Փսիխոզ․ ախտանիշներ

Փսիխոզ․ ախտանիշներ

Փորձեք պատկերացնել․ ինչ-որ մեկը կարողանում է կարդալ ձեր մտքերը կամ թափանցում է ձեր գլխի մեջ և ազդում մտքերի վրա։

Ծանոթացեք նաև այս հոդվածի հետ ուղղակիորեն կապված այլ նյութերի հետ:

Սա ընդամենը մի օրինակ է, թե ինչ կարող են զգալ փսիխոզով մարդիկ։ Փսիխոզով հիվանդ մարդն ունի դժվարություններ՝ կապված իրական աշխարհն ընկալելու և մեկնաբանելու հետ։

Փսիխոզի ժամանակ ամենահաճախ հանդիպող ախտանիշները ներկայացվում են ստորև։

  • Աղճատված մտածողություն․ սա այն վիճակն է, երբ մտքերը միմյանց ճիշտ չեն կապակցվում՝ առաջացնելով խառնաշփոթ։ Մտածողությունը կարող է արագանալ կամ դանդաղել, նախադասությունները՝ դառնալ անորոշ, դժվար հասկանալի կամ վերածվել որևէ բովանդակություն չունեցող բառակույտի։
  • Զառանցանքներ․ անձը կարող է ունենալ համոզմունքներ, որոնք նույն մշակութային միջավայրում ապրող մեկ ուրիշի համար լինեն խիստ տարօրինակ, քանի որ կեղծ, իրականությանը չհամապատասխանող դատողություններ և ընկալումներ են։ Զառանցանքը կարող է ստանալ տարբեր ձևեր, օրինակ՝ պարանոյա (երբ մարդը համոզված է, որ իրեն հետևում են կամ իրեն ընտրել են, որ վնաս պատճառեն), մեծամոլական (երբ մարդը համոզված է, որ օժտված է գերբնական ուժով կամ կարևոր կրոնական կամ քաղաքական կերպար է) կամ դեպրեսիվ (երբ մարդը հավատում է, որ ինքը մեղավոր է ծանր հանցագործության համար)։
  • Ցնորքներ (հալյուցինացիաներ)․ անձը կարող է տեսնել, լսել կամ զգալ այնպիսի բաներ, որոնք իրականում գոյություն չունեն: Ավելի հաճախ հանդիպում են լսողական հալյուցինացիաները, երբ մարդը լսում է մարդու կամ այլ ձայներ, որոնք իրականում չկան։
  • Խանգարված վարք․ փիսխոտիկ անձը կարող է դառնալ աժիտացված կամ իրեն պահել երեխայի պես, փնփնթալ, հայոյել կամ չպատասխանել շրջապատի մարդկանց։ Նա կարող է դժվարությամբ կառավարել առօրյա կյանքը, օրինակ՝ հետևել անձնական հիգիենային։
  • Ինքնավնասման կամ ինքնասպանության (սուիցիդային) մտքեր․ փսիխոզով անձը կարող է ունենալ ինքնավնասման ցանկության զգացումներ։ Սուիցիդային զգալի ռիսկը համարվում է բժշկական անհետաձգելի վիճակ։ Նման դեպքերում անհրաժեշտ է անհապաղ զանգել 1-03 և կանչել շտապբուժօգնություն կամ մարդուն շտապ տեղափոխել մոտակա հիվանդանոց։

Երբեմն փսիխոզով մարդը կարող է գործել իրավիճակին ոչ համարժեք, օրինակ՝ ծիծաղել տխուր լուր լսելիս կամ առանց որևէ պատճառի բռնկվել և խիստ զայրանալ։ Նույն կերպ, խիստ հուզական բռնկումը և հաջորդող ագրեսիան կարող են վտանգ ներկայացնել շրջպատի մարդկանց, ինչպես նաև հիվանդ անձի համար։ Նման դեպքերում ևս անհրաժեշտ է անհապաղ զանգել 1-03 և կանչել շտապբուժօգնություն կամ մարդուն շտապ տեղափոխել մոտակա հիվանդանոց։

Փսիխոզի ախտանիշները կարող են կտրուկ նվազեցնել մարդու աշխատունակությունը՝ ազդելով նրա ուշադրությունը կենտրոնացնելու, հիշողության և որևէ բան նախագծելու վրա։ Իսկ ցնորքները կարող են պատճառել սուր անհանգստություն և աժիտացիա։

Փսիխոզով մարդիկ դժվարությամբ են որևէ բան ընկալում և զգացմունքներով հաղորդակցվում։ Նման վիճակը անձին կարող է դարձնել անտարբեր, սահմանափակել հետաքրքրությունների շրջանակը, ընկճել շարժառիթները և կտրել այլ մարդկանց հետ շփվելուց, ինչն էլ ի վերջո հասցնի ստիգմայի։ Սովորական գործերը, օրինակ՝ ձեռքերը լվանալը, կարող է վերածվել մեծ իրադարձության։

Փսիխոզի ախտանիշների մեծ մասն, այնուամենայնիվ, կարելի է մեղմացնել կամ կտրուկ նվազեցնել բուժման միջոցով: Բուժումը թույլ է տալիս նաև վերահսկելի դարձնել հիվանդության ախտանիշները և տարբեր աստիճանով վերականգնել նրա առօրյա գործունեությունը:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 19-06-2021