Երիկամի կիստա (բուշտ)

​Երիկամի կիստան դեղնավուն հեղուկ պարունակող և բարակ շարակցահյուսվածքային պատիճով սահմանազատված կլորավուն գոյացություն է, որն առաջանալուց հետո ինքնուրույն չի ներծծվում և չի անհետանում​։

Ի՞նչ է երիկամի կիստան

Երիկամի կիստաները հեղուկով լցված կլորավուն բշտեր են, որոնք առաջանում են երիկամների վրա կամ ներսում: Դրանք կարող են կապված լինել երիկամային գործունեությունը վնասող ծանր հիվանդությունների հետ, սակայն, ավելի հաճախ իրենցից ներկայացնում են այսպես կոչված «Երիկամի հասարակ կիստաներ», որոնք քաղցկեղային չեն և հազվադեպ են բարդություններ առաջացնում:

Դեռևս պարզ չէ, թե ինչու են որոշ մարդկանց երիկամներում առաջանում հասարակ կիստաներ: Տիպիկ դեպքերում երիկամներից մեկնումեկի մակերեսին ձևավորվում է միայն մեկ բուշտ, սակայն կարող են ձևավորվել նաև բազմաթիվ բշտեր ինչպես մեկ, այնպես էլ երկու երիկամներում: Պետք է նկատի ունենալ, որ երիկամի հասարակ կիստան նույն այն կիստան չէ, որն առաջանում է պոլիկիստոզային երիկամային հիվանդության ժամանակ:

Երիկամի հասարակ կիստաները հաճախ հայտնաբերվում են պատահաբար՝ մեկ այլ հիվանդության կապակցությամբ նշանակված որևէ պատկերման հետազոտության միջոցով: Սովորաբար որևէ գանգատ կամ այլ ախտանիշ չառաջացնող հասարակ կիստաները բուժման կարիք չունեն:

Ախտանիշներ

Երիկամի հասարակ կիստաները սովորաբար որևէ գանգատ կամ ախտանիշ չեն առաջացնում: Սակայն, եթե կիստան աճում և բավականին մեծանում է, կարող է առաջացնել՝

  • բութ ցավ՝ տեղակայված գոտկատեղում կամ տվյալ երիկամի կողմում
  • ջերմության բարձրացում
  • որովայնի վերին շրջանի (վերորովայնային) ցավեր:

Ե՞րբ այցելել բժշկին

Հանդիպեք ձեր բժշկին, եթե ունեք վերոնշյալ գանգատներից մեկնումեկը:

Պատճառներ

Այսօր դեռ պարզ չէ, թե ինչու է որոշ մարդկանց մոտ առաջանում երիկամի հասարակ կիստա: Կա տեսություն այն մասին, որ կիստայի առաջացման հավանական պատճառ կարող է հանդիսանալ երիկամի մակերեսային շերտի թուլացումը, որի արդյունքում էլ ձևավորվում է պարկանման գոյացություն (դիվերտիկուլ), որը հետագայում լցվում է հեղուկով, սահմանազատվում երիկամային հյուսվածքից և վերածվում բուշտի:

Ռիսկի գործոններ

Երիկամի հասարակ կիստայի առաջացման ռիսկն աճում է տարիքին զուգահեռ, թեև կարող է առաջանալ ցանկացած տարիքում: Երիկամի հասարակ կիստաներն ավելի հաճախ հայտնաբերվում են տղամարդկանց մոտ:

Բարդություններ

Երիկամային կիստաները հազվադեպ կարող են բերել բարդությունների, այդ թվում՝

  • կիստայի վարակում. կարող է ուղեկցվել բարձր ջերմությամբ և ցավերով
  • կիստայի պատռում. ուղեկցվում է գոտկատեղի կամ մի կողմից կտրուկ ցավերով
  • մեզի հոսքի խցանում. եթե կիստան խոչընդոտում է մեզի նորմալ արտահոսքը, ապա զարգանում է տվյալ երիկամի այտուցվածություն (հիդրոնեֆրոզ):

Ախտորոշում

Երիկամի հասարակ կիստան կարող է ախտորոշվել պատկերման և այլ հետազոտություններով:

Բուժում

Բուժման անհրաժեշտություն կարող է չլինել

Եթե երիկամի հասարակ կիստան որևէ գանգատ կամ ախտանիշ չի առաջացնում և չի ազդում երիկամային գործունեության վրա, ապա բժիշկը կարող է և որևէ բուժում չնշանակել: Սակայն նա կարող է առաջարկել, որ դուք ժամանակ առ ժամանակ անցնեք պատկերման հետազոտություններ (օրինակ՝ սոնոգրաֆիա), որպեսզի ստուգվի, թե արդյոք առկա կիստան մեծացե՞լ է: Եթե ձեր երիկամի կիստան փոփոխվում և առաջացնում է գանգատներ, բժիշկը կարող է առաջարկել բուժում: Երբեմն հասարակ կիստան ինքնուրույն անհետանում է:

Գանգատներ և այլ ախտանիշներ առաջացնող կիստաների բուժումը

Եթե երիկամային կիստան առաջացնում է գանգատներ, բժիշկը կարող է առաջարկել բուժում, որի տարբերակները կախված են ձեր կիստայի չափսերից, տեղակայումից, բարդությունների առկայությունից կամ ձեր նախընտրությունից:

  • Կիստայի պունկցիա և դատարկում, որից հետո բուշտի մեջ ալկոհոլի ներմուծում. հազվադեպ, կիստայի չափսը փոքրացնելու համար բժիշկը կարող է երկար ասեղով իրականացնել այս միջամտությունը: Դատարկված բուշտի մեջ ալկոհոլի ներմուծումը կանխարգելում է կիստայի կրկնությունը:
  • Կիստայի հեռացման վիրահատություն. մեծ կամ գանգատներ առաջացնող կիստան կարող է առաջացնել վիրահատության անհրաժեշտություն: Ներկայում այս վիրահատությունը կատարվում է լապարոսկոպիկ եղանակով:

Բուժման կամ վիրահատության մեթոդից կախված, կարող է պահանջվել կարճատև հիվանդանոցային ռեժիմ:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 19-02-2021