Ընդհանուր նկարագրություն

Տեստոստերոնը ստերոիդ անդրոգենային հորմոն է, որը պայմանավորում է երկրորդային սեռական հատկանիշների զարգացումը, սեռահասունացումը և նորմալ սեռական գործունեությունը:

Տղամարդկանց մոտ տեստոստերոնի (Testosterone, TEST) հիմնական մասը սինթեզվում է ամորձիներում, ավելի քիչ՝ մակերիկամների կեղևի ցանցավոր շերտի բջիջների կողմից և նախորդող նյութերից ծայրամասային հյուսվածքներ փոխակերպվելիս: Կանանց մոտ տեստոստերոնն առաջանում է ծայրամասային փոխակերպման ժամանակ, ինչպես նաև ձվարանների ֆոլիկուլի ներքին թաղանթի և մակերիկամների կեղևի ցանցավոր շերտի բջիջների կողմից:

Տեստոստերոնը մկանային հյուսվածքների վրա թողնում է անաբոլիկ ազդեցություն, նպաստում է ոսկրային հյուսվածքների հասունացմանը, խթանում է մաշկային գեղձերի կողմից մաշկային ճարպաբջջանքի առաջացմանը, մասնակցում է լյարդի կողմից լիպոպրոտեիդների սինթեզին, միջնորդավորում է b-էնդորֆինների («ուրախության հորմոնի») և ինսուլինի սինթեզը:

Տղամարդկանց մոտ ապահովում է արական տիպի սեռական համակարգի ձևավորումը, սեռահասունացման շրջանում արական երկրորդային սեռական հատկանիշների զարգացումը, ակտիվացնում է սեռական հակումը, սպերմատոգենեզը և պոտենցիան, մասնակցում է սեռական վարքի հոգեֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների ձևավորմանը: Կանանց մոտ տեստոստերոնը մասնակցում է ձվարաններում ֆոլիկուլի հետաճման գործընթացներին և հիպոֆիզի գոնադոտրոպ հորմոնների մակարդակների կարգավորմանը:

Տղամարդկանց մոտ տեստոստերոնի մակարդակն արյան պլազմայում բարձրանում է սեռահասունացման շրջանում՝ մնալով բարձր ցուցանիշների վրա միջինը մինչև 60 տարեկանը: Արյան պլազմայում տեստոստերոնի մակարդակն օրվա ընթացքում ենթարկվում է տատանման՝ առավելագույն ցուցանիշները դրսևորելով առավոտյան, իսկ նվազագույնը՝ գիշերային ժամերին: Աշնանային ամսիներին տեստոստերոնի մակարդակը քիչ բարձրանում է: Կանանց մոտ տեստոստերոնի առավելագույն մակարդակը գրանցվում է դաշտանային ցիկլի լյուտեինային և ձվազատման փուլերում: Հղի կանանց մոտ տեստոստերոնի մակարդակն աճում է 3-րդ եռամսյակի շրջանում՝ 3 անգամ գերազանցելով ոչ հղի կանանց մոտ գրանցվող մակարդակները: Դաշտանադադարի փուլում տեստոստերոնի մակարդակը նվազում է:

Հետազոտության ցուցումներ

Երկու սեռեր

  • անպտղություն
  • մազաթափություն և ճաղատացում
  • պզուկային ցան
  • ճարպային սեբորեա
  • ապլաստիկ անեմիաներ
  • մակերիկամային ուռուցքներ
  • կորտիկոսերոիդների և անդրոգեն պարունակող դեղերի ընդունման հսկողություն

Կանայք

  • արական տիպի մազակալում (հիրսուտիզմ)
  • ձվազատման բացակայություն (անօվուլյացիա)
  • դաշտանի բացակայություն (ամենոռեա)
  • դաշտանի պակաս (օլիգմենոռեա)
  • դիսֆունկցիոնալ արգանդային արյունահոսություն
  • հղիության ընդհատումներ
  • պոլիկիստոզային ձվարանների համախտանիշ
  • անդրոգենիտալ համախտանիշ
  • արգանդի միոմա
  • էնդոմետրիոզ
  • կրծքագեղձերի նորագոյացություններ
  • սեռահասունացման շրջանի հիպոթալամո-հիպոֆիզային համախտանիշ
  • արգանդի և կրծքագեղձերի հիպերպլազիա

Տղամարդիկ

Կենսանմուշ

«Տեստոստերոն» թեսթի համար հանձնվող կենսանմուշն է՝ երակային արյուն։

Կենսանմուշի հանձնում

Արյունը հանձնելու նախորդ օրը պետք է բացառել ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունները (սպորտային մարզումներ) և ծխախոտի օգտագործումը: Կանանց մոտ հետազոտությունը պետք է իրականացնել դաշտանային ցիկլի 3-7-րդ օրերին, եթե բուժող բժշկի կողմից այլ ժամկետներ սահմանված չեն:

