Շիզոֆրենիա. պատճառներ

Շիզոֆրենիա. պատճառներ

Շիզոֆրենիան հոգեկան հիվանդություն է, որը կարող է դրսևորվել ծանրության տարբեր աստիճաններով:

Հիվանդությունը բնորոշվում է ախտանիշների բազմաթիվ և բազմաբնույթ լինելով, որոնք տարբեր հիվանդների միջև կարող են խիստ տարբերվել: Շիզոֆրենիան մարդու մոտ առաջացնում է իրականության խաթարված ընկալում, որի պատճառով տուժում է նրա մտածողությունը, ընկալումները և վարքագծերը:

Համարվում է, որ շիզոֆրենիան զարգանում է գլխուղեղի գործունեության տարաբնույթ խանգարումների արդյունքում, սակայն նման խանգարման պատճառները դեռևս մնում են ոչ լիարժեք պարզաբանված: Ավելի հավանական է, որ հիվանդությունը ոչ թե ունի եզակի պատճառ, այլ զարգանում է ժառանգական և միջավայրային բազմաթիվ ռիսկի գործոնների բարդ համակցության պատճառով:

Ժառանգականություն (գենետիկա)

Շիզոֆրենիայի զարգացման մեջ գեներն ունեն ամենակարևոր նշանակությունը: Եթե արյունակից հարազատներից մեկնումեկի մոտ առկա է շիզոֆրենիա, ապա հիվանդության զարգացման հավանականությունը դառնում է 1:10-ի, մինչդեռ ընդհանուր բնակչության շրջանում այն 1:100 է: Ամենայն հավանականությամբ հիվանդության ռիսկի բարձրացումը կապված է ոչ թե կոնկրետ մեկ, այլ մի շարք գեների հետ։

Միջավայրային գործոններ

Նույնիսկ ժառանգական նախատրամադրվածության առկայության պայմաններում շիզոֆրենիան զարգանում է ոչ բոլոր մարդկանց մոտ: Սակայն, հիվանդության ախտանիշները կարող են դրսևորվել այլ նպաստող գործոնների (տրիգերներ) ազդեցությամբ, որոնցից են առավել ուսումնասիրվածները ներկայացվում են ստորև:

  • Հղիություն և ծննդաբերություն. հղիության ժամանակ սնուցման խանգարումները, ծանր վարակները կամ ծննդաբերության բարդությունները կարող են նպաստել երեխայի մոտ ավելի ուշ շիզոֆրենիայի զարգացման ռիսկի բարձրացմանը:
  • Թմրամիջոցների չարաշահում. շիզոֆրենիայի զարգացման մեջ կարևորվում է հատկապես կանաբիսի (կանեփ, մարիխուանա), ամֆետամինների կամ ցնորածին նյութերի (հալյուցինոգեններ) օգտագործումը:
  • Տրամվա և սթրես. մարդիկ, ովքեր իրենց կյանքի ընթացքում դարձել են բռնարարքի զոհ, ունեցել են տրավմատիկ իրադարձություն կամ ծանր սթրես, ունեն շիզոֆրենիայի նկատմամբ բարձրացած ռիսկ:
  • Այլ գործոններ. օրինակ՝ ծնվելու վայր և սեզոն, ընտանեկան եկամուտների չափ և այլն:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 23-05-2019