Ընդհանուր նկարագրություն

էրիթրոցիտների նստման արագությունը (ԷՆԱ) համարվում է բորբոքման ոչ սպեցիֆիկ ցուցանիշ:

Էրիթրոցիտների նստման արագությունը (ESR, ԷՆԱ) հակակոագուլյանտ պարունակող արյան ուղղահայաց փորձանոթում արյան բաժանումն է երկու շերտի՝ վերին (թափանցիկ պլազմա) և ստորին (նստած էիրթրոցիտներ): ԷՆԱ-ն չափվում է 1 ժամվա ընթացքում առաջացած պլազմայի շերտի հաստությամբ՝ միլիմետրերով:

Էրիթրոցիտների նստեցման (սեդեմենտացիա) պրոցեսը կարելի է բաժանել 3 փուլի, որոնք ընթանում են տարբեր արագություններով: Սկզբում էրիթրոցիտները դանդաղ նստում են առանձին բջիջների տեսքով: Այնուհետև դրանք առաջացնում են ագրեգանտներ՝ «մանրադրամային սյունակներ», որոնց նստեցումն ընթանում է ավելի արագ: Երրորդ փուլում ագրեգանտների թիվը մեծանում է, իսկ դրանց նստեցման արագությունն՝ աստիճանաբար նվազում և ի վերջո՝ կանգ առնում:

ԷՆԱ-ի մեծությունը կախված է բազմաթիվ ֆիզիոլոգիական և ախտաբանական գործոններից: Կանանց մոտ ԷՆԱ-ն քիչ ավելի բարձր է, քան տղամարդկանց մոտ: Հղիության ընթացքում արյան սպիտակուցային կազմի փոփոխություններն իրենց հերթին կարող են արագացնել այս ցուցանիշը:

Էրիթրոցիտների քանակի նվազեցումը (անեմիա) առաջ է բերում ԷՆԱ-ի արագացում, և, հակառակը, արյան էրիթրոցիտների քանակության աճը դանդաղեցնում է սեդեմինտացիայի արագությունը:

ԷՆԱ-ն կարող է փոփոխվել նաև օրվա ընթացքում՝ առավելագույն արժեքներին հասնելով ցերեկային ժամերին: «Մանրադրամային սյունակների» առաջացման վրա ազդող հիմնական գործոնն արյան պլազմայի սպիտակուցային կազմն է: Սուր փուլի սպիտակուցներն, ադսորբցվելով էրիթրոցիտների մակերեսին, նվազեցնում են վերջիններիս բևեռացումը և միմյանց վանող ունակությունը՝ այսպիսով նպաստելով «մանրադրամային սյունակների» առաջացմանը և էրիթրոցիտների արագացած նստեցմանը:

Սուր փուլի սպիտակուցների, օրինակ՝ C-ռեակտիվ սպիտակուցի, հեպտոգլոբինի, ալֆա-1-անտիտրիպսինի շատացումը, որը սովորաբար տեղի է ունենում բորբոքային պրոցեսի սուր փուլում, առաջացնում է ԷՆԱ-ի բարձրացում: Սուր բորբոքային և վարակային պրոցեսների ժամանակ ԷՆԱ-ի փոփոխություն դիտարկվում է պացիենտի մարմնի ջերմության բարձրացումից և լեյկոցիտների թվաքանակի աճից արդեն 24 ժամ անց: Քրոնիկ բորբոքումների դեպքում ԷՆԱ-ի բարձրացումն ավելի շուտ պայմանավորված է արյան պլազմայի ֆիբրինոգենի և իմունոգլոբուլինների մակարդակի աճով:

ԷՆԱ-ի որոշումը դինամիկայում և այլ հետազոտությունների հետ միասին նշանակվում է բորբոքային և վարակիչ հիվանդությունների բուժման արդյունավետությունը վերահսկելու համար:

Հետազոտության ցուցումներ

  • բորբոքային հիվանդություններ
  • վարակներ
  • ուռուցքներ

ԷՆԱ չափումը պետք է դիտարկել որպես սքրինինգային թեստ, որն ինչ-որ կոնկրետ հիվանդությունն ախտորոշելու սպեցիֆիկությամբ բնավ օժտված չէ: ԷՆԱ-ն սովորաբար նշանակում են որպես արյան ընդհանուր հետազոտության ցուցանիշներից մեկը:

Կենսանմուշ

«ԷՆԱ» թեսթի համար հանձնվող կենսանմուշն է՝ երակային արյուն։

Կենսանմուշի հանձնում

Խորհուրդ է տրվում արյան կենսանմուշը հանձնել քաղցած վիճակում՝ սննդի վերջին ընդունումից ոչ պակաս, քան 8 ժամ հետո:

Չափման միավորներ

Միջազգային չափման միավոր (SI համակարգ)

մմ/ժ (միլիմետր/ժամ)

Նորմալ (ռեֆերենս) միջակայքեր

Համընդհանուր նորմաներ

  • չափահաս տղամարդիկ՝ (0-15) մմ/ժ
  • չափահաս կանայք՝ (0-20) մմ/ժ

Այլընտրանքային նորմալ արժեքներ

Տարիք, սեռ ԷՆԱ, մմ/ժ
10 տ. 0 - 10
10 - 50 տ. Տղամարդիկ 0 - 15
Կանայք 0 - 20
> 50 տ. Տղամարդիկ 0 - 20
Կանայք 0 - 30

Արդյունքների մեկնաբանություն

ԷՆԱ-ի բարձրացում (արագացում)

Ֆիզիոլոգիական
  • մեծ տարիք
  • կանայք՝ հղիության, դաշտանի, հետծննդաբերական շրջաններում
Ախտաբանական
  • բորբոքային պրոցեսներ
  • ինտոքսիկացիաներ
  • սուր և քրոնիկ վարակներ (թոքաբորբեր, օստեոմիելիտ, տուբերկուլյոզ, սիֆիլիս)
  • աուտոիմուն հիվանդություններ (կոլագենոզներ)
  • սրտամկանի ինֆարկտ
  • վնասվածքներ, ոսկրերի կոտրվածքներ
  • վիճակ շոկից, վիրահատական միջամտությունից հետո
  • անեմիաներ, վիճակ սուր արյունահոսությունից հետո
  • երիկամային հիվանդություններ (քրոնիկ նեֆրիտ, նեֆրոտիկ համախտանիշ)
  • չարորակ ուռուցքներ
  • պարապրոտեինեմիաներ (միելոմային հիվանդություն, Վալդենստրեմի մակրոգլոբուլինեմիա)
  • հիպերֆիբրինոգենեմիա
  • որոշ դեղերի ընդունում (էստրոգեններ, գլյուկոկորտիկոիդներ)

ԷՆԱ-ի նվազեցում (դանդաղեցում)

  • սովահարություն, նիհարում, մկանային զանգվածի նվազեցում
  • կորտիկոստերոիդների ընդունում
  • հղիություն (հատկապես 1-ին և 2-րդ եռամսյակներում)
  • բուսակերություն
  • հիպերհիդրատացիա
  • միոդիստրոֆիաներ

Միջազգային անվանումներ

Միջազգային (անգլերեն) լրիվ անվումը՝ ESR

Միջազգային (անգլերեն) հապավումը՝ ESR

Ձեզ ներկայացված է մասնագիտական բնույթի նյութ: Հոդվածն ունի նաև ընդհանուր տեղեկատվական նշանակություն, սակայն, եթե դուք բժիշկ չեք, խիստ ցանկալի է որոշումներ կայացնել միայն ձեր բժշկի հետ միասին