Սուր շնչառական դիսթրես համախտանիշ. պատճառներ

Սուր շնչառական դիսթրես համախտանիշ. պատճառներ

Բազմաթիվ հիվանդություններ կամ գործոններ կարող են ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն վնասել թոքերը և առաջացնել սուր շնչառական դիսթրես համախտանիշ​ (ՍՇԴՀ):

ՍՇԴՀ մեխանիկական պատճառը ալվեոլ-մազանոթային թաղանթի թափանցելիության բարձրացման հետևանքով մազանոթներից հեղուկի արտահոսքն է դեպի ալվելոլներ: Նորմայում պաշտպանիչ թաղանթը հեղուկը պահում է անոթների մեջ, սակայն ծանր հիվանդությունը կամ տրավման բերում են այդ թաղանթի վնասման և թոքերի ոչ սրտային այտուցի:

ՍՇԴՀ ամենատարածված պատճառները ներկայացված են ստորև:

  • Սեպսիս. ՍՇԴՀ ամենատարածված պատճառը սեպսիսն է՝ արյան հոսքի ծանր տարածված վարակը:
  • Վնասակար կամ թունավոր նյութերի շնչում. մեծ խտության ծխի կամ քիմիական գոլորշիների շնչումը (օրինակ՝ քլոր, օզոն կամ մեծ խտությամբ թթվածին), ինչպես նաև ստամոքսի պարունակության (փսխման զանգվածների) բերանից դեպի շնչուղիներ անցումը (ռեգուրգիտացիա կամ ասպիրացիա, որը կոչվում է Մենդելսոնի համախտանիշ) կարող զարգացնել ՍՇԴՀ։
  • Ծանր թոքաբորբ. սովորաբար ՍՇԴՀ-ի բերում են ծանր տարածուն թոքաբորբերը (պնևմոնիա), որոնք ախտահարում են թոքերի բոլոր 5 բլթերը:
  • Գանգուղեղային, կրծքավանդակային և այլ ծանր տրավմաներ. ճանապարհատրանսպորտային և այլ ծանր տրավմաները կարող են ուղղակիորեն վնասել թոքերը կամ ուղեղի այն շրջանները, որոնք վերահսկում են շնչառությունը: Ծանր տրավմաները նաև ուղեկցվում են սուր արյունահոսությամբ և շոկով, ինչպես նաև դեսեմինացված ներանոթային մակարդման համախտանիշով։
  • Կորոնավիրուսային հիվանդություն 2019 (COVID-19). ծանր COVID-19-ով մարդկանց մոտ կարող է զարգանալ ՍՇԴՀ։
  • Այլ պատճառներ. պանկրեատիտ (ենթաստամոքսային գեղձի բորբոքում), զանգվածային արյան փոխներարկում և այրվածքներ:

Դեռևս պարզ չէ, թե ինչու ծայրահեղ ծանր առողջական վիճակում գտնվող կամ ծանր տրավմա ստացած որոշ մարդկանց մոտ զարգանում է ՍՇԴՀ, իսկ մյուսների մոտ՝ ոչ: Հետազոտողները մինչ օրս փորձում են պարզաբանել ԱՇԴՀ-ն զարգացման ամբողջական կասկադային փուլերը, որը նաև թույլ կտա գտնել կյանքին սպառնացող այս վիճակի արդյունավետ կանխարգելման ուղիներ:

Ռիսկի խմբեր

Բազմաթիվ մարդիկ, ում մոտ զարգանում է ՍՇԴՀ, որևէ այլ ծանր հիվանդության կապակցությամբ ստանում են հիվանդանոցային բուժում և նրանց մեծ մասի առողջական վիճակը ծայրահեղ ծանր է: ՍՇԴՀ-ի զարգացման ռիսկն առանձնահատուկ բարձրանում է ծանր սեպսիսի ժամանակ:

Քրոնիկ ալկոհոլիզմի պատմությամբ մարդկանց մոտ ՍՇԴՀ-ի զարգացման և մահվան ելքի ռիսկը բարձրացած է:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 24-04-2021