Որովայնային տիֆ և պարատիֆեր

Որովայնային տիֆ և պարատիֆեր
ՀՄԴ-10 ծածկագիր A01. Տիֆ և պարատիֆ

Որովայնային տիֆը և պարատիֆը միմյանց շատ նման սուր աղիքային վարակներ են: Ավելի հավանական է, որ դուք այս հիվանդություններով կարող եք վարակվել զարգացող այնպիսի երկերներում, որոնք ունեն մաքուր խմելու ջրի և վատ սանհիգիենիկ վիճակի հետ կապված խնդիրներ:

Ի՞նչ են որովայնային տիֆը և պարատիֆը

Որովայնային տիֆը և պարատիֆը հարուցվում են Սալմոնելլա բակտերիայի երկու տարբեր տեսակներով՝ համապատասխանաբար Salmonella typhi և Salmonella paratyphi: Վարակի աղբյուր է հանդիսանում միայն հիվանդ կամ բակտերիակիր մարդը, որի օրգանիզմից հարուցիչներն արտազատվում են արտաքին միջավայր արտաթորանքներով, մեզով և թքով:

Որովայնային տիֆը և պարատիֆը գլխավորապես տարածված են աշխարհի այն տարածաշրջաններում, որտեղ առկա է վատ սանիտարահիգիենիկ վիճակ և մաքուր ջրի սահմանափակ մատչելիություն, մասնավորապես՝ Հնդկաստանում, Աֆրիկայում, Ասիայում, Հարավային և Կենտրոնական Ամերիկայում և Միջին Արևելքում:

Այն երկու հիվանդություններն ընթանում են ընդհանուր թունավորումով (ինտոքսիկացիա) և գլխավորապես զստաղիքի (բարակ աղիքների) ախտահարման երևույթներով:

Ինչե՞ս են վարակվում որովայնային տիֆով և պարատիֆով

Մարդկանց մեծ մասը որովայնային տիֆով և պարատիֆով հիվանդանում են վարակված ջրի և սննդի միջոցով:

Այս երկու վարակները կարող են տարածվել նաև վարակված մեզի և կղանքի, սեռական հարաբերության, ինչպես նաև վարակված մակերևույթների հետ շփվելիս (օրինակ՝ ծորակներ, զուգարաններ, խաղալիքներ, տակդիրներ և այլն):

Ախտահանիչ նյութերի ազդեցության տակ որովայնային տիֆի և պարատիֆի հարուցիչները ոչնչանում են 30-40 րոպեի ընթացքում։

Որովայնային տիֆի և պարատիֆի ախտանիշները

Որովայնային տիֆը և պարատիֆն ունեն միմյանց նման ախտաններ, սակայն պարատիֆն ունի ավելի մեղմ ընթացք: Երկու դեպքում էլ գանգատները զարգանում են աստիճանաբար, ավելի հաճախ հայտնվելով վարակվելուց 1-3 շաբաթ անց:

Բնորոշ ախտանիշներն են՝

Այս նշանները նման են տարբեր այլ հիվանդությունների գանգատներին:

Հիվանդությունն ընթանում է 4 փուլով՝ սկզբնական երևույթների շրջան (4-7 օր), ծաղկման շրջան, ռեկովալենսացիայի շրջան և ելքի շրջան: Բարդություններից են՝

  • աղիքային արյունահոսություն
  • աղիքի թափածակում (պերֆորացիա)
  • ինֆեկցիոն-տոքսիկ (սեպտիկ) շոկի:

Որովայնային տիֆի և պարատիֆի ախտորոշումը

Եթե կասկածում եք, որ վարակվել եք որովայնային տիֆով կամ պարատիֆով, հատկապես, եթե վերջերս այցելել եք բարձր ռիսկային երկրներ կամ տարածաշրջաններ, ապա պետք է անհապաղ այցելել ձեր բժշկին: Ձեր մեզի, կղանքի կամ արյան նմուշերը կարող են հետազոտվել՝ հայտնաբերելու Salmonella typhi և Salmonella paratyphi բակտերիաները:

Որովայնային տիֆի և պարատիֆի բուժումը

Չբուժվելու դեպքում որովայնային տիֆը և պարատիֆը կարող են դառնալ կյանքին սպառնացող վիճակներ: Բուժումը ներառում է առատ ջուր, հեղուկներ կամ ռեհիդրատացիոն ընպելիքներ խմելը, ինչպես նաև բժշկի կողմից նշանակված հակաբիոտիկներ ընդունելը:

Որովայնային տիֆի և պարատիֆի կանխարգելումը

Դուք կարող եք նվազեցնել վարակման ռիսկը հետևյալ պարզ քայլերով՝

  • ընդունեք միայն լավ լվացած կամ մաքրված սնունդ, խոհարարական մշակում անցած կերակուրներ
  • խմեք միայն շշալցված կամ մաքրված-զտված ջուր
  • խուսափեք հում մթերքներ, այդ թվում՝ ձկնեղեն և մսեղեն, չպաստերիզացված կաթնամթերքներ օգտագործելուց
  • կանոնավոր կերպով օճառաջրով լվացեք ձեռքերը, հատկապես զուգարանից օգտվելուց հետո և սնունդ ընդունելուց առաջ:

Որովայնային տիֆի համար կան նաև պատվաստանյութեր՝ ինչպես խմելու, այնպես էլ ներարկման ձևով: Պարատիֆի պատվաստանյութ գոյություն չունի:

Որովայնային տիֆի դեմ պատվաստում

Պատվաստումը որովայնային տիֆից լավագույն պաշտպանությունն է: Ստորև աղյուսակում դուք կարող եք գտնել որովայնային տիֆի դեմ պատվաստման հետ կապված հաճախակի տրվող որոշ հարցերի պատասխաններ:

Ե՞րբ ստանալ պատվաստումըԶրուցեք ձեր բժշկի հետ՝ բարձր ռիսկային երկիր կամ տարածաշրջան մեկնելուց 6-12 շաբաթ առաջ:
Քանի՞ դեղաչափ է անհրաժեշտ1 ներարկում կամ 3-4 խմելու հաբ
Ինչպե՞ս է պատվաստանյութը տրվումՆերարկման կամ խմելու միջոցով
Ավելի հաճախ հանդիպող կողմնակի ազդեցություններըՊատվաստանյութը խիստ անվտանգ է: Հնարավոր անցանկալի ազդեցություններից են որովայնի շրջանում անհարմարավետության զգացումը (դիսկոմֆորտ), փորլուծություն, սրտխառնոց, փսխում կամ մաշկային ցանավորում:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 02-02-2021