Մաշկի ցանավորում (էկզանթեմա)

Ցանը մաշկի և լորձաթաղանթների վրա տարբեր մեծության ու բնույթի, մաշկի կամ լորձաթաղանթի նորմալ գույնը, տեքստուրան (կազմվածք) և արտաքին տեսքը փոխող գոյացություններ են::

Ցանն առանձին հիվանդություն չէ, այլ ախտանիշ, որն առաջանում է արտաքին (մեխանիկական, քիմիական և այլն) կամ ներքին գործոնների ազդեցությունից (հիվանդություններ, նյութափոխանակության և առանձին օրգանների գործունեության խանգարումներ, վարակներ և այլն)։

«Ցան» կամ «ցանավորում» տերմիններն ընդհանուր առմամբ օգտագործում են՝ հղում կատարելու բազմաթիվ տարբեր մաշկային հիվանդություններին: Մաշկը կարող է ցանավորվել բազմաթիվ տարբեր ուղղակի կամ անուղղակի պատճառներով, այդ թվում՝ բակտերիալ, վիրուսային կամ սնկային վարակներ, ինչպես նաև ոչ վարակիչ հիվանդություններ կամ առողջական խնդիրներ: Ընդ որում, ցանը կարող է դրսևորվել որպես ոչ միայն մաշկային, այլև «արտամաշկային» կամ ընդհանուր հիվանդությունների ախտանիշ: Դեղերը, քրոնիկ հիվանդությունները կամ ալերգիկ ռեակցիաները (օրինակ՝ եղնջացան) ցանի բազմաթիվ պատճառների օրինակներից են:

Ցանը կարող է կազմված լինել առաջնային տարրերից, որոնք առաջանում են անմիջապես առողջ մաշկի (լորձաթաղանթի) վրա և երկրորդային տարրերից, որոնք ի հայտ են գալիս առաջնային ցանային տարրերի հետագա զարգացման հետևանքով: Առաջնային և երկրորդային տարրերի տարատեսակ համադրություններով էլ որոշվում է առանձին հիվանդությունների ժամանակ ցանի առանձնահատուկ դրսևորումները:

Ամենատարածված ցաներից են՝ էկզեմա, եղնջացան, «մարզիկի ոտնաթաթ» (ոտնաթաթի էպիդերմոֆիտիա), վարակներ, ինչպես նաև ալերգիկ և թունավոր նյութերի շփումից առաջացած ցան:

Մաշկացանների մեծ մասը սովորաբար տևում է մի քանի օր և ինքնուրույն կամ բուժմամբ անհետանում է: Եթե ձեր մաշկի վրա (կամ լորձաթաղանթներին) առաջացել է ցան, որը շարունակվում է ավելի երկար կամ ուղեկցվում այլ անհանգստացնող երևույթներով, ապա պետք է դիմել բժշկին:

Ցանի ժամանակ մաշկի կամ լորձաթաղանթների վրա առաջացող ախտաբանական տարրերը լինում են առաջնային կամ երկրորդային:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 26-05-2020