Շիզոֆրենիա

Շիզոֆրենիա
Անգլերեն անվանումը՝ Schizophrenia

Շիզոֆրենիան մտածողության ճեղքվածությամբ և հույզերի աղքատացմամբ ընթացող ծանր քրոնիկ հոգեկան խանգարում է:

Շիզոֆրենիան դասվում է փսիխոզների խմբին՝ հիվանդություններ կամ վիճակներ, որոնք ընթանում են իրականության աղճատված ընկալմամբ: Հիվանդությունն ազդում է մարդկանց մտածողության, ընկալումների, վերաբերմունքի և վարքագծերի վրա՝ բերելով առօրյա կենսագործունեության կոպիտ խանգարումների: Արդյունքում հիվանդը ունենում է խնդիրներ ամենուրեք՝ աշխատավայրում, դպրոցում, այլ մարդկանց հետ շփումներում և ընտանիքում:

Շիզոֆրենիայով մարդիկ հաճախ ենթարկվում են ստիգմայի՝ հասարակությունից օտարման և մեկուսացման, որը կարող է դառնալ նրանց ամենամեծ խնդիրներից մեկը: Բազմաթիվ մարդիկ դժվարությամբ են հասկանում շիզոֆրենիայի էությունը և կան այս հիվանդության վերաբերյալ բազմաթիվ «լեգենդներ»: Օրինակ, ի տարբերություն լայն տարածված կարծիքի, շիզոֆրենիայով մարդիկ չունեն «անձի երկատում» և շիզոֆրենիայով հիվանդների միայն փոքր մասի մոտ կարող են առաջանալ ագրեսիայի և բռնության ախտանիշներ: Սակայն հիվանդությունը կարող է հանգեցնել ինքնավնասման կամ ինքնասպանության ռիսկի բարձրացման:

Շիզոֆրենիայի ախտանիշները

Հիվանդության հիմնական ախտանիշներն են ցնորքները (հալյուցինացիաներ) և զառանցանքները: Ցնորքն իրականում գոյություն չունեցող բաները տեսնելն է կամ ձայները լսելը: Զառանցանքը մի բանին հավատալն է, որն իրականում գոյություն չունի (oրինակ՝ մարդը կարող է համոզված լինել, որ իր գլխում ներդրված է միկրոչիպ, որի միջոցով ինչ-որ ուժեր կառավարում են իր մտքերը և գործողությունները): Ավելի հաճախ շիզոֆրենիան դրսևորվում է լսողական ցնորքներով, պարանոիդ զառանցանքներով և անկազմակերպ մտածողությանբ ու խոսքով։ Շիզոֆրենիայի այլ նշաններից են մտածողության աղճատումը, արտասովոր վարքագիծը և առօրյա սովորական գործերի նկատմամբ հետաքրքրությունների կորուստը:

Շիզոֆրենիան հանդիպում է 100 մարդուց 1-ի մոտ, իսկ ախտանիշները սովորաբար սկսում են դրսևորվել ուշ դեռահասության կամ վաղ չափահաս տարիքում: Ընդհանուր առմամբ շիզոֆրենիան երկարատև ընթացքով հիվանդություն է, որը բուժումից դուրս մնալու դեպքում կարող է բերել ծանր հաշմանդամության և անգործունակության:

Շիզոֆրենիայի բուժումը

Շիզոֆրենիան այսօր ավելի բուժելի է քան երբևէ: Հնարավորինս շուտ սկսված բուժմամբ կարող են ստացվել ավելի լավ արդյունքներ: Բազմաթիվ հիվանդների կարող են նշանակվել դեղեր, սակայն կան բուժման ոչ դեղորայքային տարբերակներ ևս, որոնք կարող են զուգակցվել դեղորայքային բուժման հետ: Օրինակներից են հոգեբանական, վերականգնողական և ընտանեկան բուժումները, որոնց նպատակն է հիվանդության ախտանիշները վերահսկելի դարձնելը և կյանքի որակը բարելավելը:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 24-05-2019