Արյունը պետք է հանձնել առավոտյան ժամերին, պարտադիր քաղցած վիճակում (սննդի վերջին ընդունումը ոչ պակաս, քան 8 ժամ, ցանկալի է՝ 12 ժամ անց): Բացառել հյութերը, թեյը, սուրճը (հատկապես՝ շաքարով): Կարելի է ընդունել ջուր:

Չափման միավորներ

Միջազգային չափման միավոր (SI համակարգ)

նգ/մլ (նանոգրամ/միլիլիտր)

Այլընտրանքային չափման միավոր

նմոլ/լ (նանոմոլ/լիտր)

Միավորների փոխակերպում

նգ/մլ х 3,47 = նմոլ/լ, նմոլ/լ x 0,288 = նգ/մլ

Նորմալ (ռեֆերենս) միջակայքեր

Համընդհանուր օգտագործվող միջակայքեր

  • տղամարդիկ՝ (2,8 - 8,0) նգ/մլ
  • կանայք՝ (0,1 - 0,8) նգ/մլ

Այլընտրանքային միջակայքեր

Սեռ TEST, նմոլ/լ
Աղջիկներ
4 օր. - 9 տ. < 2,15
9-13 տ. < 0,98
13 - 15 տ. 0,36 – 1,54
15-18 տ. 0,49-1,70
Կանայք, սկսած 18 տ.
Վերարտադրողական տարիք (նախադաշտանադադար, օվուլյացիա) 0,38-1,97
Հղիություն ոչ հղիների նորմալ արժեքների մինչև 3-4 անգամ բարձրացում
Հետդաշտանադադար 0,28-1,22
Տղամարդիկ
4 օր.-6 ամս. 0,30-10,36
6 ամս.-9 տ. < 1,24
9-11 տ. < 0,81
11-14 տ. < 15,41
14 - 16 տ. 1,25-21,92
16-18 տ. 5,13-27,53
18-50 տ. 5,76-30,43
50-120 տ. 5,41-19,54

Արդյունքների մեկնաբանություն

Տեստոստերոնի մակարդակի բարձրացում

  • Քուշինգի համախտանիշ և հիվանդություն
  • անդրոգենիտալ համախտանիշ (կանայք)
  • ամորձիների տեստոստերոն-արտադրող նորագոյացություններ (տղամարդիկ)
  • XYY քրոմոսոմային հավաքածու (տղամարդիկ)
  • ձվարանների վիրիլիզացնող ուռուցքներ (կանայք)
  • սեռական հորմոնները կապող գլոբուլինի (SHBG) մակարդակի նվազեցում
  • որոշ դեղերի ընդունում՝ դանազոլ, դեհիդրոէպիանդրոստերոն, ֆինաստերին, ֆլուտամիդ, գոնադոտրոպին (տղամարդիկ), գոզերելին (բուժման առաջին ամիս), լևոնորգեստրել, միֆեպրինստոն, մոկլոբեմիդ, նաֆարելին (տղամարդիկ), նիլուտամիդ, պերօրալ հակաբեղմնավորիչներ (կանայք), ֆենիտոին, պրավաստատին (կանայք), ռիֆամպիցին, տամօքսիֆեն

Տեստոստերոնի մակարդակի նվազեցում

  • հիպոֆիզի գոնադորտորպ հորմոնների արտադրության խանգարումներ (այդ թվում՝ հիպերպրոլակտինեմիա)
  • գլյուկոկորտիկորիդների ընդունում
  • մակերիկամային անբավարարություն
  • հիպոգոնադիզմ
  • քրոնիկ պրոստատիտ (տղամարդիկ)
  • գիրացում և ճարպակալում (տղամարդիկ)
  • որոշ դեղերի ընդունում՝ դանազոլ (փոքր դեղաչափերով), բուզերին, կարբամազեպին, ցիմետիդին, ցիկլոֆոսֆամիդ, ցիպրոտերոն, դեքսամեթազոն, գոզերելին, կետոկոնազոլ, լեուպրոլիդ, լևոնորգեստրել, մագնեզիումի սուլֆատ, մետանդրոսենոլոն, մեթիլպրեդնիզոլոն, մետիրապոն, նաֆարելին (կանայք), նանդրոլոն, օքտրեոտիդ, պերօրալ հակաբեղմնավորիչներ (կանայք), պրավաստատին (տղամարդիկ), պրեդնիզոն, պերիդոգլյուտետիմիդ, սպիրոնոլակտոն, սանոզոլոլ, տետրացիկլին, թիոռիդազին
  • հեշտ յուրացվող ածխաջրեր, բուսական սննդակարգ, սովահարություն, ալկոհոլիզմ, ճարպերի ցածր պարունակությամբ սննդակարգ (կանայք)

Միջազգային անվանումներ

Միջազգային (անգլերեն) լրիվ անվումը՝ Testosterone

Միջազգային (անգլերեն) հապավումը՝ TEST

Ձեզ ներկայացված է մասնագիտական բնույթի նյութ: Հոդվածն ունի նաև ընդհանուր տեղեկատվական նշանակություն, սակայն, եթե դուք բժիշկ չեք, խիստ ցանկալի է որոշումներ կայացնել միայն ձեր բժշկի հետ միասին