Փսիխոզ

Փսիխոզ
Անգլերեն անվանումը՝ Psychosis

Փսիխոզը հոգեկան գործունեության խանգարում է, որն ընթանում է իրական աշխարհի աղավաղված ընկալմամբ, ինչն էլ հանգեցնում է մարդու վարքագծերի կտրուկ շեղումների:​

Փսիխոզով մարդիկ դժվարանում են մեկնաբանել իրենց շուրջն ընթացող դեպքերը և իրադարձությունները, ինչպես նաև խանգարված՝ շփոթված վիճակում է նրանց մտածողությունը: Փսիխոզով մարդիկ զգում են ցնորքներ (հալուցինացիա), օրինակ՝ լսում են ձայներ, որոնք իրականում գոյություն չունեն կամ ունենում զառանցանքներ, երբ նրանք ունեն իրենց կամ շրջակա աշխարհի վերաբերյալ կեղծ համոզմունքներ:

Փսիխոզները կարող են պատճառվել որևէ հոգեկան հիվանդությամբ, օրինակ՝ շիզոֆրենիա, բիպոլյար խանգարում կամ ծանր դեպրեսիա: Այն կարող է նաև զարգանալ ապօրինի թմրամիջոցների օգտագործման ժամանակ և ավելի հազվադեպ՝ որպես սթրեսային իրավիճակի պատասխան: Փսիխոզը մարդկանց վրա ազդում է տարբեր ձևով։

Ոչ հազվադեպ փսիխոզը կարող է ուղեկցել ոչ հոգեկան բնույթի մի շարք հիվանդություններին՝ գլխուղեղի ախտահարմամբ ընթացող հիվանդություններ և վիճակներ (գանգուղեղային վնասվածքներ, ուռուցք, էպիլեպսիա, ցրված սկլերոզ, Ալցհեյմերի հիվանդություն, ինսուլտ, գլխուղեղի հիպօքսիա և այլն), վարակային և ծանր ինտոքսիկացիայով ընթացող հիվանդություններ (տենդ, մենինգիտներ և մենինգոէնցեֆալիտներ, մալարիա, սիֆիլիս, ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ, կարմրուկ և այլն), ծանր թունավորումներ և այլն:

Փսիխոզի պատճառները դեռևս մնում են անհայտ։ Այն չունի որևէ եզակի պատճառ, և հետազոտողները կարծում են, որ փսիխոզի զարգացման մեջ նշանակություն ունի կենսաբանական, ժառանգական, սոցիալական և միջավայրային գործոնների համակցությունը։ Այն կարող է կապված լինել գլխուղեղում որոշ նյութերի հավասարակշռության խախտման հետ։ Սթրեսը և որոշ թմրամիջոցներ (օրինակ՝ մարիխուանա, ամֆետամիններ կամ ԼՍԴ) կարող են հանդես գալ որպես դրդապատճառներ և նպաստեն փսիխոզի առաջին դրվագի դրսևորմանը։

Փսիխոզի առաջին դրվագն ավելի հաճախ առաջանում է ուշ դեռահասության կամ վաղ չափահաս տարիքում։

Փսիխոզով մարդկանց բուժումը ներառում է դեղերը, հոգեբանական բուժումը և համայնքային օժանդակությունը, որոնք կարող են օգնել ախտանիշների մեղմացմանը: Բուժման շնորհիվ մարդիկ կարող են ապրել նորմալ կյանքով։ Զրուցեք ձեր բժշկի հետ, եթե կարծում եք, որ ունեք փսիխոզի ախտանիշներ։

Սուր դեպքերում փսիխոզով մարդը կարող է հայտնվել ինքնավնասման կամ այլ մարդկանց վնասելու ռիսկի մեջ։ Նման դեպքերում շատ կարևոր է անհապաղ զանգել 1-03 և կանչել շտապբուժօգնություն:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 24-05-2019