձեզ անհանգստացնող զգացողությունները, հույզերը, մտքերն ու վարքագծերը և փորձում է վերփոփոխել դրանք՝ ի շահ ձեր ինքնազգացողության բարելավման: Այն կարող է հաջողությամբ կիրառվել հոգեկան առողջության խնդիրներ կամ հոգեկան հիվանդություններ ունեցող մարդկանց շրջանում, ինչպես նաև այն դեպքերում, երբ մարդիկ ցանկանում են իրենց անձն ավելի լավ ճանաչել:

Արևմտյան երկրներում հոգեկան առողջության ոլորտի մասնագետները հաճախ «թերապիա» ասելով նկատի ունեն հենց հոգեթերապիան՝ որպես ոչ դեղորայքային բուժում (ի հակադրություն դեղորայքային բուժման): Oրինակ, երբ ասում են, որ ինչ-որ մեկը «դեղամիջոցներ է ընդունում» և անցնում «թերապիա», վերջին արտահայտությամբ նկատի ունեն հենց հոգեթերապիան:

Հոգեթերապիան հարկավոր է տարբերակել հոգեբուժությունից և հոգեբանությունից, թեև, երկրորդի առումով, երբեմն կիրառում են նաև «կլինիկական հոգեբանություն» արտահայտությունը:

Հոգեթերապիան կարելի է օգտագործել հետևյալ հիվանդությունների բուժման մեջ՝

Պարտադիր չէ, որ հոգեթերապիայի կարիքն առաջանա միայն հոգեկան հիվանդության առկայության դեպքում: Այս թերապիաները կարող են օգտակար լինել նաև սթրեսային կամ դժվարին իրավիճակները հաղթահարելուն ուղղված առողջ հմտություններ սովորելու հարցում:

Հաճախ հոգեթերապիան զուգակցվում է դեղորայքային բուժման հետ:

Հոգեթերապիայի հիմնական տեսակները

  • Կոգնիտիվ-վարքաբանական թերապիա (ԿՎԹ). սա պարզաբանում է անձի մտքերի, հույզերի և մտքերի միջև կապերը և փորձում բացահայտել, թե դրանցից յուրաքանչյուրն ինչպես կարող է վնասաբեր ազդեցություն թողնել նրա ընկալումների և ինքնազգացողության վրա: ԿՎԹ-ի հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, որ հոգեբանական խաթարումներն առաջանում են իռացիոնալ պատկերացումների և համոզմունքների արդյունքում, որոնց վերափոխումը կարող է դրական ազդեցություն թողնել մարդու հոգեկան առողջության վրա: Մասնավորապես, կոգնիտիվ թերապիայի շրջանակներում փորձ է արվում փոփոխել մարդու մտածողության ոճն ու վարքը:
  • Գիտակցվածություն-հիմնված կոգնիտիվ թերապիա. սա նախորդ թերապիայի մասնավոր մի տեսակ է, որը ներառում է նաև գիտակցվածությունը:
  • Դիալեկտիկ վարքագծային թերապիա. սա սովորեցնում է դրական վարքաբանական հմտություններ, որոնք կարող են օգնել ձեր սթրեսը, հույզերը դիմակայելու և մարդկանց հետ դրական փոխհարաբերություններ զարգացնելու գործում: Իրականում սա կոգնիտիվ վարքագծային թերապիայի մի տեսակ է:
  • Միջանձնային թերապիա. սա օգնում է, որ արդյունավետ կերպով հաղթահարեք շրջապատի մարդկանց հետ դժվարին փոխհարաբերությունները կամ իրավիճակները:
  • Օժանդակող հոգեթերապիա. սա օգնում է, որ հասկանաք հոգեկան ներաշխարհը վնասող սթրեսային դրվագները և հոգեթերապևտի օգնությամբ զարգացնեք «առողջ» որոշումներ կայացնելու հմտությունները:
  • Ընտանեկան թերապիա. սա օգնում է ընտանիքի անդամների հետ հարաբերությունների և ընտանիքի՝ որպես ամբողջականության գործունեության բարելավմանը: Ընտանեկան թերապիան նախատեսում է ընտանիքի յուրաքանչյուր անդամի հետ առանձնահատուկ աշխատանքներ:
  • Ճանաչելու և ներգրավվելու թերապիա. սա օգնում է հասկանալու-ճանաչելու սթրեսային դրվագները (օրինակ՝ փսիխոտիկ ախտանիշները) և ներգրավելու դրանց դեմ դրական վերաբերմունքի ստեղծմանը և ներկա պահի վրա կենտրոնանալը:
  • Հոգեդինամիկ հոգեթերապիա. սա բարձրացնում է տեղեկացվածությունն այն մասին, թե ինչպես են սթրեսային մտքերը և զգացողությունները հասունանում:
  • Գեշտալտ թերապիա. սա կոչված է ընդլայնելու մարդու գիտակցությունն ու դրա միջոցով հավելելու ներանձնային ամբողջականությունը, կյանքի լեցունությունն ու արտաքին աշխարհի և մարդկանց հետ հաղորդակցման կարողությունը։ Գեշտալտ–թերապիայի գլխավոր նպատակը սեփական մտքերի, ցանկությունների, նպատակների, ինչպես նաև արտաքին աշխարհի հնարավորինս լավ գիտակցումն է, որն օգնում է մարդկանց սեփական անձի մեջ անընդհատ նոր ռեսուրսներ փնտրելուն ու գտնելուն, ինչպես նաև շրջապատող աշխարհի և սեփական ներաշխարհի նոր եզրեր գտնելուն։ Այդ պատճառով գեշտալտը ոչ թե ուղղակի հոգեթերապևտիկ մեթոդ է, այլ աստիճանաբար փոխակերպվող կենսակերպ:

Հոգեթերապիայի օգուտները

Հոգեթերապիան ինքնին չի վերացնում կամ մեղմացնում սթրեսային միջադեպերը, սակայն տալիս է դրանք առողջ կերպով դիմագրավելու կամ հաղթահարելու հմտություններ: Այն նաև կարող է օգնել, որ ինքներդ ձեզ ավելի լավ ճանաչեք:

Ինչպե՞ս կարող եմ հոգեթերապիայից ստանալ առավելագույն օգուտ

  • Եղեք հնարավորինս անկեղծ ձեր հոգեթերապևտի հետ: Ազնվորեն ներկայացրեք նրան ձեր մտքերը, զգացումները և ապրումները:
  • Դարձեք ձեր բուժման ակտիվ մասնակիցը: Հոգեթերապիան արդյունավետ է դառնում, երբ վերածվում է գործընկերության: Հոգեթերապևտն ունի նույն աշխատանքի իր բաժինը, իսկ դուք՝ ձեր բաժինը:
  • Ժամանակին կատարեք հոգեթերապևտի ցուցումները: Եթե նա ձեզ «տնային աշխատանք» է հանձնարարել, դարձրեք այն ձեր առօրյայի մի մասը: Սկզբից սա կարող է արհեստածին և դժվար թվալ, սակայն մինչև երեք ամսվա ընթացքում թերապևտիկ միջոցառումները կձուլվեն ձեր ընդհանուր գործերի մեջ:
  • Եթե կարծում եք, որ հոգեթերապևտիկ միջոցառումներն արդյունք չեն տալիս, կարելի է փորձել մեկ այլ մեթոդ: Զրուցեք ձեր հոգեթերապևտի հետ այլընտրանքային մոտեցման մասին:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 05-01-2022