Ուղեղի ցնցում․ պատճառներ

Ուղեղի ցնցում․ պատճառներ

Ձեր գլխուղեղն ունի դոնդողանման կազմություն և ամենօրյա թույլ հրումներից և հարվածներից պաշտպանված է գանգի խոռոչում առկա գլխուղեղ-ողնուղեղային (ցերեբրոսպինալ) հեղուկով:

Սակայն այս պաշտպանիչ միջոցը կարող է ի վիճակի չլինել և չհասցնել «իր վրա վերցնելու» ավելի սուր ազդեցությունները կամ կտրուկ արագացման հետ կապված ուժերը: Նման իրավիճակում գլխին, ինչպես նաև գլխին փոխացնվող պարանոցի և մարմնի վերին շրջաններին հասցված հարվածը կարող է առաջացնել գլխուղեղի գծային, պտտական կամ անկյունային շարժումներ:

Նման դեպքերում զարգանում է գլխուղեղի ուղեղի տարածուն ախտահարում, որի հիմքում ընկած է նյարդային բջիջների (նեյրոցիտներ) թաղանթի վնասումը, ինչն էլ հանգեցնում է գլխուղեղի գործունեության ժամանակավոր խանգարման և ուղեղի ցնցմանը բնորոշ ախտանիշների դրսևորման:

Ուղեղի ցնցում պատճառող գլխի տրավմատիկ վնասվածք կարող է առաջանալ ավտովթարների և այլ դժբախտ պատահարների ժամանակ, ինչպես նաև տարբեր իրավիճակներում գլխին, պարանոցին կամ մարմնի վերին շրջաններին ուժեղ հարված ստանալիս կամ վայր ընկնելիս:

Ռիսկի գործոններ

Ուղեղի ցնցման ռիսկը բարձրացնող ակտիվություններից և գործոններից են՝

  • վայր ընկնելը, հատկապես փոքր տարիքի երեխաների և մեծ տարիքով չափահասների դեպքում
  • գլխի վնասվածքի մեծ ռիսկով կոնտակտային մարզաձևերին մասնակցությունը, օրինակ՝ ֆուտբոլ, հոկեյ, ամերիկյան ֆուտբոլ և ռեգբի, բռնցքամարտ, ըմբշամարտ և այլ մարտաձևեր
  • բարձր ռիսկային մարզաձևերին մասնակցությունն առանց պատշաճ անվտանգության միջոցների
  • ավտոճանապարհային վթարի մասնակից լինելը (վարորդներ և հետիոտներ)
  • հեծանվավարման վթարի մասնակից լինելը (հեծանվորդներ)
  • մարտական գործողություններին մասնակից լինելը (զիվորներ և զինծառայողներ)
  • ֆիզիկական բռնության զոհ լինելը
  • նախկինում տարած ուղեղի ցնցումը
  • ալկոհոլային հարբածությունը կամ թմրամիջոցների սուր ազդեցությունը:

Հոդվածը վերանայվել է՝ 04-05-2021