Ադենոիդներ

Ադենոիդները փափուկ հյուսվածքներից կազմված փոքր գոյացություններ են, որոնք տեղակայված են երեխաների քթի խոռոչի ետևում:

Որպես ավշային համակարգի մի օղակ, ադենոիդները մասնակցում են վարակների նկատմամբ երեխայի իմունային պաշտպանությանը: Կառուցվածքով ադենոիդները նման են ավշային հանգույցներին կամ գեղձերին:

Երբ ադենոիդներն իրենք են վարակվում և մեծանում, առաջացնում են ինչպես քթով շնչառության, այնպես էլ ականջների հետ կապված խնդիրներ: Սուր խնդիրների պատճառ դառնալու դեպքում ադենոիդները կարող են հեռացվել վիրահատական ճանապարհով (կոչվում է «ադենոիդէկտոմիա»):

Ի՞նչ են ադենոիդները

Ադենոիդները երեխայի ավշային համակարգի մի օղակն են: Դրանք օգնում են, որ երեխան պաշտպանվի տարբեր վարակներից:

Իրենց բնույթով ադենոիդները «մսոտ» հյուսվածքային գեղձեր են (այստեղից էլ՝ «քթի միս» անվանումը), որոնք տեղակայված են քթի խոռոչի ետևում՝ քթըմպանում (սա ըմպանի բերանից չերևացող՝ վերին մասն է):

Նշագեղձերի հետ միասին ադենոիդները մասնակցում են երեխաների քթով և բերանով մուտք գործած բակտերիաների ոչնչացմանը:

Մենք բոլորս էլ ծնվում ենք ադենոիդներով: Դրանք իրենց ամենամեծ չափերին հասնում են 3-5 տարեկանում, որից հետո՝ 5-8 տարեկանում սկսում են ետաճել (փոքրանալ), իսկ սեռահասունացման շրջանում անհետանում կամ դառնում են աննշան չափերի:

Ադենոիդների պատճառած խնդիրները

Երբ ադենոիդները վարակվում և բորբոքում են, սկսում են այտուցվել և չափերով մեծանալ՝ ստեղծելով հետևյալ խնդիրները՝

  • միջին ականջի վարակներ (միջին օտիտ) և լսողության խնդիրներ, քանի որ մեծացած ադենոիդները փակում են քթի խոռոչը միջին ականջին միացնող եվստախյան փողը
  • քթային շնչառության դժվարացում, որի պատճառով երեխաները ստիպված են շնչել բերանով, դրանով իսկ շնչառությունից դուրս թողելով քթի խոռոչի՝ ներշնվող օդը մաքրելու և խոնավացնելու կարևոր ֆունկցիաները (ուստի՝ նաև բարձրացնում են կոկորդի, բրոնխների և թոքերի վարակային բորբոքման հավանականությունը)
  • զուգակցվող սինուսիտներ (հարքթային ծոցերի բորբոքում), որն իր հերթին խորացնում է քթով շնչառության խանգարումը և բերում կայուն հարբուխի (երբ երեխայի քիթը միշտ «լցված է»)
  • քնի խանգարումներ, երբ մեծացած ադենոիդները երեխայի մոտ առաջացնում են քնի ապնոէ (երբ քնած ժամանակ երեխայի շնչառությունը ժամանակ առ ժամանակ մի քանի վայրկյանով ընդհատվում է):

Ադենոիդային խնդիրների ախտորոշումը

Եթե բժիշկը կարծում է, որ երեխայի մոտ կան ադենոիդների հետ կապված խնդիրներ, զրուցում է ձեզ և ձեր երեխայի հետ, զննում նրան և հավանաբար նշանակում որոշ հետազոտություններ, այդ թվում՝

  • քթի խոռոչների էնդոսկոպիկ հետազոտություն, երբ բժիշկ-մասնագետը (քիթ-կոկորդ-ըմպանաբան) մի ծայրին լուսավորվող տեսախցիկ ունեցող խողովակը (ռինոսկոպ) երեխայի քթանցքից զգուշությամբ ներհրում է դեպի քթի և քթըմպանի խոռոչներ, զննում քթուղինները և հայտնաբերում մեծացած ադենոիդները
  • հազվադեպ՝ քթի խոռոչի և հարակից ծոցերի ռենտգենոգրաֆիա կամ համակարգչային տոմոգրաֆիա (ԿՏ):

Ադենոիդային խնդրի բուժումը

Երեխաների մեծ մասի մոտ մեծացած կամ վարակված ադենոիդները բուժման կարիք չեն զգում՝ ելնելով այն հանգամանքից, որ դեռահասության տարիներին դրանք սովորաբար փոքրանում են և ադենոիդների հետ կապված խնդիրներն ինքնուրույն անհետանում են:

Որոշ դեպքում բժիշկը կարող է նշանակվել հակաբիոտիկներ՝ ուղեկցվող սինուսիտը կամ միջին ականջի վարակային բորբոքումը (միջին օտիտ) բուժելու համար, եթե համոզված է, որ դրանց պատճառը ախտածին բակտերիաներն են:

Այնուամենայնիվ, եթե ադենոիդը պատճառում է լուրջ անհանգստություն (խռմփոց, քնի խանգարումներ, քթային շնչառության խիստ դժվարացում, միջին ականջի բորբոքում և այլն), բժիշկը կարող է առաջարկել ադեոնոիդների վիրահատական հեռացում`ադենոիդէկտոմիա:

Որոշ դեպքերում երեխաների նշագեղձերի հեռացման հետ մեկտեղ հեռացնում են նաև ադենոիդները:

Իմացե՛ք ավելին ադենոիդէկտոմիայի մասին:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 17-01-2022