Skip to main content

Նվաղում - Անհետաձգելի վիճակներ

Հանկարծահաս նվաղումը և վայր ընկնելն ունեն բազմաթիվ պատճառներ:

Սովորաբար նվաղումն ի հայտ է գալիս ուշագնացության դեպքում, որի դեպքում տուժողն արագորեն վերականգնվում է: Այնուամենայնիվ, նվաղումը կարող է ունենալ նաև այլ՝ ավելի լուրջ պատճառ:

Զանգեք 1-03 և կանչեք շտապ օգնություն, եթե ինչ-որ մեկը՝

  • նստած կամ պառկած վիճակից վայր է ընկնում
  • ունի ցնցումներ
  • ունի ետկրծոսկրային ցավեր կամ սրտխփոցի զգացում
  • ունի հանկարծակի ուժեղ գլխացավ
  • ունի շնչարգելություն և հևոց:

Ի՞նչ է նվաղումը

Նվաղումն այն է, երբ վայր եք ընկնում առանց որևէ ակնհայտ պատճառի: Նման իրավիճակ կարող է ստեղծվել, երբ դուք մի քանի վայրկյանով կորցնում եք ձեր գիտակցությունը, օրինակ՝ ուշագնացության ժամանակ: Դուք կարող եք հանկարծակի վայր ընկնել, որից հետո՝ նաև ցնցվել: Ձեր անոթազարկը (պուլս) կարող է դառնալ հազիվ շոշափելի, իսկ ծանր դեպքերում՝ դադարի շնչառությունը (ապնոէ):

Անձը հանկարծակի վայր է ընկնում, երբ նրա գլխուղեղը չի ստանում բավարար թթվածին: Երբ հայտնվում եք գետնին՝ հորիզոնական վիճակում պառկած վիճակում, ձեր սրտի համար հեշտանում է գլխուղեղը թթվածնով մատակարարելը:

Հանկարծահաս նվաղումը կարող է պահանջել անհետաձգելի նախաբժշկական, իսկ որոշ դեպքերում՝ նաև բժշկական օգնություն, ընդ որում, որքան շուտ, այդքան ավելի լավ: Վայր ընկնելը կարող է ունենալ ավելի լուրջ պատճառ, քան կարող եք կարծել: Մեծ տարիքով մարդկանց մոտ վայր ընկնելը վնասվածքներ ստանալու հիմնական պատճառն է:

Իմացե՛ք ավելին տարիքով մարդկանց վայր ընկնելու կանխարգելման պարզ ուղիների մասին:

Ի՞նչը կարող է առաջացնել նվաղում

Ուշագնացությունն ի հայտ է գալիս, երբ սրտազարկի հաճախականությունը կտրուկ ընկնում է և արյունատար անոթները լայնանում են: Նման դեպքերում արյունը սկսում է կուտակվել ստորին վերջույթներում, իսկ դեպի գլխուղեղ հոսող արյան ծավալը կտրուկ կրճատվում է:

Ուշագնացությունն ունի տարբեր դրդապատճառներ, օրինակ՝ շոգ կամ տոթ միջավայր, արյան տեսք կամ շոկային վիճակ: Այն նաև կարող է առաջանալ, երբ արագ ոտքի եք կանգնում, հատկապես, եթե հոգնած եք, ջրազրկված, ունեք արյան շաքարի ցածր մակարդակ (հիպոգլիկեմիա) կամ ցածր արյան ճնշում (հիպոտենզիա):

Իմացե՛ք ավելին ուշագնացության մասին:

Խիստ հազվադեպ մարդիկ կարող են նվաղել և վայր ընկնել առանց գիտակցության կորստի: Նման վիճակի պատճառ կարող են դառնալ խիստ արտահայտված ընդհանուր թուլությունը կամ հյուծվածությունը, սրտի կամ գլխուղեղի հետ կապված խնդիրները, ցնցումը կամ ներքին ականջն ախտահարող հիվանդությունները:

Նվաղման և վայր ընկնելու այլ, ավելի լուրջ պատճառներից են՝

  • սրտամկանի ինֆարկտ
  • ինսուլտ
  • ցնցումային նոպա
  • ծանր հիվանդություն
  • վնասվածք կամ դժբախտ պատահար, հատկապես, եթե տեղ է գտել հարված կրծքավանդակին կամ գլխին
  • թմրամիջոցի գերդոզավորում
  • սուր ալկոհոլային թունավորում:

