Ուռուցքային մարկերներ (օնկոմարկերներ)

Ուռուցքային մարկերներ (օնկոմարկերներ)

Ուռուցքային մարկերները կամ օնկոմարկերները միացություններ են, որոնք նորման գերազանցող մակարդակներով հայտնաբերվում են քաղցկեղ ունեցող մարդկանց արյան, մեզի և այլ հյուսվածքների մեջ:

Թեև ուռուցքային (քաղցկեղային) մարկերներն ավեի հաճախ արտադրվում են քաղցկեղային բջիջների կողմից, օրգանիզմի առողջ բջիջները նույնպես կարող են արտադրել այս միացությունները: Օնկոմարկերները նաև կոչվում են բիոմարկերներ:

Ուռուցքային մարկերները և քաղցկեղը

Ուռուցքային մարկերների բարձր մակարդակը կարող է լինել քաղցկեղի նշան: Այլ թեստերի հետ միասին ուռուցքային մարկերների որոշումը կարող է օգնել բժիշկներին քաղցկեղի ախտորոշման և բուժման պլանի որոշման հարցում: Ուռուցքային մարկերներն ավելի հաճախ նշանակվում են հետևյալ նպատակներով։

  • Բուժման որոշման ուղղորդում. որոշ ուռուցքային մարկերներ օգնում են բժիշկներին որոշելու, թե արդյոք պետք է վիրահատական և (կամ) ճառագայթային բուժումից հետո ավելացնել քիմիոթերապիա կամ իմունոթերապիա։ Այլ ուռուցքային մարկերներ օգնում են բժիշկներին ընտրելու այն դեղերը կամ դեղերի համակցումները, որոնք առավել լավ արդյունք կտան:
  • Բուժման հսկողություն․ բժիշկները կարող են օգտագործել ուռուցքային մարկերների փոփոխությունները բուժման արդյունավետության գնահատման համար:
  • Ապաքինման հավանականության կանխորոշում․ ուռուցքային մարկերները կարող են օգնել բժիշկներին կանխագուշակելու քաղցկեղի «վարքագիծը» և բուժման նկատմամբ պատասխանը: Այդ մարկերները կարող են նաև կանխորոշել տվյալ անձի ապաքինման հավանականությունը:
  • Կանխորոշել և վերահսկել հիվանդության ախտադարձը․ ուռուցքային մարկերները կարող են օգտագործվել բուժումից հետո հիվանդության կրկնության հավանականությունը կանխորոշելու համար, որը կոչվում է ախտադարձ (ռեցիդիվ): Ուռուցքային մարկերների քանակների փոփոխություններին հետևելը կարող է դառնալ պացիենտի հսկողության պլանի մի մասը: Այն կարող է նաև հիվանդության կրկնությունը հայտնաբերել ավելի վաղ, քան մյուս թեստերը:

Ուռուցքային մարկերները նաև կարող են օգտագործվել քաղցկեղի նկատմամբ բարձր ռիսկ ունեցող մարդկանց սքրինինգի համար: Որոշ մարկերներ կարող են օգտագործվել նոր ախտորոշված քաղցկեղի մասին ավելի շատ տեղեկատվություն ստանալու համար: Սակայն, միայն առանձին վերցրած որևէ ուռուցքային մարկերի առկայությունը կամ բարձր քանակությունը քաղցկեղ ախտորոշելու համար բավարար չէ:

Ուռուցքային մարկերների սահմանափակումները

Ուռուցքային մարկերները բացարձակ հավաստի չեն։ Սովորաբար պահանջվում են այլ թեստեր ևս, որպեսզի հնարավոր քաղցկեղի կամ քաղցկեղի ախտադարձի մասին ստացվեն ավելի շատ տեղեկություններ։ Ուռուցքային մարկերների որոշ սահմանափակումներ թվարկված են ստորև՝

  • քաղցկեղից բացի մեկ այլ հիվանդություն կամ վիճակ կարող է բարձրացնել ուռուցքային մարկերների մակարդակները
  • որոշ ուռուցքային մերկերների մակարդակները կարող են բարձր լինել քաղցկեղ չունեցող մարդկանց մոտ
  • ուռուցքային մարկերների մակարդակները կարող են ժամանակի ընթացքում տատանվել՝ դժվարացնելով կայուն արդյունքների գնահատումը
  • ուռուցքային մարկերի մակարդակը կարող է չբարձրանալ, քանի դեռ քաղցկեղը խիստ չի զարգացել, որը հիվանդության հայտնաբերումը, սքրինինգը կամ կրկնության վերահսկումը դարձնում է անօգուտ
  • որոշ քաղցկեղներ չեն առաջացնում արյան մեջ հայտնաբերվող ուռուցքային մարկերներ կամ չունեն հայտնի մարկերներ, ինչպես նաև որոշ մարդկանց մոտ անգամ ուռուցքային մարկերներ արտադրող քաղցկեղների դեպքում այդ մարկերների մակարդակները չեն բարձրանում։

