Գոտևորող հերպես. պատճառներ

Գոտևորող հերպես. պատճառներ

Գոտևորող հերպեսի հարուցիչը Varicella-Zoster վիրուսն է՝ նույն այն վիրուսը, որն առաջացնում է մանկական ջրծաղիկ վարակը։

Գոտևորող հերպեսով կարող է հիվանդանալ ցանկացած մարդ, ով անցյալում վարակվել է ջրծաղիկով։ Երբ դուք հիվանդանում եք ջրծաղիկով և լավանում եք, վիրուսը ձեր ողջ կյանքի ընթացքում ոչ ակտիվ («քնած») վիճակում մնում է ձեր օրգանիզմում, ավելի ստույգ՝ ձեր գլխուղեղի և ողնուղեղի մոտ գտնվող նյարդահանգույցներում։

Տարիներ անց, տարբեր գործոնների ազդեցությամբ այդ վիրուսը վերաակտիվանում է («արթնանում է») և նյարդաթելերով տեղաշարժվում ու հասնում է ձեր մաշկին՝ առաջացնելով գոտևորող հերպես հիվանդությունը։

Թե ինչու է վերոնշյալ գործընթացը տեղի ունենում և գոտևորող հերպեսը դրսևորվում, մինչ օրս մնում է անհայտ, թեև ներկայում լայն տարածում է ստացել այն վարկածը, որ վիրուսի վերաակտիվացման պատճառ կարող է հանդիսանալ իմունային համակարգի (օրգանիզմի դիմադրողականության) թուլացումը։ Այս վարկածի օգտին է խոսում այն փաստը, որ հիվանդությունն ավելի հաճախ է հանդիպում մեծ տարիքով մարդկանց մոտ, ովքեր ունեն թուլացած դիմադրողականություն։

Varicella-zoster վիրուսը պատկանում է «հերպես» վիրուսների խմբին։ Նույն այս խմբի մեջ են մտնում նաև «մրսածության» վիրուսը (ՍՇՎՎ) և սեռական հերպեսը։ Սակայն ջրծաղիկ և գոտևորող հերպես առաջացնող վիրուսը նույն «մրսածության» վիրուսը և սեռական հերպեսի վիրուսը չէ։

Արդյոք դուք վարակի՞չ եք

Գոտևորող հերպեսով մարդը կարող է Varicella-zoster վիրուսը փոխանցել ցանկացած մարդու, ով ջրծաղիկի նկատմամբ իմունիտետ չունի (չի հիվանդացել այս վարակով)։ Վարակի փոխանցումը սովորաբար կատարվում է հերպեսային բացված բշտիկների և դրանց պարունակության հետ ուղղակի շփման միջոցով։ Նման դեպքերում, գոտևորող վիրուսով հիվանդից վարակվելով, նախկինում ջրծաղիկ չտարած մարդու մոտ կարող է զարգանալ ջրծաղիկ, այլ ոչ թե գոտևորող հերպես։

Որոշ մարդկանց համար ջրծաղիկը կարող է դառնալ վտանգավոր։ Ուստի, քանի դեռ հերպեսային բշտիկները ձեր մաշկից չեն մաքրվել, դուք համարվում եք վարակիչ և պետք է բացառեք ջրծաղիկ չտարած ցանկացած մարդու հետ ուղղակի ֆիզիկական շփումները։ Խոսքն առաջին հերթին վերաբերվում է թուլացած իմունային համակարգով մարդկանց, հղի կանանց և նորածինների հետ շփումներից զերծ մնալուն։

Ռիսկի գործոններ

Յուրաքանչյուր մարդ, ով անցյալում ունեցել է ջրծաղիկ, կարող է ունենալ գոտևորող հերպես։ Սովորաբար, մանկահասակ տարիքում ջրծաղիկ տանում է մարդկանց գերիշխող մեծամասնությունը։ Ավելին, բազմաթիվ երկրներում ջրծաղիկը ներառված է պատվաստումների պետական ծրագրում։

Գոտևորող հերպեսի զարգացման հավանականությունը բարձրացնող գործոնները ներկայացված են ստորև։

  • 50-ից բարձր տարիք. տարիքի հետ նվազում է մարդու դիմադրողականությունը և գոտևորող հերպեսի նկատմամբ նա դառնում է ավելի ռիսկային։
  • Իմունիտետն ընկճող հիվանդություններ. օրգանիզմի դիմադրողականությունն ընկճող այնպիսի հիվանդություններ, ինչպիսիք են ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ը, քաղցկեղը, կարող են բարձրացնել գոտևորող հերպեսի ռիսկը։
  • Քաղցկեղի դեմ բուժում. ճառագայթային բուժումը կամ քիմիոթերապիան ընկճում են մարդու իմունային համակարգը, ուստի բարձրացնում են գոտևորող հերպեսի առաջացման հավանականությունը։
  • Որոշ դեղերի ընդունում. ինչպես նախորդ օրինակում էր, որոշ դեղերի, օրինակ՝ ստերոիդների (պրեդնիզոլոն և այլն) երկարատև ընդունումը թուլացնում է իմունային համակարգը և բերում գոտևորող հերպեսի զարգացման ռիսկի մեծացման։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 21-04-2019