Թրոմբոզ

Թրոմբոզ
Անգլերեն անվանումը՝ Thrombosis

Թրոմբոզն առաջանում է, երբ ձեր երակում կամ զարկերակում ձևավորվում է արյան մակարդուկ, նույնիսկ եթե դուք չեք արնահոսում։​

Արյան մակարդուկը հայտնի է որպես «թրոմբ»:

Առողջ վիճակում արյան մակարդուկ առաջանում է միայն արյունահոսության դեպքում։ Նման դեպքերում թրոմբն ունի պաշտպանական նշանակություն և կանխարգելում է արյունահոսության շարունակությունը։ Եթե ինչ-որ մեկի արյան մակարդելիությունը կտրուկ ընկած է, ապա կարող են առաջանալ ծանր և կյանքին սպառնացող արյունահոսություններ։

Թրոմբոզի տեսակները

Եթե թրոմբն առաջացել է ձեր մաշկին մոտ գտնվող երակներում, սա հայտնի է որպես մակերեսային թրոմբոզ։ Այն կարող է պատճառել ցավեր, սակայն առողջական ծանր վիճակ չէ։

Եթե թրոմբը զարգանում է զարկերակներում, ապա առաջանում է զարկերակային թրոմբոզ, որը կարող է պատճառել առողջական լուրջ հետևանքներ՝ կապված տվյալ շրջանի արյունամատակարարման նվազեցման կամ կտրուկ դադարեցման հետ։

Վերջապես, թրոմբ կարող է առաջանալ նաև ձեր մարմնի խորքում ընկած երակներում, որը հայտնի է որպես խորանիստ երակների թրոմբոզ (ԽԵԹ)։ ԽԵԹ-ը նույնպես կարող է առաջացնել ծանր առողջական խնդիրներ, հատկապես, եթե առկա է թրոմբի մի մասի պոկում և տեղաշարժ այլ շրջաններ (էմբոլիա):

Թրոմբոզի առաջացրած խնդիրները

Մակերեսային անոթների թրոմբը կարող է ախտահարված շրջանում առաջացնել ցավ, այտուցվածություն և կարմրություն։ Սակայն մակերեսային անոթների թրոմբ ունեցող մարդիկ հաճախ ունեն նաև ԽԵԹ:

Եթե ԽԵԹ առաջանում է ոտքերի կամ կոնքի երակներում, կարող են ի հայտ գալ ստորին վերջույթների (ավելի հաճախ՝ սրունքների) ցավ և այտուցվածություն։ Սակայն ավելի կարևոր նշանակություն ունի այն անցանկալի իրավիճակը, երբ այս երակներում ձևավորված մակարդուկից մի կտոր պոկվում և տեղաշարժվում է դեպի թոքային զարկերակներ՝ առաջացնելով թոքային էմբոլիա (թոքային զարկերակների թրոմբոէմբոլիա, ԹԶԹԷ):

Եթե ձեր սրտում առկա է զարկերակային թրոմբ, այն կարող է առաջացնել սրտամկանի ինֆարկտ, իսկ եթե թրոմբ ձևավորվել է պարանոցային զարկերակներում՝ ապա իշեմիկ ինսուլտ։

Թրոմբոզի ռիսկի գործոնները

Զարկերակային թրոմբոզները սովորաբար հանդիպում են այն մարդկանց մոտ, ում զարկերակների պատին առաջանում են ճարպային կուտակումներ, որոնց պատճառով այս անոթները ժամանակի ընթացքում դառնում են ավելի կարծր և նեղ։

Երակային թրոմբների առաջացման հավանականությունը բարձրանում է, եթե դուք՝

Ինքնաթիռով ուղեվորությունը նույնպես քիչ բարձրացնում է ԽԵԹ-ի հավանականությունը, սակայն մյուս ռիսկի գործոններն ավելի կարևոր են։

Թրոմբոզի ախտորոշումը

Ձեր գանգատների, ընդհանուր առողջական վիճակի և ապրելակերպի մասին ձեզ հետ զրուցելուց հետո, եթե բժիշկը կասկածում է թրոմբոզի առկայություն, հավանաբար ձեզ կուղեգրի մի շարք հետազոտությունների, օրինակ՝ D-դիմերի և արյան այլ թեստեր, սոնոգրաֆիկ և պատկերման այլ գործիքային հետազոտությունններ։

Թրոմբոզի բուժումը

Մակերեսային թրոմբոզի դեպքում ձեզ կարող են առաջարկել մի շարք բուժումներ, օրինակ՝ դեղեր, վիրահատություն և ախտահարված վերջույթի վիրակապում։

Զարկերակային կամ խորանիստ երակային թրոմբոզի բուժումը կախված է թրոմբի տեղակայումից և վերջինիս առաջացրած բարդությունից։ Նման դեպքերում սովորաբար կազմակերպվում է հիվանդանոցային բուժում։

Որոշ մարդկանց կարող է առաջարկվել վիրահատություն, մյուսներին՝ միայն թրոմբը լուծող դեղեր։ Սեղմող գուլպաները կարող են մեղմացնել ոտքերի այտուցը և ցավերը։

Որոշ դեպքերում կարող են նշանակվել նաև հակամակարդիչ դեղեր, օրինակ՝ վարֆարին, որը «ջրիկացնում է» արյունը՝ ընկճելով վերջինիս մակարդելիությունը։ Երբեմն հակամակարդիչներ պետք է ստանալ ամիսների կամ տարիների ընթացքում, որպեսզի կանխարգելվի նոր մակարդուկների առաջացումը։

Թրոմբոզի կանխարգելումը

Թրոմբոզների առաջացման ռիսկը նվազեցնող միջոցառումներից են՝

Որոշ մարդկանց համար կարող է օգտակար լինել սեղմող գուլպաներ կրելը, հատկապես երկարատև թռիչքների ընթացքում կամ ծանր վիրահատություննրից հետո։

Որոշ դեպքերում բժիշկը կարող է խորհուրդ տալ ցածր դեղաչափով ասպիրինի ամենօրյա ընդունում, որը օգնում է արյան մակարդուկների առաջացման կանխարգելմանը։

Եթե դուք ունեք զարկերակային մակարդուկների առաջացման բարձր ռիսկ, բժիշկը կարող է ձեզ խորհուրդ տալ նաև խոլեսթերինը և արյան ճնշումը նվազեցնող դեղեր։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 06-06-2019