Թրոմբոզ

Թրոմբոզ

Թրոմբոզն առաջանում է, երբ ձեր երակում կամ զարկերակում ձևավորվում է արյան մակարդուկ, նույնիսկ եթե դուք չեք արնահոսում։​

Արյան մակարդուկը հայտնի է նաև որպես «թրոմբ»:

Առողջ վիճակում արյան մակարդուկ առաջանում է միայն արյունահոսության ժամանակ։ Նման դեպքերում թրոմբն ունի պաշտպանական նշանակություն և առաջանում է, որպեսզի փակի անոթի վնասված մասը և դադարեցնի արյունահոսությունը։ Եթե ինչ-որ մեկի արյան մակարդելիությունը կտրուկ ընկած է և վերանշյալ մեխանիզմը չի գործում, ապա կարող են առաջանալ ծանր, անգամ՝ կյանքին սպառնացող արյունահոսություններ։

Թրոմբոզի տեսակները

Եթե թրոմբն առաջացել է ձեր մաշկին մոտ գտնվող երակներում, սա հայտնի է որպես մակերեսային թրոմբոզ։ Այն կարող է պատճառել ցավեր, սակայն առողջական ծանր վիճակ չէ։

Եթե թրոմբը ձևավորվում է զարկերակներում, ապա առաջանում է զարկերակային թրոմբոզ, որը կարող է պատճառել առողջական լուրջ հետևանքներ՝ կապված տվյալ շրջանի արյունամատակարարման նվազեցման կամ կտրուկ դադարեցման հետ։

Վերջապես, թրոմբ կարող է առաջանալ նաև ձեր մարմնի խորքում ընկած երակներում, որը հայտնի է որպես խորանիստ երակների թրոմբոզ (ԽԵԹ)։ ԽԵԹ-ը նույնպես կարող է առաջացնել ծանր առողջական հետևանքներ, հատկապես, եթե առկա է թրոմբի մի մասի պոկում և տեղաշարժ այլ շրջաններ (կոչվում է «էմբոլիա» կամ «թրոմբոէմբոլիա»):

Թրոմբի չափսը կախված է այն անոթի լուսանցքի տրամաչափից, որտեղ մակարդուկն առաջացել է: Սակայն թրոմբն ունի նաև մեծանալու ունակություն:

Թրոմբոզի առաջացրած խնդիրները

Մակերեսային անոթների թրոմբը կարող է առաջացնել ախտահարված շրջանն ընդգրկող ցավ, այտուցվածություն և կարմրություն։ Սակայն մակերեսային անոթների թրոմբ ունեցող մարդիկ հաճախ ունեն նաև ԽԵԹ:

Եթե ԽԵԹ առաջանում է ոտքերի կամ կոնքի երակներում, կարող են ի հայտ գալ ստորին վերջույթների (ավելի հաճախ՝ սրունքների) ցավ և այտուցվածություն։ Սակայն ավելի կարևոր նշանակություն ունի այն անցանկալի իրավիճակը, երբ այս երակներում ձևավորված մակարդուկից մի կտոր պոկվում և տեղաշարժվում է դեպի թոքային զարկերակներ՝ առաջացնելով թոքային էմբոլիա (թոքային զարկերակների թրոմբոէմբոլիա, ԹԶԹԷ):

Եթե ձեր սրտում առկա է զարկերակային թրոմբ, այն կարող է առաջացնել սրտամկանի ինֆարկտ, իսկ եթե թրոմբ ձևավորվել է պարանոցային զարկերակներում՝ ապա իշեմիկ ինսուլտ։

Թրոմբոզի ռիսկի գործոնները

Զարկերակային թրոմբոզները սովորաբար հանդիպում են այն մարդկանց շրջանում, ում զարկերակների պատի վրա կան ճարպային կուտակումներ, որոնց պատճառով այս անոթները ժամանակի ընթացքում դառնում են ավելի կարծր և նեղ։

Երակային թրոմբների առաջացման հավանականությունը բարձրանում է, եթե դուք՝

Ինքնաթիռով ուղեվորությունը նույնպես քիչ բարձրացնում է ԽԵԹ-ի հավանականությունը, սակայն մյուս ռիսկի գործոններն ավելի կարևոր են։

Թրոմբոզի ախտորոշումը

Առկա գանգատների, ընդհանուր առողջական վիճակի և ապրելակերպի մասին ձեզ հետ զրուցելուց հետո, եթե բժիշկը կասկածում է թրոմբոզի առկայություն, ձեզ ուղեգրում է մի շարք հետազոտությունների, օրինակ՝ D-դիմերի և արյան այլ թեստեր, սոնոգրաֆիկ և պատկերման այլ գործիքային հետազոտությունններ։

Թրոմբոզի բուժումը

Մակերեսային թրոմբոզի ժամանակ բժիշկը ձեզ կարող է առաջարկել մի շարք բուժումներ, օրինակ՝ դեղեր, վիրահատություն և ախտահարված վերջույթի վիրակապում։

Զարկերակային կամ խորանիստ երակային թրոմբոզի բուժումը կախված է թրոմբի տեղակայումից և վերջինիս առաջացրած բարդությունից։ Նման դեպքերում սովորաբար կազմակերպվում է հիվանդանոցային բուժում։

Որոշ մարդկանց կարող է առաջարկվել վիրահատություն, մյուսներին՝ միայն թրոմբը քայքայող՝ «լուծող» դեղեր՝ թրոմբոլիտիկներ։ Սեղմող գուլպաները կարող են մեղմացնել ոտքերի այտուցը և ցավերը։

Որոշ դեպքերում կարող են նշանակվել նաև հակամակարդիչ դեղեր, օրինակ՝ Վարֆարին, որը «ջրիկացնում է» արյունը՝ ընկճելով վերջինիս մակարդելիությունը։ Երբեմն հակամակարդիչներ պետք է ստանալ ամիսների կամ տարիների ընթացքում, որպեսզի արդյունավետ կերպով խոչընդոտվի նոր մակարդուկների առաջացումը։

Թրոմբոզի կանխարգելումը

Թրոմբոզների առաջացման ռիսկը նվազեցնող միջոցառումներից են՝

Որոշ մարդկանց կարող է օգտակար ախտահարված ոտքին սեղմող գուլպա կրելը, հատկապես երկարատև թռիչքների ընթացքում կամ ծանր վիրահատություննրից հետո։

Ըստ ախտորոշման բժիշկը կարող է խորհուրդ տալ նաև ցածր դեղաչափով Ասպիրինի ամենօրյա ընդունում, որը օգնում է արյան մակարդուկների առաջացման կանխարգելմանը։

Եթե ունեք զարկերակային մակարդուկների առաջացման բարձր ռիսկ, բժիշկը կարող է ձեզ խորհուրդ տալ նաև արյան խոլեսթերինը և արյան ճնշումը նվազեցնող դեղեր։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 02-02-2021