Ձվարանի քաղցկեղ. պատճառներ

Ձվարանի քաղցկեղ. պատճառներ

Մինչ օրս դեռ հայտնի չէ ձվարանի քաղցկեղի առաջացման պատճառը, սակայն նկարագրվել են այն գործոնները, որոնք կարող են բարձրացնել հիվանդության զարգացման հավանականությունը։

Մեր օրգանիզմը կազմված է միլիարդավոր մանրագույն բջիջներից։ Նորմայում բջիջները աճում ու բազմանում են հստակ կարգավորված կերպով և նոր բջիջներն առաջանում են միայն ըստ կարիքի։ Եթե, այնուամենայնիվ, որոշ շեղումներ լինում են, ապա օգնության է հասնում իմունային համակարգը, որն օրգանիզմը «մաքրում է» ոչ նորմալ բջիջներից։

Քաղցկեղի ժամանակ բջիջների բազմացման այս կարգավորվածությունը խախտվում է, և դրանք սկսում են բազմանալ անկառավարելի արագ՝ առաջացնելով կուտակումներ և ուռուցք։ Եթե ձվարանի քաղցկեղը վաղ փուլում չի հայտնաբերվում, սկսում է տարածվել հարակից հյուսվածքներ՝ ներաճելով կանացի վերարտադրողական համակարգի և ավելի հեռավոր օրգան-հյուսվածքներ (մետաստազավորում)։

Ռիսկի գործոններ

Կան տարբեր գործոններ, որոնք ավելի հաճախ են հանդիպում ձվարանի քաղցկեղ ունեցող կանանց շրջանում։ Այդ գործոնների մի մասը կարելի է ձևափոխել, մինչդեռ մյուսները վերահսկողությունից դուրս են։

Ռիսկի գործոնները բարձրացնում են ձվարանի քաղցկեղի առաջացման հավանականությունը, սակայն հիվանդությունը կարող է զարգանալ նաև դրանց բացակայության պայմաններում։ Միևնույն ժամանակ, ռիսկի գործոնների առկայությունը չի նշանակում, որ անպայման պետք է առաջանա քաղցկեղ: Այլ կերպ ասած, դրանք միայն բարձրացնում են քաղցկեղի զարգացման ռիսկը, այլ ոչ թե 100%-ով կանխորոշում դրա առաջացումը։

  • Մեծ տարիք. ձվարանի քաղցկեղ կարող է առաջանալ ցանկացած տարիքում, սակայն առավել տարածված է 50-ն անց (50-60 տարեկան) կանանց շրջանում:
  • Ժառանգված գենային մուտացիաներ․ ձվարանի քաղցկեղի դեպքերի փոքր մասը պատճառվում է ծնողներից ժառանգված գենային մուտացիաներով: Ձվարանի և կրծքագեղձի քաղցկեղների ռիսկը բարձրացնող գեները կոչվում են կրծքագեղձի քաղցկեղի գեն 1 (BRCA1) և կրծքագեղձի քաղցկեղի գեն 2 (BRCA2): Այս գեները նաև բարձրացնում են կրծքագեղձի քաղցկեղի ռիսկը: Կան ձվարանի քաղցկեղի ռիսկը բարձրացնող այլ գենային մուտացիաներ ևս, օրինակ՝ Լինչի համախտանիշի հետ կապվածները:
  • Ձվարանի քաղցկեղի ընտանեկան պատմություն. ձվարանի քաղցկեղ ունեցող երկու կամ ավելի շատ մոտիկ հարազատ ունենալը բարձրացնում է հիվանդության ռիսկը։
  • Էստրոգենային հորմոնային փոխարինող բուժում. էստրոգենի կանոնավոր օգտագործումը բարձրացնում է ձվարանի քաղցկեղի ռիսկը, հատկապես, եթե ընդունվում է երկար ժամանակի ընթացքում և բարձր դեղաչափերով:
  • Դաշտանային ցիկլերի մեկնարկի և ավարտի տարիք․ վաղ առաջին դաշտանը (մինչև 12 տարեկան), ուշ դաշտանադադարը (50 տարեկանից հետո) կամ երկուսը միասին կարող են բարձրացնել ձվարանի քաղցկեղի ռիսկը:
  • Այլ ռիսկի գործոններ․ ծխելը և գիրությունը կապված են քաղցկեղային հիվանդությունների ռիսկի բարձրացման հետ: Որոշ հետազոտություններ վկայում են, որ վերարտադրողական համակարգի հիվանդությունները, օրինակ՝ էնդոմետրիոզը ևս կարող են քիչ բարձրացնել ձվարանի քաղցկեղի ռիսկը։

Բժիշկները երբեմն առանձնացնում են նաև հակառակ՝ պաշտպանողական գործոններ, որոնք կարող են կրճատել ձվարանի քաղցկեղի զարգացման ռիսկը, օրինակ՝

Հոդվածը վերանայվել է՝ 10-06-2021