Կեսարյան հատում

Կեսարյան հատում
Անգլերեն անվանումը՝ Cesarean section

Կեսարյան հատումը մանկաբարձական բնույթի վիրահատական միջամտություն է, որի ընթացքում պտուղն արգանդից դուրս է բերվում որովայնի և արգանդի պատերի վրա կատարված կտրվածքների միջով:

Կան պլանային կեսարյան հատման մի շարք բժշկական ցուցումներ։ Կեսարյան հատումը կարող է ձեզ առաջարկվել նաև անհետաձգելի ցուցումով, երբ ծննդաբերությունն արդեն սկսվել է։

Կեսարյան հատման բացարձակ և հարաբերական ցուցումներ

Կեսարյան հատումն ունի բացարձակ և հարաբերական ցուցումներ։ Բացարձակ ցուցումներ են ձեր և երեխայի կյանքի համար վտանգավոր մանկաբարձական խնդիրները (օրինակ՝ լրիվ առաջադիր ընկերք, 3-րդ և 4-րդ աստիճանների նեղ կոնք, պտղի միջաձիգ և թեք դրություններ և այլն)։

Հակառակ դրան, հարաբերական ցուցումներն այն իրավիճակներն են, երբ բնական ճանապարհով ծննդալուծման հնարավորությունը չի բացառվում, սակայն այդ եղանակով ձեզ կամ պտղի համար բարդությունների վտանգը ավելի բարձր է, քան կեսարյան հատման դեպքում (օրինակ՝ խոշոր պտուղ, արգանդի սպի, պտղի կոնքային առաջադրություն և այլն)։

Ե՞րբ կարող եմ ես կեսարյան հատման կարիքն ունենալ

Կեսարյան հատման անհրաժեշտության ամենահաճախ հանդիպող պատճառներն են՝

Կեսարյան հատումը կարող է լինել պլանային, եթե ձեզ մոտ առկա է հղիության բարդությունների բարձր ռիսկ։ Այլ դեպքերում կեսարյան հատման անհրաժեշտության հարցը կարող է մինչև ծննդաբերության սկսվելը մնալ անորոշ։ Անհետաձգելի ցուցմամբ կեսարյան հատումն առաջարկվում է, եթե անհրաժեշտ է երեխային շատ արագ դուրս հանել ձեր արգանդից։

Ի՞նչ է իրականացվում վիրահատության ընթացում

Հիվանդասենյակում, միջամտությունների սենյակում կամ նախավիրահատարում կիրականացվեն որոշ հիգիենիկ միջոցառումներ (ցայլքի և որովայնի մազերի սափրում, լոգանք, աղիքների)։ Ձեզ նաև կմիացնեն ներերակային կաթիլային հեղուկներ և կտեղադրեն միզային կաթետեր, որով կդատարկեն ձեր միզապարկը։

Այնուհետև իրականացվում է ձեր անզգայացումը կամ ցավազրկումը։ Պլանային վիրահատության դեպքում ավելի հավանական է, որ ձեզ առաջարկեն ռեգիոնալ անզգայացում (օրինակ՝ ողնուղեղային), որի ժամանակ դուք կարող եք վիրահատության ամբողջ ընթացում մնալ արթուն կամ կիսաարթուն վիճակում։

Անհետաձգելի կեսարյան հատման ժամանակ ավելի հավանական է, որ ընտրվի ընդհանուր անզգայացման տարբերակը, որի ժամանակ ձեր գիտակցությունը լիարժեք «անջատվում» է։

Կեսարյան հատումից առաջ բժիշկը վիրահատական դաշտը մշակում է հականեխիչ (անտիսեպտիկ) նյութով, որից հետո սկսվում է բուն վիրահատությունը։

Վիրաբույժը մաշկային կտրվածք է կատարում ձեր որովայնի առաջային պատի վրա, որից հետո շերտ առ շերտ հատելով ձեր հյուսվածքները՝ հասնում արգանդին, որից հետո կտրվածք է կատարում նաև արգանդի պատի վրա։ Սկզբում դուրս է բերվում երեխան, ապա՝ ընկերքը:

Եթե վիրահատության ընթացքում դուք մնում եք արթուն (ողնուղեղային կամ էպիդուրալ անզգայացում), ապա կարող եք զգալ ձգելու կամ քաշելու, սակայն ոչ ցավային զգացողություններ։ Դուք չեք տեսնի, թե ձեր որովայնի շրջանում ինչ գործողություններ են կատարվում, սակայն կարող եք լսել գործիքների, սարքերի և այլ ձայներ, բժշկական անձնակազմի խոսակցությունը և այլն։

Վիրահատությունը տևում է շուրջ 30-40 րոպե, թեև երեխան դուրս է բերվում առաջին 5-10 րոպեների ընթացքում։ Եթե վիրահատության ընթացքում դուք արթուն եք (ողնուղեղային կամ էպիդուրալ անզգայացում), ապա ի վիճակի կլինեք ձեր նորածին երեխային տեսնել անմիջապես ձեր որովայնից դուրս բերելուց հետո։

