Ընդհանուր նկարագրություն

C-ռեակտիվ սպիտակուցը բորբոքումների, նեկրոզի կամ վնասվածքների դեպքում գրանցվող հյուսվածքների ախտահարման սուր փուլի սպիտակուցներից ամենազգայուն և ամենաարագ ցուցանիշն է:

C-ռեակտիվ սպիտակուցը (C-reactive protein, CRP) իր անունը ստացել է պնևմոկոկերի C-պոլիսարախիդների հետ պրեցիպիտացիայի ռեակցիայի մեջ մտնելու ունակության շնորհիվ (սա վարակներից օրգանիզմի վաղ պաշտպանվելու մեխանիզներից մեկն է): CRP-ն խթանում է իմունային ռեակցիաները, այդ թվում՝ ֆագոցիտոզը, Т- և В-լիմֆոցիտների փոխազդեցությունը, կոմպլիմենտի դասական համակարգի ակտիվացումը: Արտադրվում է գլխավորապես հեպատոցիտներում՝ հակածինների, իմունային կոմպլեքսների, բակտերիաների, սնկիկների, վնասվածքների (4-6 ժամ անց) ազդեցության ներքո: Առողջ մարդու արյան պլազմայում բացակայում է:

Արյան պլազմայում CRP-ի մակարդակը ուժեղ կոռելացիայի մեջ է գտնվում հիվանդության ակտիվության, ախտաբանական գործընթացի փուլի հետ: CRP-ն արագ և բազմապատիկ անգամ բարձրանում է տարբեր բնույթի և տեղակայության բորբոքումների, մակաբույծային վարակների, վնասվածքների և ուռուցքների ժամանակ, որոնք ուղեկցվում են հյուսվածքների բորբոքմամբ և նեկրոզով:

CRP-ի թեստը ավելի հաճախ զուգակցում են ԷՆԱ-ի հետ: Երկու ցուցանիշներն էլ կտրուկ աճում են հիվանդության վաղ փուլերում, սակայն CRP-ն հայտնվում և անհետանում է ավելի վաղ, քան ԷՆԱ-ն: Բարեհաջող բուժման դեպքում CRP-ն սկսում է նվազել մոտակա մեկ-երկու օրվա ընթացքում՝ նորմալանալով արդեն 6-10-րդ օրերին, մինչդեռ ԷՆԱ-ն կարող է նվազել միայն 2-4 շաբաթ անց:

Այսպիսով, CRP-ի արագ նորմալացումը թույլ է տալիս այս հետազոտությունից օգտվել հիվանդության ընթացքը հսկելու և բուժման արդյունավետությունը գնահատելու համար: Ցանկացած բորբոքային հիվանդության ժամանակ, օրինակ՝ վիրահատությանը հաջորդող բակտերիալ վարակը՝ լինի դա տեղային գործընթաց կամ սեպսիս, ուղեկցվում է սուր փուլի սպիտակուցների մակարդակի բարձրացմամբ:

CRP-ի քանակների վրա հորմոնները, այդ թվում՝ հղիության ժամանակ, գրեթե չեն ազդում: Վիրուսային և սպիրոխետային վարակների ժամանակ CRP-ն աճում է աննշան, ուստի, նման դեպքերում վնասվածքների բացակայության պայմաններում CRP-ի բարձրացումը կարող է վկայել բակտերիալ վարակի գումարման մասին: Իսկ նորածինների մոտ CRP-ն կիրառվում է սեպսիսի ախտորոշման մեջ:

