Skip to main content

Պատճառներ - Ապլաստիկ անեմիա

Ոսկրածուծի ցողունային բջիջներն արտադրում են արյան բջիջներ կամ ձևավոր տարրեր:

Դրանք են՝

  • արյան կարմիր բջիջներ կամ էրիթրոցիտներ
  • արյան սպիտակ բջիջներ կամ լեյկոցիտներ
  • արյան թիթեղիկներ կամ թրոմբոցիտներ:

Ապլաստիկ անեմիայի ժամանակ ցողունային բջիջներն ախտահարված են, որի հետևանքով ոսկրածուծը կամ «դատարկ» է (ապլաստիկ) կամ էլ պարունակում է սակավաթիվ արյան բջիջներ (հիպոպլաստիկ):

Ապլաստիկ անեմիայի ամենատարածված պատճառն իմունային համակարգի կողմից սեփական ցողունային բջիջները վնասելն է (աուտոիմուն խանգարում): Ցողունային բջիջները վնասող և արյան բջիջների արտադրությունը խաթարող գործոնները ներառում են հետևյալը:

  • Ճառագայթային թերապիա և քիմիոթերապիա. քաղցկեղի դեմ նախատեսված այս թերապիաները ոչնչացնում են քաղցկեղային բջիջները, սակայն դրանք նաև կարող են վնասել առողջ բջիջները, այդ թվում՝ ոսկրածուծի ցողունային բջիջները: Ապլաստիկ անեմիան կարող է լինել այս բուժումների ժամանակավոր կողմնակի ազդեցությունը:
  • Թունավոր քիմիական նյութերի ազդեցություն. թունավոր (տոքսիկ) քիմիական նյութերը, ինչպիսիք են թունաքիմիկատների և միջատասպանների մեջ օգտագործվողները, և բենզոլը, որը բենզինի բաղադրիչ է, կապված են ապլաստիկ անեմիայի հետ: Անեմիայի այս տեսակը կարող է բարելավվել, եթե խուսափեք քիմիական նյութերի կրկնակի ազդեցությունից, որոնք առաջացրել են ձեր հիվանդությունը:
  • Որոշակի դեղամիջոցների օգտագործում. որոշ դեղամիջոցներ, ինչպիսիք են ռևմատոիդ արթրիտի բուժման համար օգտագործվողները և որոշ հակաբիոտիկներ, կարող են առաջացնել ապլաստիկ անեմիա:
  • Աուտոիմուն խանգարումներ. աուտոիմուն խանգարումը, որի դեպքում ձեր իմունային համակարգը վնասում է առողջ բջիջները, կարող է ներառել ձեր ոսկրածուծի ցողունային բջիջները:
  • Վիրուսային վարակ. վիրուսային վարակները, որոնք ազդում են ոսկրածուծի վրա, կարող են դեր խաղալ ապլաստիկ անեմիայի զարգացման մեջ: Վիրուսները, որոնք կապված են Ապլաստիկ անեմիայի հետ կապված վիրուսներից են հեպատիտը, Էպշտեյն-Բարը, ցիտոմեգալովիրուսը, պարվովիրուս B19-ը և ՄԻԱՎ-ը:
  • Հղիություն. ձեր իմունային համակարգը կարող է գրոհել և ախտահարել ձեր ոսկրածուծը հղիության ընթացքում:
  • Անհայտ գործոններ. շատ դեպքերում բժիշկները չեն կարողանում գտնել ապլաստիկ անեմիայի պատճառը (իդիոպաթիկ ապլաստիկ անեմիա):

Կապն այլ հազվադեպ խանգարումների հետ

Ապլաստիկ անեմիայով որոշ մարդկանց մոտ կարող է լինել մեկ այլ հազվադեպ հիվանդություն՝ պարօքսիզալ նոկտուրնալ հեմոգլոբինուրիա, որն առաջացնում է արյան կարմիր բջիջների շատ վաղ քայքայում: Այս վիճակը կարող է հանգեցնել ապլաստիկ անեմիայի, կամ ապլաստիկ անեմիան կարող է վերածվել պարօքսիզալ նոկտուրնալ հեմոգլոբինուրիայի:

Ֆանկոնիի անեմիան հազվադեպ, ժառանգական հիվանդություն է, որը հանգեցնում է ապլաստիկ անեմիայի: Այս հիվանդությամբ ծնված երեխաները հակված են լինելու ավելի փոքրամարմին, քան նույն տարիքի այլ երեխաները և ունենալու արատներ, ինչպիսին է թերզարգացած վերջույթները: Հիվանդությունն ախտորոշվում է արյան թեստերի օգնությամբ:

Ռիսկի գործոններ

Ապլաստիկ անեմիան հազվադեպ հիվանդություն է, որի ռիսկը կարող են բարձրացնել հետևյալ գործոնները:

  • Քաղցկեղի կապակցությամբ բուժում բարձր չափաբաժնի ճառագայթմամբ կամ քիմիոթերապիայով:
  • Թունավոր միացությունների ազդեցություն:
  • Որոշ դեղամիջոցների օգտագործում, ինչպիսիք են Քլորամֆենիկոլը, որն օգտագործվում է բակտերիալ վարակների բուժման մեջ և ոսկու բաղադրիչները, որոնք օգտագործվում են ռևմատոիդ արթրիտի բուժման մեջ:
  • Որոշակի արյան հիվանդություններ, աուտոիմուն խանգարումներ և ծանր վարակներ:
  • Խիստ հազվադեպ՝ հղիություն:

Հոդվածը հրապարակվել է՝ 27-07-2023
Վերջին վերանայում՝ 05-04-2024