Ովքե՞ր են լինելու վիրահատական սրահում

Կեսարյան հատման ժամանակ դուք կարող եք վիրահատական սրահում տեսնել բազմաթիվ բուժաշխատողների, որոնցից յուրաքանչյուրը պատասխանատու է միջամտության հետ կապված կոնկրետ մի գործի համար։ Օրինակ, ձեր կեսարյան հատմանը մասնակցում են՝

  • բժիշկ մանկաբարձ-գինեկոլոգ, ով իրականացնում է վիրահատությունը
  • անեսթեզիոլոգ, ով իրականացնում է անզգայացումը
  • վիրահատական բուժքուր, ով օգնում են վիրահատող բժշկին
  • անեսթեզիոլոգի բուժքույր, ով օգնում է անեսթեզիոլոգին
  • բժիշկ մանկաբույժ, ով արգանդից երեխային հանելուց անմիջապես հետո իրականացնում է նրա բուժօգնությունը կամ բժշկական հսկողությունը
  • մանկաբարձուհի, ով զբաղվում է նորածնի խնամքով՝ մինչև ձեր հիվանդասենյակ տեղափոխվելը և երեխայով ինքնուրույն զբաղվելուն ի վիճակի լինելը
  • ըստ անհրաժեշտության՝ այլ մասնագետներ, բուժքույրեր։

Անզգայացման (ցավազրկման) տարբերակները

Կեսարյան հատման ժամանակ օգտագործվող անզգայացման մեթոդները տարբեր են։ Պլանային կեսարյան հատման դեպքում վիրահատող բժիշկը, անեսթեզիոլոգը և դուք միասին կորոշեք ձեր առողջական վիճակին և ակնկալվող միջամտությանն ամենահամապատասխանող մեթոդը։

Էպիդուրալ

Էպիդուրալ անզգայացման ժամանակ բժիշկը ձեր գոտկային շրջանից բարակ ու երկար ասեղով ու դրա միջոցով անցկացված բարակ ճկուն կաթետերով տեղային անզգայացնող նյութը ներարկվում է ողնուղեղը շրջապատող էպիդուրալ տարածության մեջ։ Ասեղը հանվում է, իսկ կաթետերի միջոցով հնարավոր է դառնում ապահովել նաև հետվիրահատական ցավազրկումը։

Ողնուղեղային

Անզգայացման այս տեսակի դեպքում անեսթեզիոլոգը երկար ու բարակ ասեղով ձեր գոտկային շրջանից ծակում-հասնում և ողնուղեղային հեղուկի մեջ միանվագ ներարկում է տեղային անզգայացնող լուծույթ, որից հետո րոպեների ընթացում ձեր որովայնը և ավելի ներքև ընկած հյուսվածքները թմրում-անզգայանում են։

Ընդհանուր անզգայացում

Ընդհանուր անզգայացման ժամանակ դուք ողջ վիրահատությունն անցկացնում եք խորը քնած վիճակում։ Անզգայացման այս տարբերակը կարող է անհրաժեշտ լինել, եթե բժիշկը գտնում է, որ դուք կամ ձեր չծնված երեխան ենթարկվում եք լուրջ կամ առանձնահատուկ ռիսկերի։ Ընդհանուր անզգայացումը կարող է լինել ընտրության մեթոդ նաև շտապ վիրահատական լուծում պահանջող իրավիճակներում (օրինակ՝ ծանր արյունահոսություն)։

Ռիսկեր և բարդություններ

Ընդհանուր առմամբ կեսարյան հատումն անվտանգ վիրահատություն է։ Սակայն, ինչպես մյուս բոլոր «մեծ» վիրահատությունները, կեսարյան հատումը նույնպես զերծ չէ որոշակի վտանգներից և բարդություններից, որոնցից են՝

  • արյան կորուստ
  • արյան մակարդուկներ
  • վերքերի վարակային բարդություններ
  • անզգայացման հետ կապված խնդիրներ
  • արգանդի հարևանությամբ տեղակայված օրգանների պատահական վնասում (օրինակ՝ միզապարկ)
  • հետվիրահատական սպիեր
  • նորածնի առողջական վիճակի հետ կապված խնդիրներ։

Բոլոր այս ռիսկերն էլ ավելի են բարձրանում, եթե դուք ունեք ավելցուկային կիլոգրամներ կամ գեր եք։

Հետվիրահատական վերականգնում

Կեսարյան վիրահատությունից վերականգնվելը տևում է ավելի երկար, քան ստանդարտ բնական ծննդաբերության ժամանակ։

Եթե դուք մեկ անգամ ենթարկվել եք կեսարյան հատման, ապա ձեր ինչպես հղիությունը, այնպես էլ բնական (հեշտոցային) կամ կեսարյան հատմամբ ծննդաբերությունը դառնում են ավելի ռիսկային։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 12-05-2019