Բարձր զգայունության CRP

Վերջին տասնամյակում մշակվել են CRP-ի որոշման բարձր զգայուն մեթոդներ, որոնք թույլ են տալիս հայտնաբերել այս սպիտակուցի < 0,5 մգ/լ քանակները: Այսպիսի զգայունությամբ որոշված CRP-ն թույլ է տալիս վերջինիս տատանումները հայտնաբերել ոչ միայն սուր, այլև՝ քրոնիկ, թույլ արտահայտված էնդոգեն բորբոքումների դեպքում: Ապացուցված է, որ CRP-ի բարձրացումն անգամ < 10 մգ/լ և նորմայի վերին սահմանի մոտակայքում վկայում է աթերոսկելորզի, սրտամկանի ինֆարկտի, թրոմբոէմբոլիաների բարձրացած ռիսկի մասին: Որոշ հետազոտությունների արդյունքներ վկայում են, որ սրտանոթային բարդությունների ռիսկերի գնահատման մեջ բարձր-զգայուն CRP-ի ինֆորմատիվությունն ավելի բարձր է, քան խոլեսթերինինը և վերջինիս ֆրակցիաներինը:

Հետազոտության ցուցումներ

  • կոլագենոզներ (բորբոքման ռեակտիվության և բուժման արդյունավետության որոշում)
  • սուր վարակիչ հիվանդություններ
  • ուռուցքներ
  • քրոնիկ հիվանդությունների բուժման արդյունավետության վերահսկում (ամիլոիդոզ)
  • աթերոսկլերոզով, դիաբետով, քրոնիկ հեմոդիալիզի ներքո գտնվող և այլ հիվանդների մոտ սրտանոթային բարդությունների ռիսկի գնահատում

Կենսանմուշ

«C-ռեակտիվ սպիտակուց» թեսթի համար հանձնվող կենսանմուշն է՝ երակային արյուն։

Կենսանմուշի հանձնում

Կենսանմուշը պետք է հանձնել քաղցած վիճակում: Սննդի վերջին ընդունումը՝ ոչ պակաս, քան 8 ժամ, ցանկալի է՝ 12 ժամ առաջ: Բացառել հյութերը, թեյը, սուրճը (հատկապես՝ շաքարով): Կարելի է ընդունել ջուր:

Չափման միավորներ

Միջազգային չափման միավոր (SI համակարգ)

  • Որպես ագլյուտինացիոն թեստ՝ չափման միավոր չունի
  • Որպես քանակական թեստ՝ մգ/լ (միլիգրամ/լիտր)

Նորմալ (ռեֆերենս) միջակայքեր

Համընդհանուր օգտագործվող միջակայքեր

  • Որպես ագլյուտինացիոն թեստ՝ բացասական
  • Որպես քանակական թեստ՝ մինչև 5 մգ/լ

Արդյունքների մեկնաբանություն

CRP մակարդակի բարձրացում կամ դրական պատասխան

  • համակարգային ռևմատիկ հիվանդություններ
  • ստամոքսաղիքային համակարգի հիվանդություններ
  • տրոնսպլանտատի անջատման ռեակցիա
  • չարորակ ուռուցքներ
  • երկրորդային ամիլոիդոզ
  • սրտամկանի ինֆարկտ (հայտնվում է հիվանդության 2-րդ օրը և անհետանում 2-րդ շաբաթվա սկզբին-3-րդ շաբաթվա ավարտին, ստենոկարդիայի ժամանակ արյան շիճուկում բացակայում է)
  • նորածինների սեպսիս
  • մենինգիտ
  • տուբերկուլյոզ
  • հետվիրահատական բարդություններ
  • նեյտրոպենիա
  • որոշ դեղեի ընդունում՝ էստորգեններ, օրալ հակաբեղմնավորիչներ

Միջազգային անվանումներ

Միջազգային (անգլերեն) լրիվ անվումը՝ C-reactive protein

Միջազգային (անգլերեն) հապավումը՝ CRP

Ձեզ ներկայացված է մասնագիտական բնույթի նյութ: Հոդվածն ունի նաև ընդհանուր տեղեկատվական նշանակություն, սակայն, եթե դուք բժիշկ չեք, խիստ ցանկալի է որոշումներ կայացնել միայն ձեր բժշկի հետ միասին