Ընդհանուր նկարագրություն

Մեզում սպիտակուցի առկայությունը կամ պրոտեինուրիան երիկամային հիվանդությունների ախտորոշման ամենակարևոր լաբորատոր ցուցանիշներից մեկն է:

Ֆիզիոլոգիական պրոտեինուրիա

Ֆիզիոլոգիական պրոտեինուրիան առողջ մարդկանց մեզում սպիտակուցի ոչ մեծ քանակության հայտնվելն է հանգիստ վիճակում՝ մինչև 0,080 գ/օր և ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունից հետո (օրինակ՝ քայլքային պրոտեինուրիա)՝ մինչև 0,250 գ/օր: Առողջ մարդկանց մեզում սպիտակուց կարող է հայտնաբերվել նաև հուզական ծանր ապրումներից հետո և ցրտահարվելիս: Դեռահասների մոտ կարող է հայտնաբերվել նաև օրթոստատիկ պրոտինուրիա՝ մեզում սպիտակուցի առկայություն մարմնի ուղղահայաց դիրքում:

Երիկամային (ախտաբանական) պրոտեինուրիա

Նորմայում երիկամների կծիկների թաղանթով սպիտակուցների մեծ մասը չի անցնում, որը բացատրվում է վերջիններիս մոլեկուլների մեծ չափսերով, ինչպես նաև դրանց կառուցվածքով և լիցքավորված լինելով: Երիկամների կծիկների նվազագույն վնասման դեպքում նախ և առաջ մեզով սկսում են հեռանալ ցածրմոլեկուլյար սպիտակուցները (ալբումիններ), ուստի մեզով սպիտակուցների մեծ կորստի դեպքում կարող է զարգանալ հիպոալբումինեմիա: Ավելի արտահայտված ախտահարումների ժամանակ մեզում հայտնվում են նաև բարձրմոլեկուլյար սպիտակուցներ:

Երիկամների խողովակիկների էպիթելը ֆիզիոլոգիապես արտադրում է սպիտակուցների որոշ քանակներ (Տիմ-Հորսֆալի սպիտակուց): Սպիտակուցները մեզում կարող են հայտնվել նաև միզուղիներից (միզածորաններ, միզապարկ, միզուկ). այս սպիտակուցների քանակը կարող է կտրուկ աճել միզուղիների վարակների, բորբոքման կամ ուռուցքների ժամանակ:

Պրոտեինուրիան՝ մեզում մեծ քանակներով սպիտակուցների հայտնվելը, կարող է լինել պրեռենա (կապված է հյուսվածների ուժեղացած քայքայման կամ պլազմայում ախտաբանական սպիտակուցների ի հայտ գալու հետ) և պոստռենալ (պայմանավորված է միզուղիների հիվանդություններով): Մեզում սպիտակուցի հայտնվելը հաճախ կապված է բուն երիկամների ախտաբանական վնասման հետ և հանդիսանում է վերջինիս ոչ սպեցիֆիկ ցուցանիշը: Ռենալ պրոտեինուրիայի ժամանակ մեզում սպիտակուցն առկա է ինչպես առավոտյան, այնպես էլ գիշերային մեզում:

Պատճառագիտորեն ռենալ պրոտեինուրիան լինում է կծիկային և խողովակիկային: Կծիկային պրոտեինուրիան պայմանավորված է երիկամների կծիկների մեմբրանների բարիերային ֆունկցիայի ախտաբանական խանգարման հետ: Զանգվածային պրոտեինուրիան (> 3 գ/լ) գրեթե միշտ ունի կծիկային ծագում: Խողովակիկային պրոտեինուրիան պրոքսիմալ խողովակիկների կողմից սպիտակուցների ռեաբսորբցիայի խանգարման արդյունք է:

Հետազոտության ցուցումներ

  • միզատար ուղիների հիվանդություններ
  • սքրինինգ` կանխարգելիչ հետազոտությունների համատեքստում
  • տարաբնույթ հիվանդությունների ընթացքի և բարդությունների գնահատում
  • հիվանդությունների բուժման արդյունավետության գնահատում

Կենսանմուշ

«Մեզում սպիտակուց» թեսթի համար հանձնվող կենսանմուշն է՝ առավոտյան 1-ին մեզ, երկրորդ չափաբաժին։

Կենսանմուշի հանձնում

Մեզի ընդհանուր հետազոտության համար անհրաժեշտ է միանվագ օգտագործման տարայում հավաքել առավոտյան մեզի միջին պորցիաները:

Մեզը հանձնելու նախորդ օրը խորհուրդ չի տրվում ընդունել այնպիսի մրգեր կամ բանջարեղեններ, որոնք կարող են գունավորել մեզը:

Նույն կերպ, մեզը հանձնելու նախորդ օրը խորհուրդ չի տրվում ընդունել միզամուղներ: Նման դեպքերում անհրաժեշտ է խորհրդակցել բուժող բժշկի հետ մեկ օրով միզամուղի ընդունումը դադարեցնելու նպատակահարմարության մասին:

Չափման միավորներ

Միջազգային չափման միավոր

գ/լ (գրամ/լիտր)

Այլընտրանքային չափման միավոր

մգ/դլ (միլիգրամ/դեցիլիտր)

Միավորների փոխակերպում

գ/լ x 100 = մգ/դլ

Նորմալ (ռեֆերենս) միջակայքեր

Համընդհանուր օգտագործվող միջակայքեր

Բացասական՝ < 25 գ/լ

Արդյունքների մեկնաբանություն

Մեզում սպիտակուցների առկայություն (պրոտեինուրիա)

  • նեֆրոտիկ համախտանիշ
  • դիաբետիկ նեֆրոպաթիա
  • գլոմերուլոնեֆրիտ
  • նեֆրոսկլերոզ
  • երիկամային խողովակիկներում աբսորբցիայի խանգարում (Ֆալկոնիի համախտանիշ, ծանր մետաղներով թունավորում, սարկոիդոզ, մանգաղաբջջային պաթոլոգիա)
  • միելոմային հիվանդություն (մեզում Բենս-Ջոնսի սպիտակուց) և այլ պարապրոտեինեմիաներ
  • երիկամային արյունաշրջանառության խանգարում սրտային անբավարարության, տենդի ժամանակ
  • միզուղիների չարորակ ուռուցքներ
  • ցիստիտ, ուրետրիտ և միզուղիների այլ վարակներ

Միջազգային անվանումներ

Միջազգային (անգլերեն) լրիվ անվումը՝ Urine Protein

Միջազգային (անգլերեն) հապավումը՝ UP

Ձեզ ներկայացված է մասնագիտական բնույթի նյութ: Հոդվածն ունի նաև ընդհանուր տեղեկատվական նշանակություն, սակայն, եթե դուք բժիշկ չեք, խիստ ցանկալի է որոշումներ կայացնել միայն ձեր բժշկի հետ միասին