Ընդհանուր նկարագրություն

Դեհիդրոէպիանդրոստերոնի սուլֆատը մակերիկամների արական (անդրոգեն) հորմոն է:

Դեհիդրոէպիանդրոստերոնի սուլֆատը (DHEA-S) արտադրվում է խոլեսթերինից, մակերիկամների կեղևի ռետիկուլյար գոտում և լայն փակեղում:

DHEA-S հորմոնի մակարդակն արտացոլում է մակերիկամների անդրոգեն-սինթետիկ ակտիվությունը: Հորմոնն ունի միայն թույլ անդրոգեն ազդեցություն, սակայն, ծայրամասային հյուսվածքներում ենթարկվելով նյութափոխանակության` առաջացնում է կենսաբանորեն ակտիվ տեստոստերոն և դիհիդրոտեստոստերոն: Օրվա ընթացքում մակարդակը չի տատանվում և ունի կլիրենսի ցածր արագություն:

Դեպի արյան հուն DHEA‑S-ի սեկրեցիայի արագությունը քիչ է տարբերվում DHEA-ի նույն ցուցանիշից: Այնուամենայնիվ, DHEA‑S-ի կիսաքայքայման պարբերականությունը շուրջ 1 օր է, ուստի արյան մեջ այս հորմոնի մակարդակը շուրջ հազար անգամ գերազանցում է DHEA-ի մակարդակը:

DHEA‑S-ը հարաբերականորեն կայուն կերպով կապվում է ալբումինների հետ, և միայն փոքր մասն է մնում ազատ, իսկ սեռական հորմոնները կապող գլոբուլինների հետ (SHBG) գրեթե չի կապվում: Ելնելով արյան մեջ բարձր մակարդակից և ցածր ներ- և միջօրական փոփոխականությունից, DHEA‑S-ը հանդիսանում է մակերիկամների կեղևի անդրոգենային ակտիվության գերազանց ցուցանիշ:

Հղիության ընթացքում DHEA‑S-ն արտադրվում է մոր և պտղի մակերիկամների կեղևում՝ հանդիսանալով ընկերքի էստրոգենների արտադրության նախորդող նյութը: DHEA-S-ի մակարդակը սկսում է աճել՝ սկսած 7 տարեկանից, առավել բարձրանում է սեռահասունացման շրջանում, որից հետո 30-անց տարիքում սկսում նվազել՝ հատկապես վերարտադրողական տարիքից դուրս գալուց: Հղիություն ընթացքում նույնպես դիտարկվում է DHEA-S-ի մակարդակի նվազեցում:

Կլինիկական առավել մեծ նշանակություն ունի DHEA-S-ի մակարդակի բարձրացումը: DHEA-S-ի ավելցուկային արտադրությունը տեղ է գտնում մակերիկամների կեղևի ժառանգական էնզիմային դեֆեկտների (ադրենոգենիտալ համախտանիշ), մակերիկամների կեղևի հիպերպլազիայի, ինչպես նաև անդրոգեն արտադրող ուռուցքների ժամանակ:

DHEA‑S-ի մակարդակի բարձրացումը էապես օգնում է հիրուտիզմի և վիրիլիզմի ախտորոշմանը: Այս վիճակների դեպքում անդրոգենիզացիայի բոլոր ձևերի, հիպերպրոլակտինեմիայի, պոլիկիստոզային ձվարանների համախտանիշի միջև տարբերակիչ ախտորշում անցկացնելուն զուգահեռ պետք է ժխտել նաև մակերիկամների կեղևի անդրոգեն-արտադրող ուռուցքները:

Բուն DHEA‑S-ը, ինչպես նշվեց վերևում, ունի թույլ անդրոգեն ակտիվություն, սակայն նրա մետաբոլիզմից առաջացող կենսաբանորեն ավելի ակտիվ տեստոստերոնը և դիհիդրոտեստոստերոնը կարող են անուղղակիորեն առաջացնել հիրուտիզմ և վիրիլիզմ:

Մակերիկամների կողմից անդրոգենների սինթեզելը գնահատելիս DHEA-S-ի հետազոտությունը փոխարինում է արյան մեջ 17-կետոստերոիդների որոշմանը:

Ձվարաններում DHEA-S չի արտադրվում, ուստի այս հետազոտությունը կիրառվում է նաև կնոջ օրգանիզմում հիպերանդրոգենեմիայի աղբյուրը ճշտելիս:

