Ցրված սկլերոզ

Ցրված սկլերոզ
Անգլերեն անվանումը՝ Multiple Sclerosis (MS)

Ցրված սկլերոզը քրոնիկ հիվանդություն է, որն ախտահարում է կենտրոնական նյարդային համակարգը:

Աշխարհում ավելի քան 2 միլիոն մարդու մոտ առկա է այս հիվանդությունը: Ցրված սկլերոզը հիմնականում զարգանում է 20-40 տարեկանում, սակայն կարող է սկսվել նաև երեխաների մոտ։ Կանաք ցրված սկլերոզով 3 անգամ ավելի հաճախ են հիվանդանում, քան տղամարդիկ. սա գործում է նաև երեխաների դեպքում:

Ցրված կամ բազմակի սկլերոզի պատճառը հայտնի չէ, սակայն տեսություններ կան, որոնք հիվանդության զարգացման մեջ մեծ նշանակություն են տալիս ժառագական և բնակման աշխարհագրական լայնության հետ պայմանավորված և հնարավոր վիրուսային ծագման աուտոիմուն խանգարումներին: Հիվանդության ռիսկը բարձրանում է, եթե կա ցրված սկլերոզի ընտանեկան պատմություն: Մյուս կողմից, մարդը որքան հասարակածից հեռու է բնակվում, այդքան մեծանում է նրա մոտ ցրված սկլերոզի զարգացման հավանականությունը:

Ցրված սկլերոզի որևէ կոնկրետ բուժում գոյություն չունի, սակայն կան հիվանդության ախտանիշները մեղմացնող մի շարք մոտեցումներ:

Ցրված սկլերոզի տեսակները կամ փուլերը

Սրացող-մեղմացող ցրված սկլերոզ

Սրացող-մեղմացողը (ռելափսող-ռեմիտող, «նոպայաձև» կամ «գրոհային») ցրված սկլերոզի ամենահաճախ հանդիպող տեսակն է, և հիվանդության 4 դեպքից 3-ը սկսվում է այս փուլով:

Սրացող-մեղմացող ցրված սկլերոզի նոր ախտանիշներն ի հայտ են գալիս կամ առկա ախտանիշները խորանում են շաբաթների և անգամ ամիսների ընթացքում (ռելափսի փուլ), որոնց հետևում է լիարժեք կամ ոչ լիարժեք վերականգմամբ հիվանդության մեղմացումը (ռեմիսիայի փուլ): Հիվանդության սրացումը՝ «գրոհը» որակվում է որպես նյարդաբանական ֆունկցիաների օջախային խանգարում։ Յուրաքանչյուր հաջորդ «գրոհն» առաջանում է նախորդ «գրոհից» առնվազն 30 օր անց (այլապես դիտարկվում է որպես նախորդ «գրոհի» զարգացում):

Հիվանդության այսպիսի ալիքաձև ընթացքի դեպքում որոշ մարդկանց մոտ հիվանդության ամեն հաջորդ «գրոհը» դառնում է ավելի ծանր՝ բերելով կայուն հաշմանդամության:

Սովորաբար, գրոհային ընթացքի դեպքում հիվանդների կեսը հիվանդության սկզբից 15-20 տարի անց արդեն մուտք է գործում երկրորդային հարաճուն ընթացք:

Առաջնային հարաճուն (պրոգրեսիվ) ցրված սկլերոզ

Սա կազմում է ցրված սկլերոզի բոլոր դեպքերի 20%-ը: Հիվանդությունը զարգանում և ծանրանում է աստիճանաբար՝ առանց հստակ առանձնացվող «գրոհների»: Սովորաբար այն հիվանդները, ովքեր սկզբում գրոհային ընթացք են ունեցել, ժամանակի հետ վերածվում են երկրորդային հարաճուն ընթացքով հիվանդների՝ հիվանդության հարաճուն, այլ ոչ թե ալիքաձև ընթացքով։

Երկրորդային հարաճուն (պրոգրեսիվ) ցրված սկլերոզ

Սրացող-մեղմացող ցրված սկլերոզով մարդկանց մեծ մասի մոտ կարող է ի վերջո զարգանալ երկրորդային հարաճուն տեսակը, երբ հիվանդները նկատելիորեն ավելի քիչ «գրոհներ» են ունենում, սակայն վերականգնումը միշտ թերի է, իսկ հաշմանդամությունն աստիճանաբար աճում է:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 21-04-2019