Աուտիզմ

Աուտիզմ
Անգլերեն անվանումը՝ Autism

Աուտիզմը զարգացման խանգարում է, որն ազդում է մարդկանց վարքի և իրենց շրջապատող աշխարհի հետ շփման ու հաղորդակցման վրա:​

Աուտիզմի գլխավոր առանձնահատկությունը սոցիալական շփումների և հաղորդակցման դժվարություններն են, ինչպես նաև սահմանափակ ու կրկնողական վարքագծերը և հետաքրքրությունները: Աուտիզմով երեխաները և չափահասները կարող են լինել մտավոր բարձր կամ նորմալ կարողությունների տեր անձինք կամ էլ ունենան սովորելու հետ կապված դժվարություններ:

Ծնողները կարող են նկատել, որ իրենց երեխայի վարքը կյանքի առաջին մի քանի տարվա ընթացքում տարօրինակ է: Վաղ նշանները կարող են ներառել խոսքի ուշացումը, կրկնողական վարքագծերը (օրինակ՝ շարունակաբար պտտում է գլուխը կամ ճոճում է մարմինը) կամ ժամեր շարունակ շատ ուշադիր ինչ-որ բանի վրա կենտրոնանալը: Աուտիզմով երեխաներն այլ երեխաների հետ խաղալու ձգտում չեն ցուցաբերում, իսկ ծանր դեպքերում ընդհանրապես կտրվում են շրջապատող աշխարհից, դառնում են խիստ ինքնամփոփ և «իրենցից դուրս» և ոչ մի բանի նկատմամբ որևէ հետաքրքրություն չեն դրսևորում:

Ներկայում մասնագիտական գրականության մեջ, բժիշկների և այլ մասնագետների շրջանում լայն կիրառություն է ստացել «աուտիկ սպեկտրի խանգարում» (ԱՍԽ) արտահայտությունը, որը նկարագրում է աուտիզմի բոլոր մակարդակները՝

  • ովքեր աջակցության կարիք ունեն (մակարդակ 1)
  • ովքեր զգալի աջակցության կարիք ունեն (մակարդակ 2)
  • ովքեր խիստ աջակցության կարիք ունեն (մակարդակ 3):

Միջին վիճակագրական տվյալներով յուրաքանչյուր 150 մարդուց 1-ի մոտ առկա է աուտիզմ, և տղաները 4 անգամ ավելի հաճախ են հիվանդանում, քան աղջիկները:

Աուտիզմի ախտանիշներն ի հայտ են գալիս սկսած նորածնային տարիքից, սակայն մինչև երեխայի 2-3 տարեկանը կարող են լինել թույլ արտահայտված և ուշադրության չարժանանան: Որոշ մարդկանց մոտ աուտիզմը կարող է ախտորոշվել շատ ավելի ուշ:

Աուտիզմի պատճառները դեռևս լիարժեք հասկանալի չեն, սակայն հետազոտությունները վկայում են, որ կարող են որոշակի նշանակություն ունենալ ժառանգական կամ միջավայրի հետ կապ ունեցող ինչ-ինչ գործոններ:

Աուտիզմով մարդիկ կարող են սովորել հմտություններ, որոնք անհրաժեշտ են անկախ կամ աջակցող միջավայրում գործելու համար: Տվյալները վկայում են, որ որքան վաղ է երեխայի մոտ ախտորոշվում աուտիզմը և սկսվում համապտասխան միջամտությունները, այդքան ավելի հավանական է, որ նրա մոտ կզարգանան շփման, հաղորդակցման և առօրյա այլ հմտություններ, որոնք անհրաժեշտ են կյանքի բավարար որակ ապահովելու համար:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 09-05-2019