Երկաթի դեֆիցիտ (պակաս)

Երկաթի պակասը տարածված վիճակ է, որն առաջին հերթին կապված է անեմիաների հետ:

Ծանոթացեք նաև այս հոդվածի հետ ուղղակիորեն կապված այլ նյութերի հետ:

Երկաթը համարվում է մեր օրգանիզմի նորմալ կենսագործունեության համար անփոխարինելի միներալ (տարր), որի խիստ ցածր քանակները կարող են բերել երկաթ պակասորդային սակավարյունության (երկաթ-դեֆիցիտային անեմիա):

Մարդկանց օրգանիզմում երկաթի քանակները կարող են նվազել տարբեր պատճառներով, ուստի շատ կարևոր է, որ ժամանակին հայտնաբերվի այս տարրի նվազման բուն պատճառը, որից հետո միայն երկաթի պակասի բուժումը հնարավոր կլինի զուգակցել այդ պակասը բերող պատճառի բուժման հետ:

Եթե դուք կարծում եք, որ ձեր օրգանիզմում երկաթի մակարդակը ցածր է, դիմեք ձեր բժշկին: Երկաթի պակասը հաստատող միակ միջոցը արյան հետազոտությունն է: Եթե արյան հետազոտությամբ պարզվում է, որ ձեզ մոտ առկա է երկաթի պակաս, ապա կարևոր է, որ հայտնաբերվի դրա պատճառը:

Ի՞նչ է երկաթի դեֆիցիտը

Երկաթն անփոխարինելի տարր է: Նորմալ գործելու համար մեր բոլոր բջիջները երկաթի պահանջարկ ունեն: Մարդու օրգանիզմում երկաթ չի արտադրվում, ուստի մենք բոլորս էլ կարիք ունենք այն ստանալու արտաքին միջավայրից՝ սննդի միջոցով:

Երբ օրգանիզմում չկան երկաթի բավարար պաշարներ, զարգանում է երկաթի պակաս:

Երկաթի գլխավոր դերակատարությունը կապված է արյան կարմիր գնդիկների՝ էրիթրոցիտների հետ, որի երկաթ պարունակող հեմոգլոբին սպիտակուցը իրականացնում է թթվածնի տեղափոխումը թոքերից դեպի մյուս բոլոր օրգանները և հյուսվածքները:

Որո՞նք են երկաթի դեֆիցիտի պատճառները

Երկաթի պակասը կարող է պատճառվել հետևյալ հիվանդություններով և վիճակներով:

  • Արյան կորուստ. արյունահոսությամբ կորցնելով արյան կարմիր գնդիկները (էրիթրոցիտներ) և հեմոգլոբինը, օրգանիզմում հյուծվում է նաև երկաթի պաշարը: Ընդ որում, նշանակություն ունեն ինչպես արյան սուր, այնպես էլ քրոնիկ կորուստները: Արյան կորստի բերող պատճառներից են՝ կանանց մոտ առատ դաշտանը, արյունահոսող խոցերը (այդ թվում՝ պեպտիկ և ասպիրինային), արյունահոսող աղիքային պոլիպները, քաղցկեղները և այլն:
  • Սննդակարգում երկաթի պակաս. օրգանիզմի համար երկաթի միակ աղբյուրը սնունդն է, ուստի տևականթերսնուցումը կամ սննդակարգում երկաթի պակասը բերում է օրգանիզմում երկաթի անբավարարության: Երկաթով հարուստ սննդատեսակներից են՝ միս, ձու, կանաչ տերևավոր բանջարեղեններ, երկաթով հարստացված սննդատեսակներ և այլն:
  • Աղիներում երկաթի ներծծման թուլացում. երկաթը սննդից դեպի մեր արյան հուն ներծծվում է բարակ աղիներում, ուստի բարակաղիքային խնդիրների ժամանակ կարող է զարգանալ երկաթի պակաս: Օրինակներից են՝ ցելիական, աղիների մի մասի վիրահատական հեռացումը (մասնահատում) և այլն:
  • Հղիություն. առանց երկաթային հավելումների, բազմաթիվ հղիների մոտ կարող է զարգանալ երկաթ-դեֆիցիտային անեմիա:

Որո՞նք են երկաթի դեֆիցիտի ախտանիշները

Եթե ձեզ մոտ զարգացել է երկաթի պակաս, դուք կարող եք զգալ ընդհանուր թուլություն, հոգնածություն և աշխատունակության անկում: Ձեզ դժվար է լինում կենտրոնացնել ուշադրությունը և, ընդհանուր առմամբ, որևէ գործ ձեռնարկել և կատարել:

Եթե երկաթի մակարդակը խիստ կրճատվում է, դուք դառնում եք անեմիկ, որն ուղեկցվում է հետևյալ նշաններով՝

Երկաթի քրոնիկ անբավարարությունը բերում է նաև եղունգների փխրունության, գլխացավերի, լեզվի բորբոքման և ցավերի, ախորժակի անկման և այլն:

Ովքե՞ր են երկաթի դեֆիցիտի ռիսկի խմբում

Որոշ մարդիկ (օրինակ՝ երեխաներ, դեռահասներ, հղի և կրծքով կերակրող կանայք) ավելի շատ երկաթի կարիք ունեն, քան մյուսները:

Երկաթի պակասի նկատմամբ ռիսկի խմբում են նաև դաշտանային տարիքի աղջիկները և կանայք, բուսակերները և հումակերները, կովի կաթով սնվող նորածինները և մշտական ֆիզիկական գերծանրաբեռնվությամբ մարզիկները:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 13-04-2021