Հետազոտության ցուցումներ

  • անդրոգենիտալ համախտանիշ
  • մակերիկամների կեղևի ուռուցքներ
  • էկտոպիկ ԱԿՏՀ-արտադրող ուռուցքներ
  • առաջնային անհաջող հղիություն
  • պտղի հիպոտրոֆիա
  • ֆետո-պլացենտար կոմպլեքսի ախտորոշում՝ սկսած հղիություն 12-15-րդ շաբաթներից

Կենսանմուշ

«ԴՀԷԱ-Ս» թեսթի համար հանձնվող կենսանմուշն է՝ երակային արյուն։

Կենսանմուշի հանձնում

Արյունը պետք է հանձնել առավոտյան ժամերին, քաղցած վիճակում: Սննդի վերջին ընդունումը` ոչ պակաս, քան 8 ժամ (ցանկալի է՝ 12 ժամ անց): Բացառել հյութերը, թեյը, սուրճը (հատկապես՝ շաքարով): Կարելի է ընդունել ջուր:

Չափման միավորներ

Միջազգային չափման միավոր (SI համակարգ)

մկգ/դլ (միկրոգրամ/դեցիլիտր)

Այլընտրանքային չափման միավոր

մկմոլ/լ (միկրոմոլ/լիտր)

Միավորների փոխակերպում

մկգ/դլ х 0,02714 = մկմոլ/լ

Նորմալ (ռեֆերենս) միջակայքեր

Համընդհանուր օգտագործվող միջակայքեր

  • Տղամարդիկ` (2,41-13,4) մկգ/մլ
  • Ոչ հղի կանայք (0,61-4,05) մկգ/մլ
  • Հղիության I տրիմեստր (1,14-4,61) մկգ/մլ
  • Հղիության II տրիմեստր (0,63-2,60) մկգ/մլ
  • Հղիության III տրիմեստր (0,33-1,33)

Այլընտրանքային միջակայքեր

Տարիք Կանայք, մկմոլ/լ Տղամարդիկ, մկմոլ/լ
< 1 շաբ. 0,08 - 2,31
1-4 շաբ. 0,86 - 11,7
1-12 ամս., 0,09 - 3,35
1-4 տ. 0,01 - 0,53
5-9 տ. 0,08 - 2,31
10-14 տ. 0,92 - 7,60 0,66 - 6,70
15-19 տ. 1,77 - 9,99 1,91 - 13,4
20-24 տ. 4,02 - 11,0 5,73 - 13,4
25-34 տ. 2,68 - 9,23 4,34-12,2
35-44 տ. 1,65 - 9,15 2,41 - 11,6
45-54 տ. 0,96 - 6,95 1,20 - 8,98
55-64 տ. 0,51 - 5,56 1,40 - 8,01
65-74 տ. 0,26 - 6,68 0,91 - 6,76
≥ 75 տ. 0,33 - 4,18 0,44 - 3,34

Արդյունքների մեկնաբանություն

DHEA-S մակարդակի բարձրացում

  • ադրենոգենիտալ համախտանիշ
  • մակերիկամների կեղևի ուռուցքներ
  • էկտոպիկ ԱԿՏՀ-արտադրող ուռուցքներ
  • Քուշինգի հիվանդություն (հիպոթալամուս-հիպոֆիզային)
  • ֆետո-պլացենտար անբավարարություն
  • մակերիկամների կեղևի ուռուցքներ
  • կանանց մոտ արական տիպի մազածածկույթ՝ հիրսուտիզմ (նորմալ ցուցանիշների դեպքում հիրսուտիզմը չունի մակերիկամային ծագում)
  • պտղի ներարգանդային մահվան սպառնալիք

DHEA-S մակարդակի նվազեցում

  • ներարգանդային վարակ
  • որոշ դեղերի ընդունում, օրինակ՝ գեստագեններ

Միջազգային անվանումներ

Միջազգային (անգլերեն) լրիվ անվումը՝ Dehydroepiandrosterone sulfate

Միջազգային (անգլերեն) հապավումը՝ DHEA-S

Ձեզ ներկայացված է մասնագիտական բնույթի նյութ: Հոդվածն ունի նաև ընդհանուր տեղեկատվական նշանակություն, սակայն, եթե դուք բժիշկ չեք, խիստ ցանկալի է որոշումներ կայացնել միայն ձեր բժշկի հետ միասին