Բուժում

Եթե ձեր հարևանությամբ ինչ-որ մեկը հանկարծակի, առանց որևէ տեսանելի պատճառի վայր է ընկնում, նրան օգնություն ցուցաբերելիս հետևեք միջոցառումների ճիշտ հերթականությունը: Անգլերեն գրականության մեջ այս հաջորդականությունը հիշելու համար առաջարկվում է «Doctor’s ABCD»-ի կրճատված տարբերակը՝ «DRS ABCD»:

  • D (Dangers?)` Կա՞ն վտանգներ. համոզվեք, ձեր ձեր տեղանքն անվտանգ է:
  • R (Responsive?)` Արձագանքո՞ւմ է. ստուգեք, թե արդյոք տուժող անձի պատասխան ռեակցիաները պահպանված են: Հարցրեք անունը, սեղմեք ուսերը: Եթե որևէ արձագանք չկա, անհապաղ զանգեք 1-03 և կանչեք շտապ օգնություն: Եթե կապ հաստատել չի հաջողվում, տուժածին պառկեցրեք հարմարավետ կողքի ապահովության դիրքում և շարունակեք հսկել նրան: Նման դիրքը թույլ է տալիս ապահովել շնչուղիների անցանելիություն և օդի մուտք դեպի շնչուղիներ, ինչպես նաև բերանի խոռոչի պարունակության արտահոսք:
  • S (Send for help)՝ Օգնություն կանչեք. զանգեք 1-03 կամ անհետաձգելի օգնություն ցուցաբերման ունակություններ ունեցող այլ ծառայություններ՝ 1-01 (փրկարար ծառայություն) և այլն:
  • A (Open airway)՝ Բացեք շնչուղիները. բացեք տուժածի բերանը և ստուգեք, թե արդյոք շնչուղիները խցանված չեն որևէ օտար մարմնով (փսխման զանգվածներ, ատամների պրոթեզներ և այլն): Պառկեցրեք նրան կողքի ապահովության դիրքում և մաքրեք բերանի և քթի խոռոչները, եթե դրանք փակ են: Բացեք նրա վերին շնչուղիները՝ գլուխը քիչ ետ տարածելով և ստորին ծնոտը (կզակ) քիչ վեր բարձրացնելով:
  • B (Normal Breathing?)՝ Նորմա՞լ է շնչում. մոտ 10 վայրկյան ժամանակ հատկացրեք՝ ստուգելու տուժածի շնչառությունը, օրինակ՝ դիտեք կրծքավանդակի շարժումները և փորձեք լսելով հասկանալ շնչառության առկայությունը: Եթե տուժածը նորմալ չի շնչում. ապահովեք կողքի ապահովության դիրք և շարունակեք հետևել:
  • C (Start CPR)` Սկսեք սիրտ-թոքային վերակենդանացման (ՍԹՎ) միջոցառումները. հետևեք կրծոսկրի խորը և արագ 30 սեղմում (մոտավորապես՝ 1 վայրկյանում 2 սեղում) և 2 ներփչում հաջորդականությանը: Շարունակեք ՍԹՎ միջոցառումները, քանի դեռ օգնությունը չի ժամանել և տուժածը չի սկսել ինքնուրույն շնչել:
  • D (Attach defibrillator)՝ Դեֆիբրիլյացիա. սա կատարվում է ժամանած շտապ օգնության անձնակազմի կողմից:

Նվաղումից և վայր ընկնելուց հետո, նույնիսկ եթե բարեհաջող վերականգնվել եք, մի՛ հրաժարվեք հիվանդանոցային հսկողությունից: Բժիշկը կարող է նշանակել հետազոտություններ, որ պարզի այդ դրվագի պատճառը՝ արյան թեստեր, այդ թվում՝ գլյուկոզի որոշում, սրտի գործունեության ստուգման հետազոտություններ, մեզի թեստեր, պատկերային հետազոտություններ և այլն:

Ինքնօգնություն

Մի՛ փորձեք ինքներդ ավտոմեքենա վարել նվաղման դրվագից հետո: Համբերեք, մինչև ինքնազգացողությունը լրիվ վերականգնվի կամ խնդրեք ձեր ընկերոջը, որ ձեզ տուն կամ հիվանդանոց տեղափոխի:

Հետևեք սնունդ և հեղուկներ ընդունելու բժշկի ցուցումներին, ինչպես նաև ստացեք ձեզ նշանակված դեղերն այնպես, ինչպես հրահանգված է:

Հոդվածը հրապարակվել է՝ 20-06-2019
Վերջին վերանայում՝ 03-05-2024