Կատարակտ

Կատարակտ
Անգլերեն անվանումը՝ Cataracts

Կատարակտը կուրության հասցնող աշխարհում ամենահաճախ հանդիպող պատճառն է։

65 տարեկանից բարձր տարիքի մարդկանց 75%-ն ունի այս կամ այն տիպի կատարակտ։ Իսկ 75 տարեկանից բարձր մարդկանց շրջանում կատարակտի տարածվածությունը կազմում է մոտ 90%։ Սակայն, դեպքերի մեծ մասի ժամանակ կատարակտը հաջողությամբ բուժվում է և հիվանդների տեսողությունը վերականգնվում է։

Ի՞նչ է կատարակտը

Աչքի ոսպնյակը տեղադրված է ծիածանաթաղանթի և բբի հետևում։ Ոսպնյակը կենտրոնացնում է լույսը և այն ուղղում դեպի աչքի հետնամասում գտնվող ցանցաթաղանթ, որտեղ էլ արտացոլվում է պատկերը։ Ոսպնյակը նաև կարգավորում է աչքի կիզակետը (ֆոկուս)՝ թույլ տալով նույն պարզությամբ տեսնել ինչպես մոտ, այնպես էլ հեռու գտնվող առարկաներն ու իրերը։

Ոսպնյակը բաղկացած է ջրից եւ չափազանց թափանցիկ սպիտակուցից, որի շնորհիվ պահպանվում է նրա պարզությունը։

Տարիքի հետ սպիտակուցի կառուցվածքը խախտվում է և ոսպնյակի որոշ մասերում առաջնում են «պղտորություններ», որն էլ կոչվում է կատարակտ։ Այն կարող է զարգանալ մեկ կամ երկու աչքերում։

Կատարակտը սովորաբար սկսվում է բարձր տարիքում, սակայն կարող է առաջանալ նաև երիտասարդների մոտ։ Հազվադեպ, կատարակտ կարող է գրանցվել նաև ի ծնե։

Կատարակտի ռիսկի գործոնները

Կատարակտի պատճառները մինչև վերջ հայտնի չեն։ Կատարակտի զարգացմանը կարող են նպաստել հետևյալ ռիսկի գործոնները՝

Կատարակտի ախտանիշները

  • տեսողության սրության կորուստ կամ մշուշոտ տեսողություն
  • մութ պայմաններում (գիշերները) տեսողության հետ կապված խնդիրների վատթարացում (մեքենա վարել, մարդկանց դեմքերը ճանաչել, շրջապատի մանրամասնելը «նկատել»)
  • լույսի աղբյուրի կամ լույսի թրթռոցի նկատմամբ գերզգայուն վիճակ
  • կարդալիս կամ այլ գործեր անելիս ավելի վառ լույսի կարիք
  • լույսի շուրջը «լուսապսակների» առկայություն
  • ակնոցների կամ լինզաների հաճախակի փոփոխում՝ տեսողության սրության վատացման պատճառով
  • գույների մթնեցնող կամ դեղնավուն երանգավորում
  • մեկ աչքով երկտեսություն։

Նման դեպքերում դիմեք ձեր բժշկին, որը ձեզ կուղեգրի ակնաբույժի (օֆթալմոլոգ) խորհրդատվության:

Կատարակտի ախտորոշումը

Կատարակտը հեշտությամբ ախտորոշվում է տեսողության հետազոտությամբ։

Օպտոմետրիստը (տեսողությունը ստուգող բուժքույր) կզզնի ձեր աչքերի արտաքին տեսքը, ծիածանաթաղանթը (ռետինա), կստուգի կարճատեսությունը և ճեղքավոր լամպի միջոցով կհետազոտի կատարակտի տեղակայումը և բնույթը։

Ելնելով տեսողության ստուգման արդյունքներից, ակնաբույժը կարող է ձեզ ուղեգրել նաև այլ լրացուցիչ հետազոտությունների, օրինակ՝ համակարգչային տոմոգրաֆիա (CT), ՄՌՏ կամ սոնոգրաֆիա՝ պարզելու աչքի ետևում առկա հնարավոր խնդիրների առկայությունը և բնույթը։

Կատարակտի բուժումը

Կատարակտի վաղ շրջաններում ակնոցը կարող է որոշակիորեն բարելավել տեսողությունը, սակայն մեծահասակների մոտ վիրահատությունը մնում է հիվանդության հարաճուն զարգացումը կանխող վերջնական բուժման միակ արդյունավետ միջոցը։

Կատարակտի վիրահատական բուժումը շատ անվտանգ է։ Այն սովորաբար իրենից ներկայացնում է պղտորված ոսպնյակների հեռացումը և դրանց փոխարինումն արհեստականով։ Վիրահատությունը սովորաբար իրականացվում է տեղային անզգայացման ներքո։

Տղամարդկանց շագանակագեղձի բուժման մեջ օգտագործվող որոշ դեղեր կարող են կատարակտի վիրահատության համար խնդիրներ առաջացնել։ Ուստի, նման դեպքերում տեղեկացրեք ակնաբույժին ձեր ընդունած բոլոր դեղերի մասին։

Հոդվածը վերանայվել է՝ 10-05-2019