Ուռուցքային մարկերների հետազոտությունը

Ուռուցքային մարկերների որոշման համար ձեր բուժանձնակազմի անդամներից մեկը ձեզնից վերցնում է արյան կամ մեզի նմուշ։ Այդ կենսանմուշն ուղարկվում է լաբորատորիա՝ անալիզի համար։ Որոշ թեստեր պետք է կրկնվեն, քանի որ ուռուցքային մարկերների մակարդակները ամսե-ամիս կարող են փոփոխվել։ Սա կոչվում է «սերիական» (շարունակական) հետազոտություն։ Այլ լաբորատոր թեստերի նման, ուռուցքային մարկերի հավաստի թեստը պետք է լինի և՛ զգայուն և՛ սպեցիֆիկ։

  • Սպեցիֆիկություն. կա հավանականություն, որ հետազոտության արդյունքը կարող է լինել «կեղծ դրական»։ Սա կարող է լինել այն դեպքում, երբ ուռուցքային մարկերը կամ այն հայտնաբերելու համար օգտագործված թեստը բավարար սպեցիֆիկ չեն: Եթե հետազոտությունը բավարար սպեցիֆիկ չէ, արդյունքները կարող են ենթադրել ուռուցքի առկայություն կամ բուժմանը չենթարկվող աճ: Այս դեպքում առողջ մարդը կարող է անցնել ոչ անհրաժեշտ հետազոտություններ և սթրեսի ենթարկվել:
  • Զգայունություն. եթե ուռուցքային մարկերը կամ թեստը բավարար զգայուն չեն, հետազոտության արդյունքը կարող է լինել «կեղծ բացասական»: Այս դեպքում թեստի արդյունքը ենթադրում է ուռուցքի բացակայություն, մինչդեռ իրականում այն առկա է: Այլ դեպքում ուռուցքային մարկերի մակարդակները կարող են ցույց տալ, որ քաղցկեղի բուժումն արդյունավետ է, մինչդեռ իրականում այդպես չէ: Սա նշանակում է, որ միայն ուռուցքային մարկերի թեստ անցած մարդը կարող է չօգտվել լրացուցիչ հետազոտություններից կամ բուժումներից, որոնք կարող էին օգտակար լինել:

Ուռուցքային մարկերները և որոշ քաղցկեղները

Տարբեր ուռուցքային մարկերներ կարող են օգտագործվել տարբեր քաղցկեղների համար։ Նաև, բազմաթիվ քաղցկեղներ չունեն իրենց հատուկ մարկերները։ Զրուցեք այս թեմայով ձեր բժշկի հետ։

Բուժանձնակազմին տրվող հարցեր

Նկատի ունեցեք այս հարցերը ձեր բուժանձնակազմին տալու համար՝

  • Խորհուրդ տալի՞ս եք արդյոք, որ ես անցնեմ ուռուցքային մարկերների որոշման հետազոտություններ: Եթե այո, ապա ո՞ր թեստերը։
  • Ո՞ր թեստերն եմ ես արդեն հանձնել։
  • Ինչպե՞ս են կատարվում այդ թեստերը: Ի՞նչ հաճախականությամբ պետք է ես դրանք անցնեմ։
  • Կարո՞ղ եք բացատրել թեստի արդյունքները։
  • Եթե ինձ մոտ հայտնաբերվեի ուռուցքային մարկերների ոչ նորմալ մակարդակներ, ի՞նչ կարող է դա նշանակել։ Ինչպե՞ս դա կազդի իմ բուժման վրա։
  • Ինչպե՞ս կօգտագործվեն ուռուցքային մարկերների թեստերը իմ հսկողության շրջանում։
  • Որտեղի՞ց կարող եմ լրացուցիչ տեղեկություն ստանալ ուռուցքային մարկերների մասին։

Լրացուցիչ տեղեկատվություն

Ուռուցքային մարկերների հետազոտության մասին

Այցելեք մեր կայքի Մեդեքս-Lab բաժինը, որ իմանաք ուռուցքային մարկերների մասին ավելի մանրակրկիտ տեղեկություններ։

Արյան հետազոտության մասին

Կարդացեք Մեդեքս-Health բաժնի արյան հետազոտությունների ուղեցույցը, որպեսզի ընդհանուր տեղեկություններ իմանաք արյան թեստերի մասին, այդ թվում՝

  • ինչի՞ մասին հոգ տանել մինչև լաբորատորիա այցելելը
  • ի՞նչ է տեղի ունենում արյան հետազոտության ընթացքում
  • ինչպիսի՞ ճշգրություն ունեն հետազոտության արդյունքները։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 16-06-2019